Σάββατο, Μαρτίου 29

Οικογένεια Κανελλόπουλου - Γούναρη

Συνδετικό κρίκο της οικογένειας Κανελλόπουλου και της οικογένειας Γούναρη αποτελεί η Αμαλία Π. Γούναρη, αδερφή του Δημητρίου και σύζυγος του φαρμακοποιού Κανέλλου Κανελλόπουλου. Η οικογένεια Γούναρη προέρχεται από το Άργος, από το οποίο έφυγε ο Παναγιώτης Γούναρης με σκοπό να δραστηριοποιηθεί οικονομικά στο εμπόριο σταφίδας με έδρα την Πάτρα. Στα τέλη όμως του 19ου αιώνα χρεοκόπησε. Σύζυγος του ήταν η Μαρία Αλεξοπούλου με την οποία απέκτησε τρία παιδιά: τον Δημήτριο, δικηγόρο και πρωθυπουργό της Ελλάδας, την Αμαλία, σύζυγο Κανέλλου Κανελλόπουλου, και την Ιουλία, σύζυγο Νικολάου Σαγιά. 

Η πολιτική ανέλιξη του Δημητρίου Γούναρη είτε ώθησε τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας να ασχοληθούν με την πολιτική είτε απλώς ενίσχυσε το πολιτικό προφιλ κάποιων άλλων (περίπτωση Σαγιά). Συγκεκριμένα ο α΄ ξάδερφος του Δημητρίου Γούναρη, Ιωάννης Βλάχος, αμέσως μετά την εκτέλεση του ξαδελφού του έθεσε υποψηφιότητα για τον δημαρχιακό θώκο στην Πάτρα. Η νίκη του (1925) υπήρξε η πρώτη εκλογική επιτυχία του Λαϊκού Κόμματος μετά την δίκη των έξι. Στην θέση του δημάρχου παρέμεινε μέχρι το 1934 οπότε και ηττήθηκε από τον Λαλάκη Ρούφο.

Με την πολιτική ασχολήθηκαν και τα δύο ανήψια του Γούναρη οι Βασίλειος Σαγιάς και Παναγιώτης Κανελλόπουλος. Ο πρώτος διετέλεσε βουλευτής και υπουργός. Ο έτερος ανηψιός, Παναγιώτης Κανελλόπουλος, γνωστός και ως Νέστορας της πολιτικής, διετέλεσε βουλευτής, υπουργός και πρωθυπουργός ενώ υπήρξε διανοούμενος, φιλόσοφος και ακαδημαϊκός. Αδελφός του τελευταίου ήταν ο Αναστάσιος Κανελλόπουλος, του οποίου κόρη ήταν η Αμαλία Κανελλοπούλου, συγγραφέας και σύζυγος του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Μετά τον χωρισμό τους παντρεύτηκε τον Επαμεινώνδα Μεγαπάνο. Το τρίτο παιδί του Κανέλλου ήταν η Μαρία Κανελλοπούλου που παντρεύτηκε τον Αθηναίο μεγαλοδικηγόρο Αλέξανδρο Ζήση.

Σχετικά με την οικογένεια Κανελλοπούλου: η καταγωγή της είναι από την Φτέρη Αιγίου. Πρόκειται για την ίδια οικογένεια με αυτή των βιομηχάνων του "Τιτάνα". Το γράφει ο ίδιος ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος στο βιβλίο του Αλέκου Μαρασλή "Πάτρα, 1900", στο οποίο αναφέρει ότι "η μοναχοκόρη του Μιχαλακόπουλου - η Λένα- παντρεύτηκε τον Λεωνίδας Αγγέλου Κανελλόπουλου (γιο δευτερου εξαδέλφου του πατέρα μου)".

Τα παιδιά του Νικολάου Σαγιά, δικηγόρου και ιδρυτή του χωριού Σαγέϊκα, και της Ιουλίας Γούναρη ήταν τέσσερα: ο Βασίλειος, στον οποίο αναφερθήκαμε παραπάνω, ο Σοφοκλής, ηλεκτρονικός μηχανικός και διευθυντής του εργοστασίου του Γλαύκου, ο Δημοσθένης, τραπεζικός, και η Μαρία, σύζυγος του ναυάρχου Κωνσταντίνου Αλφονσάτου - Τυπάλδου, αρχηγού του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού (Γ.Ε.Ν.), πληρεξουσίου και πρώην υπουργού. Γιος του Βασιλείο Σαγιά ήταν ο δικηγόρος και πολιτευτής Νικόλαος Β. Σαγιάς.

Τέλος είναι απαραίτητα να επισημάνω ότι ο Διονύσιος Λιβανός δεν ήταν ανηψιός του Παναγιώτη Κανελλόπουλου αλλά της συζύγου αυτού.


Παρασκευή, Μαρτίου 28

Φωτογραφίες απο το Α΄ νεκροταφείο Πατρών

Τάφος Μιχαήλ Κόλλα και απογόνων του: Η οικογένεια Κόλλα
διατηρούσε σημαντικό εμπορικό οίκο που λειτούργησε μέχρι την
δεκαετία του 1950.
Τάφος οικογένειας Τόφαλου: Μέλη αυτή ήταν οι Δημήτριος,
Ολυμπιονίκης, και Διονύσιος, δραστήριο μέλος της πατραϊκής
κοινωνίας και δημοτικός σύμβουλος
Ταφικό μνημείο οικογένειας Τζίνη: Οι Τζίνηδες εγκαταστάθηκαν
μετεπαναστατικά στην Πάτρα αγοράζοντας τεράστιες εκτάσεις και
ασχολήθηκαν με το εμπόριο. Διακρίθηκαν στην πατραϊκή κοινωνία,
μέλη της δε κατοικούν σήμερα στην Πάτρα.

Στη φωτογραφία διακρίνεται μέρος του μαυσωλείου των Ρούφων,
το οποίο βρίσκεται μόνο του στον ψηλότερο λόφο του Νεκροταφείου,
δείγμα της ισχύος που διατηρούσαν οι Ρούφοι στην τοπική κοινωνία.
Μιχαήλ Μιχαλόπουλος: Στρατηγός που απεβίωσε στην Πάτρα
στις 21 Μαΐου 1927.
Οικογενειακοί τάφοι Λόντου και Χαραλάμπη: Ο Ανδρέας Χ. Λόντος
είχε παντρευτεί κόρη Χαραλάμπη. Δίπλα ακριβώς βρίσκεται ο τάφος

του Επαμεινώνδα Μάξιμου, γαμπρού του Ανδρέα Λόντου. Μπορείτε να
διακρίνετε την κακή κατάσταση στην οποία βρίσκεται ο πρώτος τάφος

Ναϊσκόμορφο μνημείο του Γεωργίου Σπηλιάδη: Υπήρξε
δικαστικός σύμβουλος.

Τάφος Γεωργίου Γεωργακόπουλου
Οικογενειακός τάφος Σπ. Πράτσικα: παλαιά οικογένεια
 κτηματιών,απόγονος αυτών ο πρόεδρος της Δημοκρατίας
 Κωστής Στεφανόπουλος.

Τι γίνεται με το νεκροταφείο;

Πρόσφατα έκανα μια βόλτα στο Α΄ Νεκροταφείο Πατρών και διαπίστωσα ιδίοις όμασοι τα περίτεχνα ταφικά μνημεία που φιλοξενούνται εκεί (Σημείωση: Θα δημοσιευθούν μερικές φωτογραφίες σε επόμενες ενότητες). Στο μυαλό μου ήρθε και η πρωτοβουλία κάποιων πολιτικών προκειμένου να κηρυχθεί διατηρητέο το παλαίο τμήμα του νεκροταφείου. Συγκεκριμένα τον Νοέμβριο του 2006 ο τότε βουλευτής Νίκος Νικολόπουλος με δημοσιεύματά του σε τοπικές εφημερίδες είχε στηρίξει αυτή την προσπάθεια ενώ και ο δήμαρχος Πατρέων κ. Φούρας με αφορμή επιμνημόσυνη δέηση για τον Χρήστο Κορύλλο που πραγματοποιήθηκε στις 4 Ιανουαρίου του 2007, με πρωτοβουλία του αντινομάρχη Φραγκίδη, είχε δηλώσει ότι "το παλιό νεκροταφείο είναι ένα κομμάτι από την ιστορία της πόλης που οφείλουμε να το προστατεύσουμε".

Αναμφισβήτητα πολύ καλές πρωτοβουλίες και απο τους δύο. Το θέμα όμως είναι τι γίνεται τώρα. Προχωράνε οι διαδικασίες ή έχουν παγώσει; Να σημειώσω εδώ οτι η κ. Γιώτα Καΐκα-Μαντανίκα έχει ασχοληθεί με το θέμα, έχει καταγράψει τα μνημεία του νεκροταφείου ενώ έχει εκδόσει και βιβλίο επι του θέματος (Η αστική τάξη στη γειτονιά των αγγέλων, Πάτρα 2004).

Τετάρτη, Μαρτίου 26

Λαλάκης Ρούφος

Έργο του Νικήτα Γρύσπου

Σαν σήμερα, στις 26 Μαρτίου, συμπληρώνονται 48 χρόνια απο τον θάνατο ενος σπουδαίου τέκνου της Πάτρας, του Λαλάκη Ρούφου (1880-1960), του τελευταίου μέλους των Ρούφων που ασχολήθηκε με την πολιτική. Ο Λαλάκης ήταν περίεργη προσωπικότητα. Βενιζελικός με συμμετοχή στο αντάρτικο και στενούς δεσμούς με την βασιλική οικογένεια!

Αυτός ο πολιτικός με το περίεργο όνομα (Λαλάκης), χαιδευτικό του Βασίλη, γεννήθηκε στην Πάτρα και ήταν γόνος της γνωστής πολιτικής οικογένειας των Πατρών. Πατέρας του ο Αθανάσιος Κανακάρης - Ρούφος, δήμαρχος Πατρέων και βουλευτής, και η Κυριακούλα Προβελέγγιου, αδερφή του ποιητή Αριστομένη Προβελέγγιου και κόρη του υπουργού Ιωάννη Προβελέγγιου. Ο παππούς του ήταν ο πρωθυπουργός Μπενιζέλος Ρούφος και η γιαγιά του η Βικτωρία Σισίνη, αδερφή του Χρύσανθου Σισίνη απο τη Γαστούνη. Υπήρχαν βέβαια και άλλα σπουδαία μέλη αλλά ας μην τα αναφέρουμε εδώ. Όπως μπορείτε να διαπιστώσετε το πολιτικό background της οικογένειας δεν άφηνε και πολλά περιθώρια επιλογής στον Βασίλειο Ρούφο.

Πρώτα με την πολιτική ασχολήθηκε ο κατα δύο χρόνια μεγαλύτερος αδερφός του, ο Λουκάς Κανακάρης - Ρούφος, ο οποίος εκλέχτηκε βουλευτής πρώτη φορά το 1905. Ο Λαλάκης Ρούφος ακολουθώντας την οικογενειακή παράδοση σπούδασε νομικά στο πανεπιστήμιο Αθηνών όπου και αρίστευσε. Για πρώτη φορά έθεσε υποψηφιότητα με το βενιζελικό κόμμα στις βουλευτικές εκλογές του 1913, στις οποίες και εκλέχθηκε. Επανεκλέχτηκε επίσης σε αυτές του 1915 και του 1917. Ο Λαλάκης Ρούφος την περίοδο του διχασμού είχε ακολουθήσει τον αδερφό του στην αλλαγή στρατοπέδου μεταπηδώντας σε αυτό των ανακτόρων. Αιτία γι'αυτή την συμπεριφορά ήταν η στενή σχέση που διατηρούσε η οικογένεια Ρούφου με την βασιλική οικογένεια. Απότοκο αυτής της αλλαγής ήταν η σύλληψη και η φυλάκιση του Λαλάκη Ρούφου στις φυλακές του Αγίου Διονυσίου μαζί τους Διονύσιο Τόφαλο, Παναγιώτη Κανελλόπουλο, Ρηγόπουλο κ.α. Στο βιβλίο του Αλέκου Μαρασλή "Ιστορία της Πάτρας" δημοσιεύται μια φωτογραφία των κρατουμένων στις φυλακές του Αγίου Διονυσίου, στην οποία διακρίνεται και ο Ρούφος. Στη συνέχεια μεταφέρθηκε στις φυλακές Αβέρωφ στην Αθήνα.

Στις εκλογές του Νοεμβρίου του 1920 δεν μπόρεσε να πάρει μέρος λόγω της καταδίκης του. Τον αντικατέστησε έτσι ο αδερφός του Μπενιζέλος Αθ. Ρούφος, ο οποίος ήταν τραπεζίτης. Να σημειώσω εδώ οτι σύζυγός του πρέπει να ήταν η Σοφία Μπενιζέλου Κανακάρη Ρούφου (1888 - 1975). Το όνομα αυτό (το δίνω ακριβώς όπως το βρήκα στο μνήμα) το ανακάλυψα τυχαία στον οικογενειακό τάφο Πάλλη στο α΄ νεκροταφείο Αθηνών και πιθανολογώ οτι ήταν σύζυγος του Μπενιζέλου αφού οι ημερομηνίες ταιριάζουν. Κόρη του πρωθυπουργού Μπενιζέλου δεν μπορεί να ήταν αλλά ουτε και κόρη του Μπενιζέλου Αθ. Ρούφου. Άρα το πιο πιθανό είναι να ήταν σύζυγός του. Την άποψη μου την ενισχύει δημοσίευμα εφημερίδας για την κηδεία του Λουκά Κανακάρη -Ρούφου όπου την αναφέρει ως αδερφή του με το όνομα Σοφία Μπενιζέλου Ρούφου. Για την ιστορία ο Μπενιζέλος Αθ. Ρούφος δεν κατάφερε να εκλεγεί. Με την νίκη του Γούναρη στις εκλογές ο Λαλάκης Ρούφος αποφυλακίστηκε και διορίζεται νομάρχης Αττικοβοιωτίας, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι το 1922. Το 1926 εκλέχτηκε για ακόμη μια φορά βουλευτής στη θέση του αδερφού του. Δύο χρόνια αργότερα ήταν πάλι υποψήφιος βουλευτής με το Λαϊκό κόμμα χωρίς όμως επιτυχία αυτή τη φορά.

Μετά απο ένα μεγάλο διάστημα αποχής απο τα πολιτικά πράγματα το 1934 θέτει υποψηφιότητα για τον δημαρχιακό θώκο. Τελευταία φορά που μέλος της οικογένειας Ρούφου έθεσε υποψηφιότητα για τη θέση του δημάρχου ήταν το 1899 όταν ο πατέρας του Θάνος Κανακάρης Ρούφος και ο θείος του Αγγελής Ρούφος κατέβηκαν υποψήφιοι στις εκλογές διασπώντας έτσι το Ρουφικό κόμμα και αποτυγχάνοντας και οι δύο. Απο τότε κανένας Ρούφος δεν είχε ασχοληθεί με τα δημοτικά. Στις εκλογές του 1934 ήταν η πρώτη φορά που οι γυναίκες είχαν δικαίωμα ψήφου. Κύριος αντίπαλός του ήταν ο απερχόμενος δήμαρχος Ιωάννης Βλάχος, α΄ ξάδερφος του Δημητρίου Γούναρη. Ο Ρούφος είχε την στήριξη του κόμματος των Φιλελευθέρων. Όλα έδειχναν οτι η εκλογή δημάρχου θα ήταν οριακή. Η εκλογική διαδικασία πραγματοποιήθηκε στις 11 Φεβρουαρίου, ημέρα Κυριακή, και στις κάλπες προσήλθαν, όπως μας παρέχει ο Ψωμάς στο βιβλίο του "Δήμαρχοι Πατρέων", 13.053 ψηφοφόροι. Ο Λαλάκης Ρούφος έλαβε 6.412 ψήφους (49,39%), ο Ιωάννης Βλάχος 6.377(49,13%) και ο Παπαγιαννόπουλος 192 (1,48%). Ο Λαλάκης είναι ο νέος δήμαρχος Πατρέων με διαφορά μόλις 35 ψήφων. Να σημειωθεί οτι ο Ρούφος λόγω της απήχησής του στο γυναικείο φύλο έλαβε και τις περισσότερες ψήφους απο αυτό (Συνολικά ψήφισαν 68 γυναίκες). Τον επόμενο χρόνο σημειώνεται και η πρώτη κρίση επι δημαρχίας του. Ο λαός εξεγείρεται κατά της διεύθυνσης διαχείρισης του υδροηλεκτρικού σταθμού Γλαύκου απαιτώντας μείωση τιμών. Τα μαγαζιά κλείνουν, συλλαλητήρια διοργανώνονται ενώ σημειώνονται και επεισόδια. Τελικά η διοίκηση υποχωρεί και η κρίση εκτονώνεται.

Το 1936 ο Ιωάννης Μεταξάς καταλύει το δημοκρατικό πολίτευμα και εγκαθιστά το δικτατορικό καθεστώς της 4ης Αυγούστου. Το δημοτικό συμβούλιο διαλύεται και αντικαθίσταται απο πενταμελή επιτροπή. Δήμαρχος παραμένει ο Λαλάκης Ρούφος. Με την είσοδο των Ιταλών στην Πάτρα ο Ρούφος καλείται να δώσει όρκο στον Ιταλό βασιλιά, πράγμα το οποίο αρνείται με αποτέλεσμα τον Ιούλιο του ίδιου χρόνου να παυθή απο τη θέση του. Ο Λαλάλης καταφεύγει στα βουνά όπου ως αρχηγός του Λαϊκού κόμματος θα συμμετάσχει στις εκεί εκλογές. Με την αποχώρηση των γερμανικών και ιταλικών στρατευμάτων το ΄44 ο Ρούφος επιστρέφει μαζί με τις αντάρτικες δυνάμεις στην Πάτρα για να αναλάβει την δημαρχία, θέση στην οποία θα παραμείνει μέχρι το 1945. Στις πρώτες εκλογές μετά την κατοχή, το 1951, θέτει υποψηφιότητα για δήμαρχος. Ο Ρούφος συγκεντρώνει το 42,62 % των ψήφων ένανι 31,67 του Θεόδωρου Ζαφειρόπουλου και 25,7 % του Νικόλαου Βέτσου.

Στις εκλογές του 1954 είναι για τελευταία φορά υποψήφιος δήμαρχος. Στον α΄ γύρο συγκεντρώνει το 26,38 % των ψήφων, έρχεται πρώτος στη σειρά κατάταξης αλλά δεν πιάνει το όριο του 40 % που απαιτείτο για την απευθείας εκλογή του δημάρχου. Στον β΄ γύρο ο Ρούφος νικά ανετα τον Γεώργιο Παπαγιαβή έχοντας συγκεντρωσει το 59,54 % έναντι 40,46 % του αντιπάλου του. Κατα τη δημαρχεία του ο Γλαύκος συγχωνεύθηκε με την ΔΕΗ ενώ αποπερατώθηκε, κατασκευάστηκαν οι σκάλες της τριών Ναυάρχων, ολοκληρώθηκε η κατασκευή της εκκλησίας των Αγγέλων στο Α΄ νεκροταφείο των Πατρών και εγκαινιάστηκε απο τον βασιλιά Παύλο η δημοτική βιβλιοθήκη. Το 1959 παραιτείται απο το δημαρχιακό αξίωμα για λόγους υγείας και στις 26 Μαρτίου του επομένου χρόνου πεθαίνει. Ενταφιάστηκε στο μαυσωλείο των Ρούφων στο Α΄ Νεκροταφείο Πατρών.

Σχετικά με την οικογένεια του Λαλάκη Ρούφου αρκετοί ιστορικοί λανθασμένα αναφέρουν οτι δεν είχε αποκτήσει (π.χ. Πέτρος Ψωμάς, Δήμαρχοι Πατρέων 1836 - 2006, Το Δόντι). Ήταν παντρεμένος (Εδώ να πώ οτι σύμφωνα με τον Θάνο Κανακάρη Ρούφο, γιο του ανηψιού του Λαλάκη, Ρόδη Κανακάρη - Ρούφου, τον οποίο είχα συναντήσει στο σπίτι του στην Αθήνα, ο γάμος είχε γίνει ύστερα απο σχεδόν αναγκαστικό συνοικέσιο απο την σύζυγο του αδελφού του Λουκά Κανακάρη - Ρούφου, Ελένη Παπαγεωργακοπούλου, προκειμένου ο Λαλάκης να αποκτήσει οικογένεια αφού ως γνωστόν η ζωή του ήταν ιδιαίτερα άστατη) και είχε αποκτήσει έναν γιο, τον Αθανάσιο Ρούφο. Η σύζυγος και το παιδί του ήταν μονίμως εγκαταστημένοι στην Αθήνα γι'αυτό και δεν ήταν ιδιαιτέρως γνωστό οτι είχε οικογένεια. Εγγονός του Λαλάκη είναι ο Βασίλειος Ρούφος, αξιωματικός στην αεροπορία, κάτοικος Κολωνακίου.  Να σημειωθεί ότι τα παραπάνω σχετικά με τους απογόνους του Λαλάκη αναφέρονται για πρώτη φορά.

Να σημειωθεί επίσης οτι κοντά στη Ζάστοβα ακούγεται το τοπωνύμιο "Πύργος του Ρούφου". Πρόκειται για έναν πύργο, του οποίου τα ερείπια υπάρχουν ακόμα, ο οποίος λογιά ανήκε στον Λαλάκη Ρούφο. Αυτός για άγνωστους λόγους το κληροδότησε σε μερικούς κατοίκους της περιοχής με αποτέλεσμα να λεηλατηθεί. Σήμερα ο πύργος, οτι έχει δηλαδή απομείνει, αν δεν κάνω λάθος, έχει περάσει στα χέρια του γιατρού Ρηγόπουλου.

Κυριακή, Μαρτίου 23

Μια σπάνια φωτογραφια



Μια σπάνια φωτογραφία της βασιλικής οικογένειας στην Ελβετία το 1917 όπου βρισκόταν εξόριστη λόγω της κατάστασης που επικρατούσε στην Ελλάδα (Ανταντ-Κόμμα Φιλελευθέρων). Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄ είχε αναγκαστεί να καταφύγει στη Λουκέρνη της Ελβετίας εξαιτίας των πιέσεων που δέχτηκε απο τον Ελευθέριο Βενιζέλο και την Ανταντ για την στάση που κρατούσε στο θέμα της ένταξης της Ελλάδας στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο. Εκεί σχηματίστηκε ο γνωστός κύκλος της Ελβετίας που αποτελείτο απο φιλομοναρχικούς πολιτικούς (Θ. Πετραλιάς, Γ. Στρέιτ κ.α.).

Σάββατο, Μαρτίου 22

Αντώνιος Καλαμογδάρτης

Με αφορμή την παγκόσμια ημέρα της ποίησης (21 Μαρτίου) παρουσιάζουμε ένα μικρό βιογραφικό σημείωμα για τον "Ερημίτη του Χαλκωματά" όπως ο ίδιος ο ποιητής και πολιτικός Αντώνης Καλαμογδάρτης (1810-1865) συνήθιζε να υπογράφει. Μια ρομαντική προσωπικότητα που άφησε μερικά ίχνη απο το περασμά του σε αυτή τη ζωή.

Γεννήθηκε στην Πάτρα και ήταν γιός του φιλότουρκου και πρόκριτου Πατρέων Ανδρέα Καλαμογδάρτη. Σε ηλικία δώδεκα ετών στάλθηκε στον μοναχό Αββακούμ στη Μονή Ομπλού όπου παρέμεινε επι μια 5ετία. Δίπλα του διδάχθηκε τους αρχαίους φιλοσόφους και ιδιαίτερα τον Όμηρο. Στη συνέχεια έμαθε γαλλικά και αγγλικά. Κατα την περίοδο της επανάστασης συμμετείχε στο σώμα του Φαβιέρου και στην πολιορκία της Ακροπόλεως στην Αθήνα. Όντας ανήσυχο πνεύμα ασχολήθηκε με την πολιτική. Ήταν αυτός μάλιστα που το 1843 διάβασε απο τις βρύσες της Πλατείας Γεωργίου το σύνταγμα. Γι'αυτό το λόγο η πλατεία για μια εποχή ονομαζόταν "Καλαμογδάρτη" (εκεί διατηρούσε και οικία). Την ίδια χρονιά εκλέχτηκε πληρεξούσιος Πατρών στην εθνοσυνέλευση.

Ο Αντώνιος Καλαμογδάρτης, όπως είπαμε και παραπάνω, συνήθιζε να υπογράφει ως ο "Ερημίτης του Χαλκωματά". Η περιοχή Χαλκωματά, που είχε πάρει το όνομά της απο Αθηναϊκή οικογένεια που κατέφυγε στην Πάτρα περι τα 1680, βρισκόταν στο σημερινό Σκαγιοπούλειο. Εκεί η οικογένεια Καλαμογδάρτη είχε κτήμματα και εξοχική κατοκία, στην οποία διέμενε μόνιμα ο Αντώνης. Το 1850 εγκαταστάθηκε στο Λιβόρνο. Το 1854 πολέμησε στην Ήπειρο, και συγκεκριμένα στη μάχη του Πέτα, όπου αιχμαλωτίστηκε και οδηγήθηκε μπροστά στον Φουάτ πασά, μετέπειτα ιδρυτή του Νεοτουρκικού κόμματος, ο οποίος του συμπεριφέρθηκε με ευγένεια και του επέτρεψε να φύγει. Μετά την επιστροφή του στην Αχαϊκή πρωτεύουσα αναχώρησε οικογενειακώς για την Ιταλία προκειμένου να θεραπευθεί απο τους χρόνιους ρευματισμούς που τον ταλαιπωρούσαν. Διορίστηκε πρόξενος της Γαλλίας στο Λιβόρνο και στη Φλωρεντία. Οι Ιταλοί μάλιστα τον αποκαλούσα "bello Greco" λόγω της ομορφιάς του. Το 1856 υπηρέτησε ως υποπρόξενος της Ελλάδας στη Ζάκυνθο.

Εκτός απο την πολιτική, ο Καλαμογδάρτης ασχολήθηκε με την ποίηση. Μετέφρασε στα γαλλικά την "Κόλαση του Δάντη" και στα ελληνικά τους "ποιητικούς στοχασμούς" του Λαμαρίνου, τον "Όρτις" του Φωσκόλου καθώς και άλλα ιταλικά και γαλλικά έργα. Επίσης έγραψε αρκετά ποιητικά έργα, τα οποία δημοσίευσε σε αθηναϊκές εφημερίδες. Στην κηδεία της Βικτωρίας Σισίνη, α΄ συζύγου του Μπενιζέλου Ρούφους, στις 31 Αυγούστου του 1836 απήγγειλε ένα ελεγείο το οποίο δημιούργησε μεγάλη εντύπωση. Όπως μας αναφέρει ο Στ. Θωμόπουλος απόσπασμα αυτού, αφού δεν διασώθηκε όλο, του έδωσε ο συγγενής της Βικτωρίας, Χρύσανθος Σισίνης:

"Πράγμα ωραίον και θνητόν, παρέρχεται, διαβαίνει,

σαν άνθος που μαραίνεται, σαν το κερί, που σβένει.

Φθονεί την γήν ο ουρανός κι ως κτήμα του αρπάζει

οτι την γήν παρηγορεί, ότι την γήν δοξάζει;

Ή στον βιβλίον των Μοιρών ευρίσκεται γραμμένον

να είναι ολιγόζωον το διακεκριμένον;

Εχάθη η βασίλισσα της Πάτρας η ωραία

εχάθη η Βικτωρία ακμάζουσα και νέα..."


Ο Δημαράς αναφέρει οτι ο Καλαμογδάρτης ήταν μετασολωμικός και ρομαντικός ποιητής με εμφανείς επιρροές απο την επανησιακή σχολή. Χρησιμοποιούσε απλή καθαρεύουσα. Η οικογένεια φαίνεται οτι είχε καλλιτεχνική φλέβα αφού αδερφή του ήταν η λογία Καλλιόπη Παπαλεξοπούλου, α΄ ξαδερφός του ο ποιητής Ηλίας Καλαμογδάρτης και ο ποιητής Αδαμάντιος Παπαδιαμαντόπουλος και ανηψιός του, και γιός του προηγούμενου, ο Ιωάννης Παπαδιαμαντόπουλος, γνωστός και ως Ζαν Μωρέας.

Αυτοκτόνησε στην Πάτρα λόγω των πόνων που του προκαλούσαν οι ρευματισμοί. Οι ρευματισμοί τον ταλαιπωρούσαν απο την εποχή που ήταν φυλακισμένος στο Μπούρτζι επειδή είχε θεωρηθεί αντικαποδιστριακός. Βέβαια όπως αναφέρει ο Λάζαρης στο βιβλίο του Στ. Θωμόπουλου "Ιστορία της πόλεως Πατρέων" είναι λίγο απίθανο να αυτοκτόνησε γι'αυτό. Το πιθανότερο είναι λόγω της κακής οικονομικής του κατάστασης και της παρακμής του ελληνικού κράτους που εξόργιζε τον δημοκρατικό αυτόν άνδρα (Το τελευταίο βέβαια είναι υπερβολικα ρομαντικό και δεν νομίζω οτι ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα). Όσον αφορά την οικογενειακή του κατάσταση ήταν παντρεμένος με την Βασιλική Λόντου, αδερφή του μετέπειτα δημάρχου Πατρών Ανδρέα Λόντου, και είχε δύο κόρες, την Κατίνα, σύζυγο του Νεοκλή Πετιμεζά, και την Κορίννα, ανύπαντρη.

Πέμπτη, Μαρτίου 20

Ιωάννης Καραμανδάνης

Με σχετική σίγουρια μπορώ να υποθέσω ότι όλοι οι Πατρινοί γνωρίζουν το Καραμανδάνειο Νοσοκομείο Παίδων. Οι περισσότεροι όμως αγνοούν τον δημιουργό αυτού, τον Ιωάννη Καραμανδάνη (1856 - 1938).

Γεννήθηκε στη Ζάκυνθο, έζησε λίγο στον Πύργο Ηλείας και δραστηριοποιήθηκε στο εμπόριο σταφίδας. Απέκτησε μεγάλη περιουσία και ασχολήθηκε με τα κοινά διατελώντας πρόεδρος του Εμπορικού & Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πατρών (1920 - 1921) και του Εμπορικού Συλλόγου Πατρών "Ερμής". Επί θητείας του μάλιστα αγοράστηκε το κτίριο Παπαγιάννη στην Πλατεία Γεωργίου Α΄ όπου στεγάζεται μέχρι και σήμερα ο εμπορικός σύλλογος "Ερμής". Με την ιδιαίτερη πατρίδα του τη Ζάκυνθο διατήρησε επαφή πραγματοποιώντας αρκετές δωρεές. Την περίοδο 1928 - 1929 υπήρξε πρωτοβουλία παραγόντων της Ζακύνθου για να εκτεθεί στις δημαρχιακές εκλογές, τα προβλήματα υγείας όμως που αντιμετώπιζε δεν του επέτρεψαν να τεθεί επικεφαλής.

Κίνητρο για το πλήθος δωρεών προς την πόλη της Πάτρας αποτέλεσε ο θάνατος του μονάκριβου γιού του σε ηλικία μόλις 15 ετών, Μπέμπη Καραμανδάνη. Θυμάμαι ότι είχα δεί στην αίθουσα αναμονής του νοσοκομείου ένα ολόσωμο πορτρέτο του Μπέμπη, το οποίο δεν γνωρίζω που φυλάσσεται σήμερα. Στην μνήμη του γιού του προχώρησε στη σύσταση του ιδρύματος "Μπέμπη Ι. Καραμανδάνη", το διοικητικό συμβούλιο του οποίου αποτελείται από θεσμικούς παράγοντες της Πάτρας (Μητροπολίτης κ.λπ.). Στα πλαίσια αυτά δώρισε το 1933 την οικία του στην Άνω πόλη για να μετατραπεί σε νοσοκομείο παίδων. Στο κτίριο εκείνο λειτούργησε το νοσοκομείο μέχρι το 1988. Στον προαύλιο χώρο αυτού υπάρχει ένα εκκλησάκι, του Αγίου Στυλιανού, το οποίο κατασκευάστηκε την δεκαετία του 1950. Σήμερα το κτίριο (τριών ορόφων χωρίς κάποια αρχιτεκτονική αξία) είναι αχρησιμοποίητο, πραγματοποιούνται όμως εργασίες αποκατάστασης. Μαζί με την οικία του δώρισε και τις σταφιδαποθήκες ΜΠΑΡΡΥ στην παραλιακή οδό, δίπλα απο τους Μύλους του Αγίου Γεωργίου (Τριάντη), ακίνητο το οποίο ανήκει στην επιτροπή που διαχειρίζεται και το Καραμανδάνειο νοσοκομείο.

Μια επίσης δωρεά του είναι το οίκημα που βρίσκεται στην Πλατεία Όλγας επι των οδών Μαιζώνου και Αράτου. Το κτήριο αυτό δωρήθηκε στον Δήμο Πατρέων πάλι εις μνημην του παιδιού του την δεκαετία του 1930 με τον όρο να στεγαστεί κάποιο πολιτιστικό ίδρυμα. Πράγματι τον Ιανουάριο του 1937 εγκαινιάστηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο. Την περίοδο 1944-1954 στέγαζε και την δημοτική βιβλιοθήκη. Το 2010 το κτίριο επεστράφη στον Δήμο Πατρέων ύστερα από την μεταστέγαση του Αρχαιολογικού μουσείου σε νέο κτίριο. Αξίζει να σημειωθεί ότι εν ζωή ο Καραμανδάνης αναλάμβανε να σπουδάσει στην Ευρώπη νέους τεχνικούς.

Απεβίωσε στην Πάτρα στις 17 Ιανουαρίου 1938. Ο δήμος τιμώντας τον για τις ευεργεσίες που πραγματοποίησε έδωσε το όνομά του σε έναν δρόμο της πόλεως. Έχει ενταφιαστεί σε μνήμα που βρίσκεται στον κεντρικό δρόμο που οδηγεί προς την αλέα των εμπόρων και τραπεζιτών στο Α΄ Νεκροταφείο Πατρών. Δυστυχώς η κατάσταση του μνήματος είναι αισχρή καθώς η είσοδος αυτού έχει σπάσει.

Τετάρτη, Μαρτίου 12

Δημοσθένης Δόγκας

Διαβάζοντας το βιβλίο του Βύρωνος Δάβου "Στον Πύργο και στην Ηλεία του 1821 - 1930" συνάντησα αρκετές φορές τον πολιτικό της εποχής, Δημοσθένη Δόγκα. Δεν είναι υπερβολή να πω ότι ο Δόγκας αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα πολιτικάντη του 19ου αιώνα. Με νοοτροπία κοτζαμπάση απασχόλησε πολλές φορές την δικαιοσύνη και τον τύπο με τις νοθείες και τα σκάνδαλα που δημιουργούσε. Τα παρακάτω στοιχεία που θα αναφερθούν προέρχονται από το βιβλίο του Δάβου που ανέφερα.

Ο Δημοσθένης Δόγκας γεννήθηκε στο Λαντζόϊ Ηλείας και ήταν γιος του δημάρχου Ώλενας. Ως είθισται σε αυτές τις περιπτώσεις ο Δημοσθένης ακολούθησε την πολιτική παράδοση της οικογένειας αποφασίζοντας να εκτεθεί ως υποψήφιος δήμαρχος στην ιδιαίτερη πατρίδα του. Η αρχή του πολιτικού του βίου όμως δεν ξεκίνησε ήρεμα. Την ημέρα των δημοτικών εκλογών στα εκλογικά καταστήματα δεν υπήρχε στρατιωτικό απόσπασμα ύστερα από πρωτοβουλία του ίδιου του Δόγκα. Εκμεταλλευόμενος το γεγονός αυτό μαζί με τους οπαδούς του εκδίωξε τους εκλογικούς αντιπροσώπους (Αθανασόπουλο, Άχολο) και επιχείρησε να διαπράξει νοθεία. Αξίζει να σημειωθεί ότι το ίδιο συνέβη και στις δημοτικές εκλογές του δήμου Ολυμπίας, στον οποίο ήταν υποψήφιος ο Σωτήριος Κρεκουκιώτης, σύζυγος της αδερφής του Δημοσθένη. Δυστυχώς από τις γραμμές του βιβλίου δεν μαθαίνουμε αν εξελέγη δήμαρχος, το πιο πιθανό όμως είναι να απέτυχε. Τα κατάφερε όμως το 1875 όταν και εξελέγη δήμαρχος Ώλενας.

Το 1881 έθεσε υποψηφιότητα για τον δήμο Ολυμπίων, στον οποίο και εξελέγη. Το ίδιο έτος κατήλθε στις βουλευτικές εκλογές, στις οποίες αρχικά εξελέγη. Η εκλογή του όμως όπως αποδείχτηκε αργότερα έγινε παράτυπα καθώς δεν ακολουθήθηκαν οι νόμιμες διαδικασίες σύμφωνα με τις οποίες έπρεπε να είχε παραιτηθεί από το δημαρχιακό αξίωμα 40 ημέρες πριν των βουλευτικών εκλογών. Επίσης κατηγορήθηκε από αντιπάλους ότι προστάτευε παρανόμως φυγόδικους με σκοπό να τους χρησιμοποιεί σε δικές του υποθέσεις. Πράγματι διατάχθηκε η προσαγωγή του σε δίκη, το αποτέλεσμα της οποίας δεν μας είναι γνωστό. Το 1887  εξελέγη δήμαρχος Ώλενας. Το 1891 ηττήθηκε στις εκλογές του δήμου Ολυμπίων με διαφορά επτά ψήφων από τον Γιαννάκο Φωτόπουλο.

Στις 17 Απριλίου 1895 ο Δόγκας απασχόλησε για ακόμη μια φορά τον τοπικό τύπο. Αυτή τη φορά φέρεται να περιόδευε μαζί με άλλους βουλευτές του συνδυασμού στα χωριά της Ηλείας και να διακήρυττε ότι ήταν Δεληγιάννικός, αν και ο ίδιος τον είχε αποκηρύξει. Σύμφωνα με τον Δάβο, η εφημερίδα αποκαλούσε τους πολιτικούς αυτούς "πλανώδιους μουσικούς". Παρ'όλα αυτά ο Δόγκας κατάφερε να εκλεγεί βουλευτής (1895). Ένα ακόμη περιστατικό όμως ήρθε να προστεθεί στην ήδη μεγάλη λίστα. Στις 20 Νοεμβρίου 1898 ο Δόγκας αφίχθη στο χωριό Καράτουλα για να συνομιλήσει με τους κατοίκους του, οι οποίος όμως του επιτέθηκαν διώχνοντάς τον από το χωριό. Αναφέρεται δε ότι έβαλαν τα σκυλιά να τον κυνηγήσουν. Αιτία αυτής της αντίδρασης ήταν η κατάργηση του σχολείου του χωριού.

Το 1902 επανεξελέγη βουλευτής. Και αυτή η θητεία του σημαδεύτηκε απο σκάνδαλα. Η εφημερίδα "Πατρίς" σε άρθρο της ανέφερε ότι η κυβέρνηση είχε υποσχεθεί την παροχή ρουσφετιών εις τον Δήμο της Ώλενας εξ'ολοκλήρου στον κ. Δόγκα! Στις 20 Ιουλίου 1904, όπως πληροφορούμαστε, κάηκε ολοσχερώς η πατρική του οικία στο χωριό Πέρσανα Ώλενας. Η συνολική ζημιά ανερχόταν σε 15 χιλιάδες δραχμές. Τον επόμενο χρόνο κατήλθε για τελευταία φορά υποψήφιος δήμαρχος στον δήμο Ολυμπίων. Κατάφερε όμως να εκλεγεί βουλευτής.

Στις 25 Νοεμβρίου 1905 απεβίωσε όντας εν ενεργεία βουλευτής στην Αθήνα, όπου είχε μεταφερθεί λόγω εξάντλησης. Ενταφιάστηκε στο Κρεκούκι και στην κηδεία του έδωσαν το παρόν όλοι οι κάτοικοι της Ώλενας, της Ολυμπίας και του Κρεκουκίου. Τώρα βέβαια πως εκεί που είχε τόσα ανοιχτά κομματικά μέτωπα ξαφνικά όλοι φαίνεται να τον τίμησαν με την παρουσία τους στην κηδεία του δεν το γνωρίζω. Στην κηδεία του μεταξύ άλλων παρευρέθησαν οι Χρήστος Στεφανόπουλος, βουλευτής και υπουργός, και Ιωάννης Κρεκουκιώτης, βουλευτής και ανηψιός του. Ο Βύρων Δάβος σημειώνει ότι ο Δόγκας υπήρξε ακραιφνής οπαδός του Τρικούπη και πολιτικός σύμμαχος του Στεφανόπουλου μέχρι το 1903 οπότε και διαφώνησε για την εκλογή της Ώλενας προσχωρόντας παράλληλα στον εκλογικό σχηματισμό του Κρεστενίτη. Ανηψιός του, εκτός από τον Ιωάννη Κρεκουκιώτη, ήταν ο πολιτικός Παναγιώτης Δόγκας.

Λίγα λόγια για τον Δάβο

Ο Βύρων Δάβος, γεννημένος το 1927 στο Πελόπιο Ηλείας, εργάστηκε για χρόνια στην πυροσβεστική και ασχολήθηκε απο νεαρή ηλικία με την λογοτεχνία και την ποιήση. Αρθρογράφει κατα καιρούς σε εφημερίδες και περιοδικά ενώ έχει να επιδείξει πλούσιο ιστορικό έργο. Αναφέρω χαρακτηριστικά τα βιβλία του: "Ιστορία του Πύργου Ηλείας", "η Ηλεία πριν και μετά την Επανάσταση του 1821", "Στον Πύργο και στην Ηλεία του 1821-1930" κ.α. Το τελευταίο ειδικά βιβλίο πρόκειται για κάποια επιλεγμένα άρθρα εφημερίδων της Ηλείας και των Αθηνών της περιόδου 1821-1930 τα οποία παρουσιάζει και μερικές φορές σχολιάζει πάντα απο την ψυχρή οπτική του ιστορικού. Όπως ο ίδιος αναφέρει για την ολοκλήρωση αυτού του βιβλίου, η συγγραφή του οποίου διήρκησε περι τα 3 χρόνια, χρειάστηκε να ξεφυλλίσει πάνω απο 500.000 σελίδες. Η προσφορά του στην καταγραφή και διάδοση της ιστορίας της Ηλείας ειναι αδιαμφισβήτη.

Μπράβο κυρία Καραλή!

Ανοίγω σήμερα (11 Μαρτίου), σαν παιδί και εγώ, την έγκριτη, χωρίς κανένα ειρωνικό τόνο, εφημερίδα Πελοπόννησο και διαβάζω ένα άρθρο της Γωγώς Καραλή (λέμε τώρα) σχετικά με τον Δημήτριο Μάξιμο αλλά και με το Μέγαρο Μαξίμου. Καθώς το διαβάζω αρχίζει να μου θυμίζει κάτι.

Έχοντας δίπλα τον υπολογιστή ανοίγω τη Βικιπαίδεια, κοιτάζω στο λήμμα Δημήτριος Μάξιμος και Μέγαρο Μαξίμου και διαπιστώνω οτι είναι σχεδόν copy paste. Και ήταν εύκολο να το διαπιστώσω γιατί εγώ ο ίδιος τα είχα γράψει στο μεγαλύτερο μέρος και τα δύο. Το μεγαλύτερο μέρος του άρθρου είναι αντιγραφή αλλα η κ.Καραλή δεν καταδέχθηκε να γράψει την πηγή. Και αναρωτιέμαι: αυτή τη φορά έτυχε και το είδα. Την επόμενη φορά που θα ξανασυμβεί θα το δεί κάποιος; Είναι άραγε η πρώτη φορά που το έκανε ή οχι;

Το συγκεκριμένο περιστατικό μου θυμίζει αυτό που έχει γράψει ο ιστορικός Βύρων Δάβος (θυμηθείτε το όνομα, θα ασχοληθούμε με το έργο του σε επόμενες ενότητες) σε ένα βιβλίο του: "Εχει παρατηρηθεί οτι μετά την κυκλοφορία των πολλών έργων μου με την ιστορία της Ηλεία κάμποσοι Ηλείοι έγιναν ιστορικοί". Ο νοών νοείτο κ. Καραλή.

Παρασκευή, Μαρτίου 7

Μια εκδήλωσις δια τον Επαμ. Θωμόπουλο εις την Πάτραν

Διαβάζω στην εφημερίδα "Ακρόπολις" την 13η Απριλίου 1961: "Ο Δήμος Πατρέων και αι πνευματικαί οργανώσεις Πατρών τιμώσαι την 60ετή πνευματικήν πορείαν του αντιπροέδρου της ακαδημίας Επαμεινώνδα Θωμόπουλου, ο οποίος ως γνωστόν κατάγεται εκ Πατρών, οργανώνουν την κυριακήν 11 π.μ. πανηγυρικήν εκδήλωσιν υπερ του τιμωμένου κατα την οποία μετά τον χαιρετισμό εκ μέρους του δημάρχου κ. Βέτσου θα εκφωνήση τον πανηγυρικόν ο ποιητής Ι. Κουτσοχέρας με θέμα: "ο ζωγράφος του ελληνικού χώρου Επαμεινώνδας Θωμόπουλος". Θα ακολουθήση ευχαριστήριος αντιφώνηση του κ. Θωμόπουλου και τα εγκαίνια εκθέσεως του που θα στεγασθή εις την Δημοτική Βιβλιοθήκη Πατρών."

Όταν στην Πάτρα τιμούσαν τα άξια τέκνα της...

Δευτέρα, Μαρτίου 3

Η απαγωγή του Σταυρουλόπουλου

Απο τα πρώτα χρόνια της δημιουργίας του ελληνικού κράτους δρούσαν ληστρικές ομάδες στην ελληνική επικράτεια. Ίσως οι πρώτες ομάδες να είχαν καθαρά πολιτικό χαρακτήρα, αν αναλογιστούμε και την κατάσταση που επικρατούσε επι Όθωνα. Στη συνέχεια όμως το πρόβλημα διογκώθηκε και αυτό γιατί το ελληνικό κράτος αδυνατούσε να τηρήσει μια ενιαία στάση έναντι των ληστρικών ομάδων. Πολιτικοί και μεγαλοκτηματίες χρησιμοποιούσαν τις ομάδες των ληστών προκειμένου να προστατεύουν τα κτήμματά τους ή για να παρενοχλού
ν τους Οθωμανούς στα σύνορα.

Η διφορούμενη αυτή στάση των αρχών έδωσε τη δυνατότητα στους ληστές να κινούνται ανενόχλητοι καταδυναστεύοντας τον τόπο. Αποκορύφωμα αυτής της κατάστασης αλλά και χαρακτηριστικό παράδειγμα των ενεργειών των ληστών ήταν και η σφαγή στο Δήλεσι, όπου δημιούργησε τεράστια διπλωματικά προβλήματα στην ελληνική κυβέρνηση, η οποία και τελικώς παραιτήθηκε. Τότε μάλιστα είχε κατηγορηθεί ο υπουργός στρατιωτικών Σκαρλάτος Σούτσος οτι τους παρείχε προστασία με αντάλλαγμα την φρούρηση των τεραστίων εκτάσεων που είχε στην Αττική. Στο συγκεκριμένο άρθρο θα μιλήσουμε για ένα λιγότερο γνωστό περιστατικό, το οποίο όμως προβλήθηκε αρκετά απο τον τύπο, την απαγωγή του Σταυρουλόπουλου.

Ο Σπυρίδων Σταυρουλόπουλος ήταν πρωτότοκος γιος του πολυεκατομμυριούχου εμπόρου απο το Αίγιο Ξενοφώντος Σταυρουλόπουλου. Ο νεαρός Σταυρουλόπουλος είχε πολιτικές φιλοδοξίες γι'αυτό και προσπαθούσε να έρθει σε επαφή με παράγοντες της επαρχείας. Ο λήσταρχος Πανόπουλος, παράγοντας της περιοχής, του πρότεινε να συναντηθούν για να μιλήσουν στον σιδηροδρομικό σταθμό του Αιγίου στις 16 Μαΐου 1902, όπερ και έγινε. Υπο την απειλή όπλου ο Πανόπουλος απήγαγε τον Σταυρουλόπουλο.

Αμέσως η απαγωγή πήρε τεράστιες διαστάσεις, αφού οι εφημερίδες επι τρείς μήνες είχαν ανταποκρίσεις σχετικά με τις εξελίξεις. Ο Ξενοφών Σταυρουλόπουλος ήρθε αμέσως σε διαπραγματεύσεις με τον Πανόπουλο προκειμένου να του αποδώσει λύτρα για να ελευθερώσει τον γιό του. Λόγω και των φιλικών σχέσεων που διατηρούσε ο Σταυρουλόπουλος με τον τότε πρωθυπουργό Αλέξανδρο Ζαΐμη, ο δεύτερος δέχθηκε κατόπιν προτάσεως του πρώτου να αναστείλει την καταδίωξη του Πανόπουλου προκειμένου να συνεχίσουν οι διαπραγματεύσεις. Η συγκεκριμένη κίνηση σχολιάστηκε απο τις εφημερίδες αρνητικά αφού τις εξελίξεις παρακολουθούσαν προσεκτικά και οι πρεσβευτές των ξένων χωρών. Την υπόθεση είχε αναλάβει ο ανακριτής Θεοφανίδης.

Λίγες μέρες αργότερα, και αφού συγγενείς του Σταυρουλόπουλου παρέδωσαν 5.000 χρυσά φράγκα, ο Σπυρίδων Σταυρουλόπουλος απελευθερώθηκε. Επέστρεψε στο Αίγιο με το τρένο μέσα στο οποίο βρισκόταν και ο ανακριτής Θεοφανίδης. Στον σταθμό τον υπεδέχθηκε μεγάλο πλήθος κόσμου. Το υπουργείο εξωτερικών ανακοίνωσε αμέσως τα ευχάριστα νέα ενώ ειδοποιήθηκαν και τα ανάκτορα. Σύμφωνα με τις εφημερίδες της εποχής οι ληστές τον προειδοποίησαν να μην αποκαλύψει ποιοι τον είχαν αιχμαλωτίσει και γι'αυτό στην πρώτη ανάκριση εντοπίστηκαν πολλές αντιφάσεις. Ο ίδιος δικαιολόγησε τις αντιφάσεις λέγοντας: "Δεν πιστεύω οτι θα ευρεθή κανείς, ο οποίος θα με κατηγορήση, διότι απο της πρώτης στιγμής δεν κατέθεσα οτι ο αιχμαλωτίσας με ήτο ο Πανόπουλος. Διότι δεν δύναμαι να σας περιγράψω τας απειλάς και τας βιαιοπραγίας, εις ας προέβησαν κατ'εμού δια να με πει να μη καταθέσω τι κατ'αυτόν". Λίγες μέρες αργότερα συνελλήφθη και ο Πανόπουλος με τους συνεργάτες του. Το κρησφύγητο βρισκόταν στον Χελμό και η ληστρική ομάδα αποτελείτο απο τους:
  • Κώστας Πανόπουλο, λήσταρχο και εμπνευστή της απαγωγής
  • Ανδρέα Τζελέπη, ζωοκλέφτη εκ Ρογών Κερπινής Καλαβρύτων
  • Ρουμελιώτη, μέλος της συμμορίας
  • Νικόλαο Δρακόπουλο, ζωοκλέφτης και συγχωριανός του Πανόπουλου
  • Σαρδελιάνο, φυγόδικος εκ Κερπινής Καλαβρύτων
  • Χρυσαφίδη, συνεργάτης του Πανόπουλου
  • Δημόπουλο, συνεργάτης του Πανόπουλου
Το ζήτημα τώρα ήταν που βρισκόντουσαν τα χρήματα και αν εμπλέκονταν και επιπλέον πρόσωπα. Οι εφημερίδες αποκάλυπταν καθημερινώς περίεργες σχέσεις και δοσοληψίες μεταξύ του Πανόπουλου και των ντόπιων αστυνομικών. Όπως είναι σύνηθες σε αυτές τις περιπτώσεις, δεν βρέθηκε κάτι παραπάνω. Όσον αφορά τα χρήματα, αυτά ευρέθησαν στο σπίτι του Χρυσαφίδη στο χωριό Ρωγοί των Καλαβρύτων και επεστρέφαν στον Σταυρουλόπουλο.

Εντύπωση προκαλεί το τέλος του Πανόπουλου. Μετά την σύλληψή του καταδικάστηκε σε 20ετή φυλάκιση και μεταφέρθηκε στο Παλαμήδι. Εκεί τον ίδιο χρόνο εξέδωσε τα απομνημονεύματα του "Η εξομολόγησις του λήσταρχου Κ. Πανόπουλου προς την κοινωνίαν", στο οποίο αναφερόταν στα γεγονότα της απαγωγής καθώς και σε άλλα θέματα. Ο ιστορικός Αρίστος Σταυρόπουλος το χαρακτήρισε ως "ένα περίεργο και ασυνάρτητο συνοθύλευμα κοινωνικών και θρησκευτικών ιδεών, όπου ο συγγραφέας παριστά ευατόν ως τιμωρόν των αδικούντων και προστάτην των αδικουμένων". Το βιβλίο βρήκε ανταποκρίση και σημείωσε τεράστια εκδοτική επιτυχία με αποτέλεσμα να επανεκδοθεί άλλες δύο φορές (Σικάγο 1928, Πάτρα 1947). Οι Έλληνες μετανάστες μάλιστα του επεφύλαξαν θερμή υποδοχή. Στη συνέχεια εξέδοσε "Το νέον ευαγγελικόν κοινωνικόν σύστημα" και "ο Σατανικός μηχανισμός του Μπολσεβικισμού".

Σάββατο, Μαρτίου 1

Ιωάννης Ρούφος

 
Στο συγκεκριμένο άρθρο θα αναφερθούμε σε ένα πρόσωπο που η πατρινή βιβλιογραφία του έχει αφιερώσει ελάχιστες αράδες. Πρόκειται για τον πολιτικό και γόνο της αρχοντικής οικογένεια Ρούφου, Ιωάννη Ρούφο (1870-1908). Οι πληροφορίες έχουν αντληθεί απο άρθρα εφημερίδων της εποχής.

Ο Ιωάννης Ρούφος γεννήθηκε τον Οκτώβριο του 1870 στην Πάτρα και ήταν ο μοναδικός γιός του Γεωργίου Ρούφου, δημάρχου Πατρέων και βουλευτή, και της Ρωξάννης Μαυρομιχάλη, με καταγωγή απο την γνωστή οικογένεια της Μάνης. Απο την πλευρά του πατέρα του ήταν εγγονός του Μπενιζέλου Ρούφου, πρωθυπουργού και δημάρχου Πατρέων και δισέγγονος του Αθανάσιου Κανακάρη και του Γεωργίου Κουντουριώτη, πρωθυπουργού της Ελλάδας.

Σπούδασε νομικά στο πανεπιστήμιο Αθηνών και συμπλήρωσε τις σπουδές του στο Παρίσι, όπου παρέμεινε επι τριετία. Ασχολήθηκε με την πολιτική και το 1895 στήριξε τον θείο του Αθανάσιο, στο να εκλεγεί δήμαρχος Πατρέων. Το 1899 ανέλαβε την αρχηγία του Ρουφικού κόμματος και τον Φεβρουάριο του ίδιου χρόνου εκλέχτηκε βουλευτής για πρώτη φορά. Επανεκλέχτηκε το 1902 και το 1906. Ήταν πολιτικός φίλος του Κυριακούλη Μαυρομιχάλη μέχρι τον θάνατό του. Η εφημερίδα Σκριπ αναφέρει για την πολιτική του δράση: "ο Ιωάννης Ρούφος κατόρθωσε δια συνετής πολιτικής και διαρκούς μερίμνης υπερ του τόπου να αποκτήση αμέριστον την εμπιστοσύνη των συμπολιτών του".

Το 1904 διεγνώσθη πως έπασχε απο σάρκωμα νεφρών γι'αυτό και μετέβη στην Αθήνα προκειμένου να υποβληθεί σε θεραπεία απο τους Ζαΐμη και Μέρμηγκα. Αρχικά φάνηκε οτι δεν ήταν σοβαρό και οτι είχε ξεπεράσει τον κίνδυνο. Έναν χρόνο αργότερα όμως υπετροπίασεν. Απο τις αρχές σχεδόν του 1908 ήταν κλινηρής στην Αθήνα. Γνωρίζοντας εξ'αρχής την σοβαρότητα της καταστάσεώς του προαισθάνθηκε το επικείμενο τέλος του. Αύτό φαίνεται και απο τα λόγια προς τον ξάδερφό του Λουκά: "Φροντίσατε δι'άμαξαν και τηλεγραφήσατε οτι ο Γιάννης ο Ρούφος απέθανε". Τελικά το πρωί της 21ης Σεπτεμβρίου του 1908 απεβίωσε. Στις τελευταίες στιγμές στάθηκαν στο πλευρό του η μητέρα του και ο ξαδερφός του Λουκάς Κανακάρης Ρούφος.

Αμέσως προσήλθαν στην οικία του ο Κυριακούλης Μαυρομιχάλης, ο αρχιεπίσκοπος Πατρών, ο Μπασιάς, πρόεδρος της Βουλής, ο Λομβάρδος, ο Δημήτριος Γούναρης ενώ συλλυπητήρια επιστολή απέστειλε η Σοφία Τρικούπη. Για την μεταφορά του διατέθηκε τρένο, το οποίο μάλιστα σταμάτησε στο Αίγιο προκειμένου να παραλάβει 400 οπαδούς του. Το φέρετρο τοποθετήθηκε στη Μητρόπολη. Σύμφωνα με την επιθυμία του νεκρού στεφάνια δεν κατατέθηκαν ούτε επικήδειοι εκφωνήθηκαν.

Με αφορμή το θάνατό του το δημοτικό συμβούλιο εξέδωσε συλληπητήριο ψήφισμα, η σημαία στο δημαρχείο υψώθη μεσίστια, οι ναοί έκρουαν πένθιμα τις καμπάνες ενώ η πατρινή εφημερίδα "Νεολόγος" για να ενημερώσει τον κόσμο εξέδωσε έκτακτο φύλλο. Επίσης αποφάσισε η κηδεία να πραγματοποιηθεί δημοσία δαπάνη. Η κηδεία ήταν μεγαλοπρεπής και διήρκησε τρείς ώρες. Το φέρετρο συνόδευσε πλήθος κόσμου μέχρι το Α΄ Νεκροταφείο Πατρών, όπου και ενταφιάστηκε στο μαυσωλείο των Ρούφων.

Διάδοχός του στο Ρουφικό κόμμα ήταν ο πρώτος ξάδερφός του Λουκάς Κανακάρης Ρούφος, ο οποίος εκλέχτηκε στις αναπληρωματικές εκλογές που πραγματοποιήθηκαν προς αναπλήρωση της κενής βουλευτικής έδρας.