Ιστορικά Θέματα

Ο Νύσης Μεταξάς - Μεσσηνέζης και η οικογένεια Μεσσηνέζη

2012-01-15T21:34:00.000+02:00

Ο Νύσης Μεταξάς Μεσσηνέζης (1902 - 1992) ήταν Έλληνας λογοτέχνης και ιστορικός. Το ιστορικό του έργο, όπως και ο ίδιος έχει σημειώσει[1] ("ένας ερασιτέχνης πρέπει να καλλιεργεί συνεχώς το χωραφάκι του"), περιορίζεται στην ιστορία της προγονικής του γης, του Αιγίου, και της Εθνικής Τράπεζας, στην οποία δούλευε για πάνω από είκοσι πέντε χρόνια.

Ο Ιωάννης Μεσσηνέζης (από τα edrana.blogspot.com)

Γεννήθηκε στο Αίγιο (Βοστίτσα) και καταγόταν από τις παλιές οικογένειες Μεσσηνέζη, Νοταρά, Καραϊσκάκη και Λόντου. Προπάππους του ήταν ο Σωτήρης Μεσσηνέζης, δήμαρχος Αιγίου, και προππάππους του ο πολιτικός Λέων Μεσσηνέζης, σύζυγος της αδελφής του Ανδρέα Σ. Λόντου. Η αναφορά στους προγόνους του είναι σημαντική καθώς αυτή η καταγωγή, και ότι υλικό συνεπάγεται από αυτή, αποτέλεσε και την αφορμή για την ενασχόλησή του με την ιστορία. Αυτή την ιστορία διηγείται στην εισαγωγή του έργου του "Το Αίγιον στον Αγώνα" όπου αναφέρει πως λόγω του θανάτου του τελευταίου εξ αρρενογονίας δισέγγονου του Λέοντος Μεσσηνέζη, από τον κλάδο που παρέμεινε στο Αίγιο, το 1947 επισκέφθηκε το πατρογονικό σπίτι στο Αίγιο προκειμένου να εξετάσει τα αρχεία που υπήρχαν στη σοφίτα και αφορούσαν τους Ανδρέα Λόντο και Λέοντα Μεσσηνέζη. Στο αρχείο αυτό βασίστηκε και το παραπάνω ιστορικό του έργο για το Αίγιο.

Η έρευνά του για την Εθνική Τράπεζα ξεκίνησε πριν το 1940, διακόπηκε όμως λόγω του πολέμου και της κατοχής. Το 1950 τοποθετήθηκε από τον τότε διοικητή της Εθνικής Τράπεζας Γιάγκο Πεσμαζόγλου στη διεύθυνση του Ιστορικού Αρχείου και του Γραφείου Ιστορίας της Εθνικής Τράπεζας. Το 1953 απολύθηκε από την Εθνική Τράπεζα λόγω της συγχώνευσης αυτής με την Τράπεζα Αθηνών. Κατόπιν όμως ειδικής άδειας παρέμεινε[2] αμισθί στην ίδια υπηρεσία προκειμένου να συνεχίσει το ιστοριοδιφικό του έργο. Για τις έρευνες αυτές χρειάστηκε να επισκεφθεί[3] την Ύδρα, για το αρχείο της οικογένειας Κουντουριώτη, το Μουσείο Μπενάκη, για το αρχείο του Λόντου καθώς και τα κρατικά αρχεία της Βαυαρίας και τα αρχεία του βασιλικού οίκου Βιττελσμπαχ. Τις ανακαλύψεις του τις ανακοίνωνε σε ομιλίες του στην Αρχαιολογική Εταιρία, στον Φιλολογικό Σύλλογο "Παρνασσό" και στην Αθηναϊκή Λέσχη μέχρι και το 1956, οπότε και εξέδωσε το ιστορικό έργο "Γεώργιος Σταύρος και Εθνική Τράπεζα".

Χαρις τις προσπάθειές του πέτυχε την ίδρυση του Ιστορικού Αρχείο στο Αίγιο (1949), στο οποίο δώρισε το αρχείο Λέοντος Μεσσηνέζη, στο οποίο περιέχονται[4] εκατοντάδες έγγραφα από το 1816 εως το 1847. Το 1965 δώρισε στο ιστορικό αρχείο της Εθνικής Τράπεζας το μεγαλύτερο μέρος του αρχείου του Σωτηρίου Λέοντος Μεσσηνέζη[5]. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η αναφορά του Νύση για το αρχείο Ιωάννου Μεσσηνέζη, για το οποίο αναφέρει[6] (εν έτει 1957) ότι το είχε εντοπίσει στο Μονοδένδρι Πατρών[7] χωρίς όμως να γνωρίζει που είχε καταλήξει.

Οικογένεια Μεσσηνέζη

Τα μέλη της οικογένειας Μεσσηνέζη έλκουν την καταγωγή τους από τη Χίο, απ'όπου έφυγαν για να εγκατασταθούν τον 18ο αιώνα στην Κωνσταντινούπολη μαζί με άλλές σημαντικές χιώτικες οικογένειες[8]. Πατέρας του Λέοντος Μεσσηνέζη ήταν ο Ιωάννης Μεσσηνέζης, πλούσιος έμπορος, στέλεχος της εταιρείας "Μεσσηνέζης, Βλαστός και Σία" και συνεργάτης του Ρήγα Φεραίου. Ο Νύσσης Μεσσηνέζης - Μεταξάς αφήνει να εννοηθεί στην ομιλία της 4ης Μαΐου 1948 στην Ελληνική Αρχαιολογική Εταιρεία ότι είχε στην κατοχή του περισσότερα στοιχεία σχετικά με το γενεαλογικό δέντρο και τους προγόνους του Ιωάννη Μεσσηνέζη, λόγω όμως των περιορισμένων πλαισίων της διάλεξης δεν ασχολήθηκε με αυτά. Ο τελευταίος είχε αναπτύξει σημαντικές εμπορικές δραστηριότητες σε διάφορες περιοχές του ελλαδικού χώρου. Για τον λόγο αυτό μετά τον θάνατό του, ο γιος του, Λέων, κατήλθε στην Πελοπόννησο για να ρυθμίσει τις οικονομικές εκρεμμότητες που υπήρχαν. Κατα τη διάρκεια του ταξιδιού του γνωρίστηκε με την Μαρία Λόντου, κόρη του παντοδύναμου προύχοντα Σωτηράκη Λόντου και αδερφή του στρατηγού Ανδρέα Λόντου, την οποία και παντρεύτηκε. Από τότε η οικογένεια Μεσσηνέζη εμφανίζεται εγκατεστημένη στο Αίγιο.

Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι η αδελφή του Λέοντα είχε παντρευτεί τον πλούσιο έμπορο και φαναριώτη αξιωματούχο Νικόλαο Λεβίδη, οι απόγονοι του οποίου διέπρεψαν[9] μετεπαναστατικά στην Αθήνα ως πολιτικοί, αυλικοί και έμποροι. Η συγγένεια με την οικονομικά εύρωστη οικογένεια Λεβίδη, καθώς και με την οικογένεια Λόντου διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην οικονομική άνθηση του Λέοντα Μεσσηνέζη καθώς οι Λεβίδης και Λόντος του παρείχαν οικονομική και πολιτική κάλυψη αντίστοιχα. Χαρακτηριστικά ο Νύσσης αναφέρει για τον Νικόλαο Λεβίδη ότι του ακορντάριζε πολλά κρέντιτα. Προεπαναστατικά ο Μεσσηνέζης υπήρξε ο κυριότερος[10] ενοικιαστής δημόσιων προσόδων της Βοστίτσας.

Μετά την ανεξαρτησία της Ελλάδας, ο Λέων Μεσσηνέζης συνέχιζε να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην πολιτική ζωή συμμετέχοντας μεταξύ άλλων και στην δημιουργία της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος. Την διεύθυνση του εμπορικού οίκου ανέλαβε ο γιος του Λέοντος, Μιλτιάδης Μεσσηνέζης. Οι λανθασμένοι χειρισμοί του καθώς και το γεγονός ότι δεν ήθελα να ακολουθήσει σταδιοδρομία εμπόρου (εγώ δε ήθελα να ακολουθήσω το εμπορικόν στάδιον αλλά με εβάλατε χωρίς να θέλω εις τον χρονόν, πρέπει να χορέψω[11]) τον οδήγησαν το 1841 στην χρεοκοπία[12], την οποία ακολούθησαν και οι κατηγορίες περι δόλιας χρεοκοπίας. Δύο χρόνια αργότερα χρεοκοπεί και ο πατέρας του, Λέων Μεσσηνέζης. Η εταιρεία του Μιλτιάδη άφησε 500.000 φράγκα παθητικό ενώ ο Λέων προκειμένου να αποφύγουν την χρεοκοπία προέτρεπε τον γιο του να απευθυνθεί στον Βασιλιά Όθωνα, στον οποίο είχαν δανείσει χρηματικά ποσά παλαιότερα.

Ο Λέων Μεσσηνέζης (1787 - 1851) είχε αποκτήσει τέσσερα παιδιά: τον Μιλτιάδη, τον Ιωάννη, τον Σωτήριο και τη Ζωή. Ο Σωτήριος (πρωτότοκος) παντρεύτηκε την Υακίνθη (αναφέρεται και ως Διατσέντα) Σισίνη, κόρη του προύχοντα Γεώργιου Σισίνη, υπηρέτησε δε ως δήμαρχος Αιγίου την περίοδο 1879 - 1881. Παιδιά τους ήταν οι Γεώργιος και Λυκούργος Μεσσηνέζης. Και οι δύο συνέχισαν τον οικογενειακό εμπορικό οίκο, ο μεν Γεώργιος ήταν δικηγόρος, αριστούχος της νομικής σχολής των Παρισίων, ο δε Λυκούργος είχε παντρευτεί την Καλλίστη Νοταρά, κόρη του Ανδρέα Νοταρά και της Πηνελόπη Γεωργίου Καραϊσκάκη. Οι απόγονοι του Λυκούργου διατήρησαν περισσότερο από τα υπόλοιπα μέλη την σχέση τους με το Αίγιο έχοντας και στην κατοχή τους το πατρογονικό σπίτι. Από τον πρεσβύτερο αυτό κλάδο κατάγονται επίσης οι Νύσσης Μεσσηνέζης - Μεταξάς (εγγονός Λυκούργου), ο σπουδαίος πιανίστας Λώρης Μαργαρίτης (γιος του Πέτρου Μαργαρίτη και της Υακίνθης Λυκ. Μεσσηνέζη), ο πιανίστας Λέων Ευστρατίου (δισέγγονος του Λέοντος), ο Σωτήριος Λ. Μεσσηνέζης, δικηγόρος, ο Έρβερτ Σωτ. Μεσσηνέζης (τρισέγγονος του Λέοντα) που διέπρεψε στο Αμβούργο ως οικονομολόγος και δικηγόρος. Στην κατοχή του βρισκόταν και η προσωπογραφία του Λέοντος Μεσσηνέζη από τον Φανέλη.

Από τα υπόλοιπα παιδά του Λέοντος, η Ζωή παντρεύτηκε τον Στυλιανό Κοντογούρη, από την Πάτρα, και απέκτησαν τον Αριστομένη Κοντογούρη (1841 - 1904), δήμαρχο Πατρέων, βουλευτή και σύζυγο της Βικτωρίας Χρύσανθου Σισίνη. Εγγονοί τους ήταν οι Νικόλαος Κοντογούρης (1878 - 1913), αξιωματικός του στρατού και βουλευτής, και Φίλιππος Κοντογούρης, διπλωμάτης. Ο έτερος γιος του Λέοντα, ο Ιωάννης Μεσσηνέζης (1821 - 1896) υπήρξε σημαντική πολιτική προσωπικότητα της εποχής διατελώντας μεταξύ άλλων και πρόεδρος της Βουλής. Σπούδασε νομικά στο Παρίσι, διέμενε δε κυρίως στην Αθήνα όπου είχε οικία εκεί που σήμερα βρίσκεται[13] το Μέγαρο Σλήμαν. Μαζί με την σύζυγό του, Αναστασία Δούμα που ανήκε σε παλιά και πλούσια οικογένεια, απέκτησαν δύο παιδιά τον Λέοντα, νομάρχη και κληρονόμο της κτηματικής και ακίνητης περιουσίας του πατέρα του στο Αίγιο[14], και την Μαρία, σύζυγο Κωνσταντίνου Σωτηριάδη. Σε προηγούμενη ανάρτηση είχα σημειώσει ότι το αρχείο του Ιωάννη φέρεται να φυλασσόταν στην έπαυλη Σωτηριάδη στο Μονοδένδρι. Η κόρη τους, Τέτη Σωτηριάδη παντρεύτηκε τον τραπεζίτη Κωστή Ηλιάσκο. Η διαθήκη του Ιωάννη Μεσσηνέζη φυλάσσεται στο Πρωτοδικείο Πατρών[15] και ένας μέρος της δημοσιεύεται στο βιβλίο της Γιώτας Καΐκα - Μαντανίκα "Το πτερόν είς τον πίλον" (εκδόσεις Πικραμμένος, Πάτρα 2008). Τελευταίος γιος ο Μιλτιάδης Μεσσηνέζης, έμπορος στο επάγγελμα όπως είπαμε, ο οποίος απέκτησε τουλάχιστον τρείς γιους: τον Αριστομένη, έμπορο εγκατεστημένο στην Πάτρα καθώς και βουλευτή Αιγιαλείας, τον Ιωάννη, εγκατεστημένο στο Παρίσι, συγγραφέα του βιβλίου "περι θρησκείας, ελληνικής σοφίας, γλώσσης και κομμουνισμού" και τον Λέοντα, εγκαταστημένο στο Λονδίνο, όπου διετέλεσε και πρόξενος της Ελλάδας (1892 - 1900), εκλεγμένος βουλευτής Αιγιλίας με σημαντική κοινωνική δράση. Ο ιστορικός του Αιγίου, Σταυρόπουλος, αναφέρει την πληροφορία[16] (από τον Σπ. Ματθία) ότι ο Ελευθέριος Βενιζέλος σκεφτόταν να τον τοποθετήσει διοικητή της Εθνικής Τράπεζας. Γιος του Λέοντα ήταν ο Μίλτος Μεσσηνέζης, σύζυγος της Σοφίας Τριάντη, μέλους εμπορικής οικογένειας των Πατρών (δείτε παρακάτω). Επίσης αναφέρονται, χωρίς όμως να είναι σίγουρο σε ποιον κλάδο ανήκουν, οι Φίλιππος Μεσσηνέζης, διπλωμάτης[17] και ειδικός αντιπρόσωπος του ΟΗΕ στο Ισραήλ και Λέων Γ. Μεσσηνέζης, εγκατεστημένος στο Παρίσι, άφησε κληροδότημα 1000 δραχμών στο νοσοκομείο Αιγίου.

Σήμερα τα περισσότερα μέλη εμφανίζονται εγκατεστημένα στην Αθήνα ή το εξωτερικό.

Παρουσία της οικογένειας στην Πάτρα

Τα μέλη της οικογένειας Μεσσηνέζη εμφανίζονται για πρώτη φορά εγκατεστημένα στην Πάτρα στα τέλη του εικουστού αιώνα. Ο λόγος της εγκατάστασης πιθανολογώ πως είναι οι εμπορικές δραστηριότες που ανέπτυσσαν τα μέλη της οικογένειας δεδομένου ότι στην Πάτρα βρισκόταν ένα εξίσου σημαντικό λιμάνι με αυτό του Πειραιά.

Τάφος Ιωάννου Μεσσηνέζη εντοπίζεται[18] στην α΄ τάξη του Α΄ Νεκροταφείου Πατρών. Αν και δεν γνωρίζω αν πρόκειται για το ίδιο πρόσωπο με αυτό του γνωστού πολιτικού της εποχής να σημειώσω πως η κόρη του Ιωάννη Μεσσηνέζη, Μαρία Σωτηριάδη ζούσε την Πάτρα λόγω του γάμου της με τον πατρινό Κωνσταντίνο Σωτηριάδη. Επίσης αναφέρεται ο Αριστομένης Μεσσηνέζης, σημαντικός εμποροτραπεζίτης, βουλευτής και μέλος[19] της Βιομηχανικής Εταιρείας Πατρών (1898), καθώς και ο ανηψιός του, Μιλτιάδης Λ. Μεσσηνέζης ως ένας εκ των επιφανεστέρων[20] εμποροτραπεζιτών της Πάτρας σύμφωνα με τον οδηγό Μακρίδου (1892). Ο τελευταίος είχε παντρευτεί την Σοφία Τριάντη, κόρη του βιομηχάνου Χαράλαμπου Τριάντη. Η αδελφή της ήταν παντρεμένη με τον Άλφρεντ Μπάρρυ, γνωστό επίσης έμπορο των Πατρών. Η οικία του Αριστομένη Μεσσηνέζη βρισκόταν στην γωνία των οδών Αγίου Νικολάου & Ρήγα Φεραίου. Για ένα διάστημα στη συγκεκριμένη οικία είχε ιδρυθεί λαϊκή βιβλιοθήκη της Βιοτεχνικής Εταιρείας.

Οι οικίες της οικογένειας

Οι οικίες της οικογένειας στο Αίγιο φαίνεται να ήταν δύο. Η πρώτη κατασκευάστηκε το 1818, κληροδοτήθηκε κατα πασα πιθανότητα στον υιό του Ιωάννη Μεσσηνέζη, Λέοντα, το πρώτο μισό όμως του 20ου αιώνα γκρεμίστηκε για να ανεγερθεί[21] στη θέση της η οικία του συμβολαιογράφου Αναστασόπουλου.

Επί της οδού Δεσποτοπούλου (από τo el.wikipedia.org)

Η άλλη οικία κληροδοτήθηκε στον πρεσβύτερο κλάδο της οικογένειας Μεσσηνέζη: στον πρωτότοκο υιο Σωτήριο Μεσσηνέζη και τα παιδιά του. Το συγκεκριμένο αρχοντικό κατασκευάστηκε το 1831, σε αυτό δε φιλοξενήθηκε[22] ο Βασιλιάς Όθων κατά την πρώτη του περιοδεία στην Ελλάδα. Ο Ρήγας Παλαμήδης περιγράφει[23]: Μετά την δοξολογίαν διεύθυνθη ο Βασιλεύς με την αυτή παρακολούθησιν του πλήθους εις την ετοιμασθείσαν οικίαν του Κυρίου Λέοντος Μεσσηνέζη, η οποία ήταν ωραιόττα ευπρεπισμένη και εν τω μέσω του δωματίου της υποδοχής ήταν θρόνος και άνωθεν αυτού η εικών της Μεγαλειότητός του, με έναν στέφανον επ'αυτή από πολύτιμους λίθους περιστολισμένο. Διάφοροι κυρίαι εκ των πρωτίστων υπεδέχθησαν εν αυτή.

Στο βιβλίο του Νύση Μεσσηνέζη Μεταξά "Γεώργιος Σταύρος και Εθνική Τράπεζα" να ο συγγραφέας παραθέτει[24] γράμμα (15 Ιανουαρίου 1836) του Λέοντα Μεσσηνέζη προς τον εμπορικό του αντιπρόσωπο στην Τεργέστη, στο οποίο παραγγέλνει αντικείμενα για το αρχοντικό του ενόψει του επικείμενου γάμου του υιού του, Σωτηρίου Μεσσηνέζη, με την κόρη του Σισίνη. Σε αυτό γράφει: "Παρακαλώ να διορίσετε ναμε φτιάξουν 12 μαχαιροπήρουνα ασημέναι της υστερινής μόδας, τα μεν πηρούνια να είναι όλο ασήμι, τα δε μαχαίρια να είναι μόνον αι λεπίδες. Να είναι από τας καλλίτερας της Αγγλίας, με μαρκαν Δ.Σ. Ακόμη να με στείλετε δέκα πέντε πέντζες μουσελίνα άσπρη με φούρα ασπρα απο τας καλάς δια κουλτρίναις, της καλλίτερας ποιότητος, και ταντέλα καφασωτήν με φούντες χρησιμεύουσαν δια τον γύρον κουλτρινών. Ακόμη παρακαλώ να με στείλετε δύο ντουζίνες καθίγκλαις και δύο καναπέδες με τρίχα και από ξύλον μαγό και δύο κομμούς με επάνω πλάκα μαρμάρου, και ένα πολυέλαιον με δύο ντάνες φωτερά ο μεν κάτω να έχη οχτώ φώτα, ο δε απάνω εξ". Από τα παραπάνω σώζονται μισή ντουζίνα καθίγκλαις καθώς τα υπόλοιπα χρησιμοποιήθηκαν για προσάναμα από τους διάφορους καταχτητές κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Από την άλλη ο πολυέλαιος διασώθηκε[25] και δωρήθηκε από τον Νύση στην Μητρόπολη του Αιγίου, όπου και κρέμεται μπροστά στην Αγία Πύλη. Η θέα από το συγκεκριμένο σπίτι περιγράφεται[26] από τον Paul d'Estournelles de Constant, γυναικαδελφό του Γεωργίου Σωτηρίου Μεσσηνέζη: "Έβγαινε ο ήλιος. άνοιξα το παράθυρό μου και θαμπώθηκα από το θέμαα που παρουσίαζε ο Κόλπος στις πρώτες ανταύγειες της ημέρας. Η κάμαρά μου, στη γωνιά του σπιτιού, έβλεπε από το ένα παράθυρο προς το βορρά και από το άλλο προς την ανατολή. Απο κεί για πρώτη φορά αντίκρυσα αυτόν τον Κόλπο πίσω από τον οποίο ο ουρανός όλος φωτιά σκιζότανε σε μακρυές λωρίδες, χρυσές και ρόδινες. Τα ψηλά βουνάς της Ακροκόρινθος στα νοτιοανατολικά του Ελικώνα και του Κιθαιρώνα στο βορρά, έκοβαν με τη σκούρα σιλουέττα τους αυτόν τον ολόφωτο ορίζοντα. Πιο κοντά μου απέναντι τα γυμνά βουνά της αρχαίας Φωκίδας, ο Παρνασσός, το Ξεροβούνι, είχαν αρχίσει να χρωματίζωνται από τους πρώτους ιριδισμούς της αυγής. Ο Παρνασσός προ πάντων, αληθινό αυτή τη στιγμή ενδιαίτημα των Μουσών εκκοκίνιζε... "

Το αρχοντικό Μεσσηνέζη βρίσκεται στην οδό Δεσποτοπούλων στο Αίγιο και έχει κηρυχθεί διατηρητέο με απόφαση στο ΦΕΚ 1951 που γράφει μεταξύ άλλων "Χαρακτηρίζομεν ως ιστορικόν οικοδόμημα την εν Αιγίω οικίαν του αγωνιστού της Επαναστάσεως Λέοντος Μεσσηνέζη υπαγόμενην εις τα περί καλλιτεχνικών και ιστορικών μνημείων και οικοδομημάτων διατάξεις του ΚΝ 5351/1932 "περί αρχαιοτήτων" και του Ν. 216/1943".

---------------------------------------------------------------------------------------------------------

[1] Μεταξά - Μεσσηνέζη Νύση, Γεώργιος Σταύρος και Εθνική Τράπεζα, Αθήναι 1956, σελ. 20

[2] Γεώργιος Σταύρος και Εθνική Τράπεζα, ο.π., σελ. 13

[3] Γεώργιος Σταύρος και Εθνική Τράπεζα, ο.π., σελ. 9 - 10

[4] Μεταξά - Μεσσηνέζη Νύση, Το Αίγιον στον Αγώνα, εκδόσεις Άλφα, 1949, σελ. 16

[5] Αρχείο Σωτηρίου Λέοντος Μεσσηνέζη, από την ιστοσελίδα της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος

[6] Γεώργιος Σταύρος και Εθνική Τράπεζα, ο.π., σελ. 169

[7] Η κόρη του Ιωάννη Μεσσηνέζη, Μαρία, ήταν σύζυγος του Κωνσταντίνου Σωτηριάδη εκ Πατρών.

[8] Γεώργιος Σταύρος και Εθνική Τράπεζα, ο.π., σελ. 131

[9] Σταυρόπουλου Αρίστου, Ιστορία της Πόλεως Αιγίου, 1954, σελ. 463

[10] Ιστορία της Πόλεως Αιγίου, ο.π., σελ. 463

[11] Γεώργιος Σταύρος και Εθνική Τράπεζα, ο.π., σελ. 159

[12] Ιστορία της Πόλεως Αιγίου, ο.π., σελ. 469

[13] Ιστορία της Πόλεως Αιγίου, ο.π., σελ. 471

[14] Καΐκα - Μαντανίκα Γιώτα, Το πτερόν είς τον πίλον, εκδόσεις Πικραμμένος, Πάτρα 2008, σελ. 159

[15] Το πτερόν είς τον πίλον, ο.π., σελ. 159

[16] Ιστορία της Πόλεως Αιγίου, ο.π., σελ. 470

[17] Ιστορία της Πόλεως Αιγίου, ο.π., σελ. 605

[18] Το πτερόν είς τον πίλον,ο.π., σελ. 52

[19] Μούλια Χρήστου, Το λιμάνι της Σταφίδας, Πάτρα 2000, εκδόσεις περι τεχνών, σελ. 449 & 491

[20] Το λιμάνι της Σταφίδας, ο.π., σελ. 321 & 466

[21] Γεώργιος Σταύρος και Εθνική Τράπεζα, ο.π., σελ. 139

[22] Γεώργιος Σταύρος και Εθνική Τράπεζα, ο.π.

[23] Γεώργιος Σταύρος και Εθνική Τράπεζα, ο.π., σελ. 151 - 152

[24] Γεώργιος Σταύρος και Εθνική Τράπεζα, ο.π., σελ. 151 - 152

[25] Γεώργιος Σταύρος και Εθνική Τράπεζα, ο.π., σελ. 153

Οικογένεια Μινέϊκο

2011-12-23T03:19:00.001+02:00

Σε λίγες ημέρες συμπληρώνονται 86 χρόνια από την ημέρα που απεβίωσε στην Αθήνα ο Σίγκμουντ/Ζιγκμουντ Μινέϊκο (1840 - 1925), μια ενδιαφέρουσα προσωπικότητα που συνδέθηκε με την κοινωνία των Πατρών. Το επώνυμο Μινέϊκο βέβαια είναι γνωστό στην Ελλάδα λόγω της Σοφίας Μινέϊκο^[1], συζύγου του Γεωργίου Παπανδρέου και μητέρα του Ανδρέα Παπανδρέου. Πρόκειται για αριστοκρατική οικογένεια πολωνικής καταγωγής, μέλη της οποίας εντοπίζονται ακόμα και σήμερα στην Πολωνία. Σε αρκετά ιστολόγια διαβάζω για την δήθεν εβραϊκή καταγωγή της οικογένειας Μινέϊκο, πληροφορία που δεν επιβεβαιώνεται από καμία πηγή και που προφανώς αποτελεί μέρος της σφαίρας του φανταστικού.

Σίγκμουντ Μινέϊκο

Το πρώτο μέλος των Μινέϊκο που εμφανίζεται στον ελλαδικό χώρο ήταν ο Σίγκμουντ Μινέϊκο (1840 - 1925) γεννημένος το 1840 στη Λιθουανία. Σπούδασε μηχανικός στην Αγία Πετρούπολη και το 1863 συμμετείχε^[2] στην πολωνική επανάσταση εναντίον των ρωσικών δυνάμεων του Τσάρου. Για την δράση του αυτή συνελλήφθη και καταδικάστηκε σε θάνατο, εν τέλει όμως μεταφέρθηκε στη Σιβηρία απ'όπου δραπέτευσε το 1868 για να καταφύγει στη Γαλλία. Κατα τη διάρκεια της διαμονής του εκεί συμπλήρωσε τις σπουδές του στη στρατιωτική σχολή της Γαλλίας με υποτροφία του Βασιλιά λόγω της συνεισφοράς του στην απελευθέρωση Γάλλων υπηκόων που συμμετείχαν στην πολωνική επανάσταση. Στη συνέχεια ταξίδεψε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία όπου εργάστηκε στις υπηρεσίες αυτής για την κατασκευή δρόμων, γεφυρών, οχυρών (Μπιζάνι) κ.α. ενώ μεταξύ άλλων πραγματοποίησε και αρχαιολογικές ανασκαφές. Από δημοσίευμα^[3] της εφημερίδας "Ελευθερία" μαθαίνουμε πως από αυτές τις ανασκαφές απέκτησε αρκετά αρχαία αντικείμενα, τα οποία πούλησε στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Το 1891 εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Ελλάδα υπηρετώντας από διάφορες θέσεις το ελληνικό κράτος και το 1910 του απονεμήθηκε^[4] τιμητικά η ελληνική υπηκοότητα. Στους Βαλκανικούς Πολέμους διαδραμάτισε^[5] σημαντικό ρόλο καθώς χάρις αυτόν έγινε εφικτή η κατάληψη του οχυρού του Μπιζανίου. Ως μηχανικός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας συμμετείχε στην κατασκευή του γνωρίζοντας τα ακριβή σχέδια του οχυρού, τα οποία και αποκάλυψε^[6] στον Ελευθέριο Βενιζέλο. Γι'αυτή του τη συμβολή τιμήθηκε με τον Χρυσό Σταυρό του Σωτήρος. Να σημειωθεί ότι ήταν ανταποκριτής πολωνικών εφημερίδων κατα τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας καθώς και επίτιμος διδάκτορας του πανεπιστημίου του Λβοφ.

Υπήρξε οπαδός του Ελευθέριου Βενιζέλου και τέκτονας με πλούσια δράση. Από τα δημοσιευμένα αρχεία της Μεγάλης Στοάς της Ελλάδος επιβεβαιώνεται^[7] ότι ήταν μέλος της Στοάς "Πυθαγόρας". Στα μέλη της ίδιας στοάς συγκαταλέγονταν εκείνη την εποχή σημαντικοί επιχειρηματίες, ακαδημαϊκοί, στρατιωτικοί και πολιτικοί. Σύμφωνα με τα ίδια αρχεία φαίνεται να διετέλεσε και μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Μεγάλης Στοάς της Ελλάδος χρηματίζοντας^[7] Μέγας Αρχιτρίκλινος. Κατα καιρούς υπήρξε^[8] μέλος των Μεγάλων Στοών της Ιταλίας, της Ρωσίας και της Γαλλίας.

Γ. Παπανδρέου και Σ. Μινέϊκο^[9]

Απεβίωσε στην Αθήνα στις 27 Δεκεμβρίου 1925 στην Αθήνα και ενταφιάστηκε στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών. Το οικογενειακό μνήμα διατηρείται ακόμα στο νεκροταφείο Αθηνών. Η νεκρώσιμος ακολουθία πραγματοποιήθηκε στην Μητρόπολη Αθηνών, ο επικήδειος δε εκφωνήθηκε από τον τέκτονα Παναγιώτη Δ. Καλογερόπουλο, ο οποίος κατείχε σημαντική θέση στην στοά "Πυθαγόρας". Λόγω της ιδιότητας του Καλογερόπουλου ο Αρχιεπίσκοπος του απαγόρευσε^[14] να εκφωνήσει τον επικήδειο, κάτι που δεν έγινε λόγω αμέλειας του ιερέα του ναού, ο οποίος και τέθηκε σε αργία. Ήταν παντρεμένος με την Περσεφόνη Μάναρη, κόρη του Σπύρου Μάναρη, μαθηματικού & διευθυντού της Ζωσιμαίας Σχολής στα Ιωάννινα, και είχαν αποκτήσει αρκετά παιδιά: την Jadwiga (1886 - 1932), σύζυγο του Stanislaw Maria Ludwik Maciej Jablonowski, μέλους της πολωνικής αριστοκρατίας, την Ανδρομάχη, σύζυγος κάποιου κόμη, πέθανε στην Αυστρία το 1939, την Σοφία (1883 - 1981), σύζυγο Γεωργίου Παπανδρέου, την Έλενα (1904 - 1995), η οποία έζησε μεταξύ Πολωνίας, Βρετανίας και Ελλάδας και πέθανε στην Αθήνα, την Μαρία (1907 - 1978), την Καρολίνα (1906 - 1956), η οποία έζησε στην Πολωνία, τον Στανίσλαος (1875 - 1924), ιατρό που υπηρέτησε στον ελληνικό στρατό και ποιητή που πέθανε στη Θεσσαλονίκη, τον Βίτολντ, την Aldona - Safo, σύζυγο Έλληνα αξιωματικού του στρατού που πέθανε το 1912 και τον Ευθύμιο (1893 - ;), σύζυγο Μερόπης Κατσαρού και πρόεδρο του ελληνοπολωνικού εμπορικού συμβουλίου. Εγγονός του τελευταίου είναι ο Φίλιππος Μινέϊκο που ζεί στην Αθήνα.

οικογένεια Παπανδρέου. διακρίνεται: Σ. Μινέϊκο (πρώτη αριστερά)^[9]

Η παρουσία της οικογένειας στην Πάτρα χρονολογείται από το 1880. Στην Πάτρα γεννήθηκαν τα περισσότερα, αν όχι όλα, παιδιά του ζεύγους Μινέϊκο. Στην πλατεία Υψηλών Αλωνίων στην οδό Αθανασίου Διάκου υπήρχε μέχρι την δεκαετία του 1960 το κτίριο Μινέϊκο, στο οποίο στεγάζονταν^[10] τα γραφεία της Παναχαϊκής. Ο Σίγκμουντ Μινέϊκο στην Πάτρα εργάστηκε^[11] ως νομομηχανικός Αχαιοήλιδος ενώ τον Ιούλιο του 1919 κλήθηκε^[12] ως αναπληρωματικό μέλος του δημοτικού συμβουλίου Πατρών. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του υποθέτω ότι θα διέμενε στην Αθήνα. Η Σοφία Μινέϊκο (1883 - 1981) γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Πάτρα. Το 1910 αναγορεύθηκε^[13] διδάκτωρ φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Λίγο αργότερα παντρεύτηκε τον Γεώργιο Παπανδρέου, τον μετέπειτα πρωθυπουργό της Ελλάδας, με τον οποίο όμως χώρισε το 1926 για να παντρευτεί ο τελευταίος την διάσημη ηθοποιό Κυβέλη. Μοναχοπαίδι της Σοφίας ήταν ο Ανδρέας Παπανδρέου ενώ εγγονός της ήταν ο Γιώργος Α. Παπανδρέου. Για την οικία της στο Παλαιό Ψυχικό υπήρξε διαμάχη μεταξύ των κληρονόμων λόγω της ανεύρεσης δεύτερης διαθήκης.

Στο κέντρο του card postal το κτίριο Μινέϊκο

Διαβάστε επίσης τα απομνημονεύματα του Μινέϊκο (όχι ολοκληρωμένα)
Διαβάστε επίσης τον επικήδειο του Μινέϊκο.^[14]

Παραπομπές

↑ Κώστας Ν. Τριανταφύλλου, Ιστορικόν Λεξικόν των Πατρών, τόμος Β΄, σελ.1249. Σημείωση: Ο Τριανταφύλλου αναφέρει τον Ζίγμουντ/Σίγμουντ Μινέϊκο ως "Μενέϊκος Στεν."
↑ Πληροφορίες για τα μέλη της οικογένειας Μινέϊκο, από απόγονο της ίδιας οικογένειας
↑ Εφημερίδα "Ελευθερία", φύλλο 3/1/1960, σελ.7
↑ Πληροφορίες για τα μέλη της οικογένειας Μινέϊκο, από απόγονο της ίδιας οικογένειας
↑ Πληροφορίες για τα μέλη της οικογένειας Μινέϊκο, από απόγονο της ίδιας οικογένειας
↑ Κώστας Ν. Τριανταφύλλου, ο.π.
↑ Μεγάλη Στοά της Ελλάδος, Λεύκωμα των υπο την αιγίδα της Μεγάλης Στοάς της Ελλάδος Τεκτονικών Στοών, Αθήνα 1998, σελ.85
↑ Πληροφορίες για τα μέλη της οικογένειας Μινέϊκο, από απόγονο της ίδιας οικογένειας
↑ Οι δύο αυτές φωτογραφίες προέρχονται από το ιστολόγιο http://istorikesphotografies.blogspot.com/
↑ Νίκος Μολόχας, Οι πλατείες της Πάτρας, Αθήνα 1998, σελ.51
↑ Κώστας Ν. Τριανταφύλλου, ο.π.
↑ Κώστας Ν. Τριανταφύλλου, ο.π.
↑ Άρθρο για την Σοφία Μινέϊκο από την Βικιπαίδεια (http://el.wikipedia.org)
↑ Από το ιστολόγιο http://sarantakos.wordpress.com/2011/04/14/mineyko/

Κωνσταντίνος & Κίμων Κόλλας

2011-12-13T07:25:00.002+02:00

Οι Κωνσταντίνος (1881 - 1962) και Κίμων (1882 - 1965) Κόλλας ήταν Έλληνες διπλωμάτες και μέλη της οικογένειας Κόλλα. Τα δύο αδέρφια ακολούθησαν βίους παράλληλους όσον αφορά την επαγγελματική τους σταδιοδρομία.

Ο Κίμων Κόλλας γεννήθηκε το 1882 στην Πάτρα και ήταν γιος του Ανδρέα Κόλλα, πλούσιου σταφιδέμπορα και τραπεζίτη, και της Ελένης Μέγαρη. Σπούδασε νομικά στα πανεπιστήμιο Αθηνών και Μονάχου και το 1910 εισήλθε στο διπλωματικό σώμα, από το οποίο αποχώρησε το 1948. Συμμετείχε στους Βαλκανικούς Πολέμους (1912 - 1913). Μεταξύ άλλων υπηρέτησε ως ακόλουθος στην Ύπατη Αρμοστεία Κωνσταντινούπολης ενώ ως πρέσβης στην ελληνική πρεσβεία στα Τίραννα (1931), στη Σόφια της Βουλγαρίας (1932 - 1935), στη Βαρσοβία (1935 - 1941), Λισσαβώνα (1941) και Μπουένος Αιρες (1947 - 1948) κ.α. Την περίοδο 1920 - 1922 τέθηκε σε διαθεσιμότητα για πολιτικούς λόγους, το 1931 προήχθη σε πληρεξούσιος υπουργό β΄ και το 1935 σε πληρεξούσιο υπουργό α΄. Στην ανέκδοτη διδακτορική διατριβή του Στάθη Κουτρουβίδη (πρόκειται για ένα άριστο έργο που δυστυχώς τέσσερα χρόνια τώρα- για άγνωστους σε εμένα λόγους- δεν έχει εκδοθεί) αναφέρεται ότι ο Κίμων κατα τη δεκαετία του 1950 συνέταξε κείμενο 35 σελίδων σχετικά με την ιστορία της οικογένειάς του. Το κείμενο φυλάσσεται στο αρχείο Κόλλα. Είχε τιμηθεί με τον Μεγαλοσταυρό του τάγματος του Φοίνικος. Απεβίωσε το 1965.

Ο έτερος αδερφός, Κωνσταντίνος Κόλλας, γεννήθηκε το 1881 στην Πάτρα. Σπούδασε νομικά και πολιτικές επιστήμες στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, πολιτικές και οικονομικές επιστήμες στα πανεπιστήμια του Μονάχου και της Βέρνης και εισήλθε στο διπλωματικό σώμα το 1909. Δεν αποκλείεται να συμπλήρωσε τις σπουδές του στο πανεπιστήμιο της Στουτγκάρδης καθώς ο Κώστας Τριανταφύλλου αναφέρει ότι υπάρχει δημοσιευμένη μελέτη του με τίτλο "Der Staatsbankrott und seine abwicklung" (Στουντγκάρδη, 1904). To 1912 υπηρέτησε υποπρόξενος (ή πρόξενος) της Ελλάδας στην Αλεξάνδρεια ενώ από στα τέλη της δεκαετίας του 1920 υπηρέτησε στο Παρίσι, πληροφορία που προκύπτει από τηλεγράφημά του προς τον Ελευθέριο Βενιζέλο (21-7-18, Μουσείο Μπενάκη/Αρχείο Βενιζέλου/Φάκελος 015 - 43). Υπηρέτησε επίσης στις γενικές διοικήσεις Κρήτης και Μακεδονίας, στην ελληνική αντιπροσωπεία στην Κοινωνία των Εθνών ενώ την περίοδο 1912 - 1913 διετέλεσε γραμματέας του Στέφανου Δραγούμη. Την περίοδο 1920 - 1922 τέθηκε σε διαθεσιμότητα για πολιτικούς λόγους. Το 1922 προήχθη σε πληρεξούσιο υπουργό β΄, το 1930 σε πληρεξούσιο υπουργό α΄ και το 1937 σε πρέσβη. Το 1924 τοποθετήθηκε πρέσβης της Ελλάδας στο Βουκουρέστι, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι το 1941, οπότε και διέφυγε στη Μέση Ανατολή υπηρετώντας στο υπουργείο εξωτερικών της εξόριστης ελληνικής κυβέρνησης. Από την πρώτη στιγμή της αφίξεώς του στην Αίγυπτο (1941) είχε στενή συνεργασία με τον πρωθυπουργό Εμμανουήλ Τσουδερού ως υπεύθυνος τύπου του υπουργείου εξωτερικών. Το ίδιο διάστημα υπηρέτησε σε κάποιο πόστο στην Ιερουσαλήμ μαζί με τον Σεφέρη. Το 1942 μετατέθηκε στη Νότιο Αφρική, και συγκεκριμένα στην Πρετόρια ως διευθυντής της υπηρεσίας προπαγάνδας της κυβέρνησης. Το 1946 τοποθετήθηκε πρέσβης της Ελλάδας στη Χάγη, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι και το 1947, οπότε και αποχώρησε από το διπλωματικό σώμα. Υπήρξε επίσης ένας εκ των ιδρυτών του tennis club στην Πάτρα (1908), στο οποίο συνιδρυτές ήταν μέλη της καλής κοινωνίας των Πατρών μεταξύ των οποίων και τα αδέρφια του Μιχαήλ και Φωκίων Κόλλας, και είχε τιμηθεί με τον Μεγαλόσταυρο του Τάγματος του Φοίνικος.

Πληροφορίες για τον Κωνσταντίνο Κόλλα αντλούμαι από τα ημερολόγια των Παναγιώτη Κανελλόπουλου (Ημερολόγιο, 1942 - 1945) και Γεωργίου Σεφέρη (Μέρες, 1941 - 1944 καθώς και Πολιτικό Ημερολόγιο, 1935 - 1944). Ο Σεφέρης αναφέρει πως όταν το αντίκρισε πρώτη φορά (σε ένα σταθμό για να παραλάβουν τραίνο με προορισμό την Ιερουσαλήμ) του φάνηκε να "τα έχει ολωσδιόλου χαμένα από την περιπέτεια" και συμπληρώνει: "και να πείς πως αυτό ήταν το ταξίδι του όψιμου γάμου του". Μετά την άφιξή τους στην Ιερουσαλήμ ο Σεφέρης γράφει: "Δώσαν στον κ. Κόλλα και τη γυναίκα του το σαλόνι ενός διαμερίσματος που ήταν κρατημένο για τον διάδοχο. Τον είδα να ανεβαίνει τη σκάλα, αυτόν τον γερασμένο κοσμικό, κουβαλώντας τα σύνεργα του νυφικού του κρεβατιού". Η επόμενη αναφορά σχετικά με τον Κόλλα γίνεται την Κυριακή της 19ης Ιουλίου: "Στο διαμέρισμά της (μιλάει για την Ρωσίδα δούκισσα Γαλήνη) ο κ. Κόλλας με τη γυναίκα του, δύο άλλοι. Μιλούν για την έξοδό μας από το Κάϊρο. Ο κ. Κόλλας λέει πως ο Κανελλόπουλος, όταν τον παρακάλεσε αυτόν να φύγει, του είπε: - Θέλω να δώσετε το παράδειγμα για να μπορέσω να φύγω εγώ την Παρασκευή, αφού εκκενωθούν όλοι οι δημόσιοι υπάλληλοι". Ο Σεφέρης σχολιάζει οτι πρώτη φορά το άκουσε αυτό (αυτό το άκουσα πρώτη φορά. Μπορεί να εξωραΐζει τα πράγματα) ενώ στο κάτω μέρος της σελίδας σε σημείωση (Κάιρο) αναφέρει πως ο Κανελλόπουλος διέψευσε αργότερα τα λεγόμενα του Κόλλα. Μου κάνει πάντως εντύπωση ότι ο Σεφέρης προσθέτει μπροστά στο επώνυμο του Κόλλα πάντα το κύριος (κ.), πράγμα που κάνει σπάνια στις γραμμές του ημερολογίου του· δεν βρήκα κάποια άλλη αναφορά στο συγκεκριμένο βιβλίο του Σεφέρη. Την απάντηση στην τελευταία παρατήρησή μου μας την δίνει στο Πολιτικό του ημερολόγιο της περιόδου 1935 - 1944 (τόμος Α΄, εκδόσεις Ίκαρος, Αθήνα 1972), όπου αναφέρει ότι "τον κρατούν γιατί είναι ο κ. Κ. ο πρεσβευτής". Μέσα από τις σελίδες του πολιτικού του ημερολογίου σχηματίζουμε καλύτερη εικόνα για την προσωπικότητα του Κόλλα, τον οποίο χαρακτηρίζει μεταξύ άλλων συστηματικό saboteur, υπεροπτικό, άνθρωπο εύκολων καιρών κ.α. Δεν πρέπει βέβαια να παραβλέπουμε ότι ο Σεφέρης μιλάει για έναν προϊστάμενό του, οπότε πάντα υπάρχει η περίπτωση να ελοχεύει κάποια πίκρα. Αναλυτικά γράφει στις 8 Ιουλίου 1942: Στη δική μου υπηρεσία Κων. Κόλλας: ξένο παραμύθι. Άνθρωπος εύκολων καιρών, πάσχοντας από φοβερές αυπνίες, με το εμπόδιο της δυσαρέσκειας στην ψυχή, υπεροπτικός, ωμά αδιάφορος για τους άλλους, είναι εκεί περισσότερο για να μπερδεύει τα πράγματα παρά για να τα διευκολύνει. Δεν έχει ιδέα ούτε απο δημοσιογραφία ούτε καν από γράψιμο. Τόσους μήνες τώρα ούτε στο προσωπικό μπόρεσε να βάλει τάξη. Οι διάφορες υπηρεσίες που εξαρτώνται και θα έπρεπε να να πειθαρχούν στο γραφείο πάνε να ιδρύσουν, ή έχουν κιόλας ιδρύσει, ανεξάρτητα φέουδα. Στις 17 Ιουλίου γράφει: Ο Κόλλας εδώ δε βρίσκει τίποτα άλλο να κάνει στη δημόσια ζωή (στην ιδιωτική είναι νιόπαντρος) παρά να χαλά τον κόσμο για τα λογιστικά του. Περίμενε να του τα φτιάξω εγώ, φαντάζομαι, σα να ήμουν ο λογιστής του, τόσον καιρό που τ'άφησε και αποτελματώθηκαν, όπως όλα τα άλλα. Τώρα παλεύουν και συζητούν με τον Ξύδη καθώς ο κόλλας αλλάζω γνώμη ολοένα. Ρωτώ τον Ξύδη: «Τι κάνατε σήμερα το πρωί;» «Σχεδόν τίποτε», λέει, «γιατί ο Κόλλας συζητούσε αν πρέπει να αγοράσει χρυσάφι και πόσο αξίζουν οι θηλυκές λίρες». Στις 27 Ιουλίου 1942: Τ'απόγευμα αργά είδα τον Κόλλα [...] έχει στο κεφάλι του, αλλά δεν το λέει, όσα μαγείρεψε με τον Πιπινέλη προτού φύγει ο τελευταίος για Λονδίνο. Θέλει να πάει στην Αμερική. Ωστόσο κάνει ότι μπορεί για να με δυσκολέψει. Επιμένει να πάρω μαζί μου τους υπαλλήλους που θέλει να ξεφορτωθεί και όχι εκείνους που χρειάζονται πραγματικά. [Φέρνοντας για μόνη δικαιολογία, όταν τον αναγκάσεις, πως του χρειάζεται ο τάδε, για διάφορες δουλειές. Φυσικά δεν υπάρχει καμιά πραγματική δουλειά και κρατά τους ανθρώπους μόνο για να του κάνουν τα ατομικά του θελήματα.] Αλλά εκτός από αυτό είναι ένας άνθρωπος που αποτελματώνει τα πάντα. Τον κρατούν γιατί είναι ο κ. Κ. ο πρεσβευτής. Γιατί τους κρατούν όλους αυτούς τους άχρηστους, που αχρηστεύουν και τουςάλλους. Στις 30 Ιουλίου γράφει: Με τον Καψάλη και τον Κόλλα και τα πιο απλά πράγματα γίνονται μπερδεμένα. Στις 20 Σεπτέμβρη μαθαίνουμε από τον Σεφέρη υπο την συνοδεία κάποιου σχολίου (Πρέσβης της Ελλάδος, από τα πιο κούφια ζωντανά που συναπάντησα ποτέ μου.) ότι ο Κόλλας θα μετατίθετο στην Πρετόρια. Συνεχίζει δε λέγοντας: Αν θα βαρεθεί ή όχι, αυτό είναι το μεγάλο ζήτημα που τον απασχολεί. Αλλά δεν ήρθε γι'αυτό στο Γραφείο, ήρθε για κάτι μικρομιζέριες. Το χειότερο είναι ότι μου έφαγε όλο το πρωινό μου.

Στο ημερολόγιο του Παναγιώτη Κανελλόπουλου περιέχονται περισσότερες αναφορές για τον Κωνσταντίνο Κόλλα χωρίς όμως περιγραφικά στοιχεία. Την 1η Ιουνίου 1942 αναφέρει πως βρέθηκε σε δείπνο (στο Mena - House, Κάϊρο) μαζί με τον Βασιλιά, τον πρέσβη Καψάλη, τον Λεβίδη, τον πρίγκιπα Πέτρο, τον στρατηγό Νικολαΐδη και τον πρεσβευτή Κ. Κόλλα. Την 19η Ιουλίου αναφέρει πως βρέθηκε σε δείπνο του Ed. Warner μαζί με τους Κωνσταντίνο Κόλλα και Γεώργιο Σεφεριάδη. Από την συνάντηση του Κανελλόπουλου με τον Κόλλα στις 17 Σεπτεμβρίου 1942 μαθαίνουμε ότι ο δεύτερος θα μετατίθετο στην Νότιο Αφρική ως πρέσβης της Ελλάδος, θέση ιδιαίτερα σημαντική αν αναλογιστούμε ότι τότε η ελληνική κυβέρνηση και οι αυλικοί βρίσκονταν μεταξύ Αιγύπτου και Νοτίου Αφρικής. Στις 23 Νοεμβρίου γίνεται αναφορά σε άλλη μια συνάντηση με τον Κόλλα χωρίς όμως περισσότερες λεπτομέριες πέρα από ξερό "που φεύγει για τη Νότιο Αφρική". Στις 18 Δεκεμβρίου πάντως δεν είχε αναχωρήσει καθώς ο Κανελλόπουλος τον συνάντησε μαζί με άλλους στο γραφείο του. Τον Μάρτιο του 1943 ο Κόλλας φαίνεται να έχει εγκατασταθεί στη Νότιο Αφρική (ο Κανελλόπουλος αναφέρει τηλεγράφημα του Κόλλα σύμφωνα με το οποίο ο τελευταίος είχε συνάντηση με τον στρατάρχη Σμάτς). Πιθανολογώ ότι η τοποθέτηση του Κόλλα στην Νότιο Αφρική έγινε με δική του πρωτοβουλία καθώς ο προηγούμενος πρέσβης, Νικολούδης, είχε παυθεί από τον Τσουδερό ύστερα από πιέσεις του Κανελλόπουλου όπως ομολογεί ο ίδιος. Από το διπλωματικό σώμα αποχώρησε το 1947. Απεβίωσε το 1965.

Και τα δύο αδέρφια είναι ενταφιασμένα στο οικογενειακό μνήμα των Κόλλα στο Α΄ Νεκροταφείο Πατρών. Και οι δύο ήταν παντρεμένοι, με την Υβόνη (1905 - 1987) και την Ευτέρπη (1900 - 1995), δεν έχω όμως ιδέα ποιος με ποια. Όποιος διαθέτει περισσότερες πληροφορίες πολύ ευχαρίστως να τις προσθέσω.

Λίστα προέδρων επιμελητηρίων και συλλόγων των Πατρών

2011-12-09T02:02:00.001+02:00

Σκοπός της ανάρτησης αυτής είναι να υπάρχουν συγκεντρωμένες οι λίστες^[1] των προέδρων των πατρινών επιμελητηρίων και συλλόγων και συγκεκριμένα του Δικηγορικού, του Εμπορικού & Βιομηχανικού Επιμελητηρίου, του Εμπορικού Συλλόγου "Ερμής", του Συλλόγου Εισαγωγικού Εμπορίου και του Συνδέσμου των εν Πάτραις Βιομηχάνων. Ζητώ συγγνώμη εκ των προτέρων για τα λάθη και τις παραλείψεις στα κείμενα που ακολουθούν.

Εμπορικός Σύλλογος Πατρών "Ερμής"

Αναγνώστης Πετσάλης, έμπορος με σημαντική φιλανθρωπική δραστηριότητα. Διετέλεσε δημοτικός σύμβουλος^[2]. Υπήρξε ο πρώτος που ενταφιάστηκε στο Α΄ Νεκροταφείο Πατρών (ο τάφος του βρίσκεται στην κεντρική αλέα των εμπόρων).
Θεόδωρος Άμβουργερ^[3], έμπορος υφασμάτων. Εγκαταστάθηκε στην Πάτρα το 1846 προερχόμενος από το δουκάτο της Βάδης. Υπήρξε πρόξενος της Πρωσίας & της Γερμανίας και ιδρυτής του εμπορικού συλλόγου "Ερμής". Απεβίωσε το 1883 και γιος του ήταν ο Αλβέρτος Άμβουργερ.
Γεώργιος Παραμυθιώτης, έμπορος ηπειρώτικης καταγωγής. Εργάστηκε^[4] αρχικά στον εμπορικό οίκο Πετσάλη, στον οποίο αργότερα έγινε συνέταιρος. Στα 1870 ο εμπορικός οίκος κήρυξε πτώχευση.
Διονύσιος Στάμος, έμπορος, χρηματιστής και γιος του μεγαλοεμπόρου Στάμου Αλεξόπουλου. Η οικογένεια του συγγένευε με τις οικογένειες Κόλλα και Κρεμμύδη.
Κάρολος Κέλλερ, έμπορος σταφίδας και συνεργάτης του Άμβουργερ. Το 1892 αναχώρησε για το Λονδίνο.
Κωνσταντίνος Τζίνης, γεννημένος το 1858 στην Πάτρα, σταφιδέμπορος, κτηματίας και εγγονός του Θεόδωρου Τζίνη. Υπήρξε^[5] μέλος του Λιμενικού Ταμείου Πατρών και του διοικητικού συμβουλίου του Πτωχοκομείου.
Αλβέρτος Άμβουργερ^[6], γιος του Θεόδωρου, έμπορος σταφίδας, συνεργάτης του Κέλλερ, μέτοχος της Ιονικής Τράπεζα και άλλων εταιρειών και πρόξενος της Γερμανίας & της Ελβετίας. Ο εμπορικός οίκος Άμβουργερ χρεοκόπησε το 1912 και πουλήθηκε. Τα τελευταία του χρόνια τα έζησε στην Αυστρία.
Φρειδερίκος Βουδ, σταφιδέμπορος, πρόξενος της Αγγλίας, ευεργέτης του Μουσείου Πατρών και διευθυντής του υποκαταστήματος του οίκου Barff. Απεβίωσε το 1928.
Ιωάννης Καραμανδάνης, σταφιδέμπορος, ευεργέτης του δήμου Πατρέων και πρόεδρος του Εμπορικού & Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πατρών. Κατα την θητεία^[7] του ως πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου "Ερμής" αγοράστηκε το κτίριο Παπαγιάννη.
Ανδρέας Τζίνης, της γνωστής οικογένειας Τζίνη.
Δημοσθένης Αλεξόπουλος^[8], σημαντικός οικονομικός παράγοντας της πόλης, ιδιοκτήτης της Εμπορικής και Βιομηχανικής Εταιρείας (ΕΒΕ), μέτοχος άλλων εταιρειών, ιδιοκτήτης τριών ιστιοφόρων και αυτοκινήτου (1919), πολιτικός οπαδός του Γούναρη, δημοτικός σύμβουλος Πατρών, αντιπρόεδρος της Φιλαρμονικής Εταιρείας, πρόεδρος του Εμπορικού Επιμελητηρίου Πατρών (1922 - 1923) και πρόεδρος της Παναχαϊκής. Γιος του ήταν ο Καίσαρ Αλεξόπουλος, μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.
Βλάσσης Αντωνόπουλος, πρόεδρος της οινοποιητικής εταιρείας "Αχάϊα Κλάους" και βουλευτής^[9] (1928). Πέθανε το 1955.
Ιωάννης Γαλανόπουλος, σταφιδέμπορος και βουλευτής^[10] Πατρών την περίοδο 1933 - 1935.
Γεώργιος Τριάντης^[11], σταφιδέμπορος και γιος του Νικολάου Τριάντη, γόνου οικογένειας εμπόρων και βιομηχάνων. Υπήρξε δημοτικός σύμβουλος, δήμαρχος Πατρέων το 1920 για δεκατρείς μέρες, πρόεδρος του μουσικού συλλόγου "Ορφέας" και συνθέτης τετράφωνης εκκλησιαστικής μουσικής. Νομίζω ότι είναι ευεργέτης της εκκλησίας του Αγίου Ανδρέα (της παλιάς εκκλησίας) αλλά δεν είμαι σίγουρος.
Γεώργιος Τζαβέλλας
Ανδρέας Κούκος
Κωνσταντίνος Μακρυκώστας, πρόκειται μάλλον για τον διευθυντή της Πειραϊκής Πατραϊκής κατα τη δεκαετία του 1960. Στην ιδιοκτησία του οικία στην πλατεία Βουδ.
Ανδρέας Αντωνόπουλος
Πέτρος Νικολάου, βιομήχανος και αδερφός του Νίκου Νικολάου, διευθυντής της Λαϊκής Τράπεζας.
Απόστολος Κούκος
Γεώργιος (Τζώρτζης) Πραπόπουλος^[12], γεννημένος το 1934, γιος του Μάριου Πραπόπουλου, πρόεδρος της εταιρείας Πραπόπουλοι Α.Ε., πρόεδρος του Ναυτικού Ομίλου Πατρών (1985 - 1988), αντιπρόεδρος του Επιμελητηρίου Αχαΐας, πρόεδρος του Αυτοκινητιστικού Ομίλου Αχαΐας καθώς και πρόεδρος του Συνδέσμου Ελλήνων Βιομηχάνων Δυτικής Ελλάδος και Πελοποννήσου. Απεβίωσε το 1999.
Σπύρος Αποστολίδης

Εμπορικό & Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πατρών^[13]

Ιωάννης Καραμανδάνης (1920 - 1921), βλ. παραπάνω
Ιωάννης Δόγανης (1921 - 1922)
Δημοσθένης Αλεξόπουλος (1922 - 1923), βλ. παραπάνω
Θεόδωρος Κρεμμύδης (1923 - 1933), έμπορος και εγγονός^[14] του Θεόδωρου Κρεμμύδη, γόνου οικογένειας που ήρθε από την Κέρκυρα μετεπαναστατικά.
Γεώργιος Πανταζής (1925 - 1965), έμπορος ηπειρώτικης καταγωγής, πρόεδρος του Λιμενικού Ταμείου Πατρών, γερουσιαστής^[15] και δήμαρχος Πατρέων την περίοδο 1943 - 1944.
Θάνος Βουρλούμης (1933 - 1935), ανηψιός του Παναγή Βουρλούμη, έμπορος και πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου Πατρών. Η βιβλιοθήκη του δωρήθηκε^[16] στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Πατρών ενώ η γυναίκα του Έλσα βασανίστηκε^[17] και πέθανε το 1944 από τους Γερμανούς.
Γεώργιος Τριάντης (1935 - 1939), βλ. παραπάνω.
Βασίλειος Δημητρόπουλος (1939 - 1943), μέτοχος^[18] της Βιομηχανίας φανελλών Πατρών και πρόεδρος του Συλλόγου Εισαγωγικού Εμπορίου Πατρών.
Θεόδωρος Τσικλητήρας (1943 - 1946), πιθανόν από την πατρινή οικογένεια των εμπόρων που έλκει την καταγωγή της από τη Ζάκυνθο.
Νικόλαος Βέτσος (1947 - 1971), βιομήχανος, πρόεδρος του Συνδέσμου Πατρινών Βιομηχάνων και δήμαρχος Πατρέων (1949 - 50, 1959 - 64, 1967). Ένα λάθος που έχω παρατηρήσει στην σύγχρονη πατρινή βιβλιογραφία είναι το ότι αναφέρεται πως ο Βέτσος πέθανε πάμπτωχος. Κάτι τέτοιο δεν ισχύει σε καμία περίπτωση καθώς είχε σημαντική ακίνητη περιουσία.
Δημοσθένης Παπανδρέου (1965 - 1967)
Αργύριος Σταθόπουλος (1967 - 1969)
Κωνσταντίνος Καλλίτσης (1969 - 1974)
Ανδρέας Παρθενόπουλος (1971 - 1974), απόγονος παλιάς οικογένειας της Πάτρας με υδραϊκή καταγωγή. Μάλλον θα ασκούσε το επάγγελμα του ναυτιλιακού πράκτορα.
Παναγιώτης Λέμης (1974 - 1975), απόγονος του Κωνσταντίνου Λέμη, αγωνιστή του 1821 από την Τρίπολη, οικονομολόγος, συνεργάτης του Βασίλειου Μαραγκόπουλου, αρθρογράφος και δημοτικός σύμβουλος Πατρών^[19].
Δημοσθένης Παπανδρέου (1974 - 1985)
Ανδρέας Τριανταφυλλόπουλος (1975 - 1976), ιδιοκτήτης της εταιρείας "Τριανταφυλλόπουλος - Μπραουν - Νικολάου".
Μιχάλης Καλογεράκης (1976 - 1989)
Κωνσταντίνος Βέργος (1985 - 1989)
Ευάγγελος Φλωράτος (1989 - 1999), έμπορος αυτοκινήτων, ιδρυτής και πρόεδρος της Αχαϊκής Συνεταιριστικής Τράπεζας και δήμαρχος Πατρέων την περίοδο 1998 - 2002.
Χριστόδουλος Τουλιάτος (5/1988 - 6/1988),
Νικόλαος Δούρος (1999 - 2002), ιδιοκτήτης και ιδρυτής της εταιρείας "Δούρος Α.Ε."
Τρύφωνας Φωτόπουλος (2002 - 2006)
Κωνσταντίνος Αντζουλάτος (2006 - 2011), βιομήχανος.

Σύνδεσμος των Εν Πάτραις Βιομηχάνων

Χαράλαμπος Τριάντης (1918 - 1920), γόνος της πλούσιας οικογένειας Τριάντη, δημοτικός σύμβουλος Πατρών (βλέπε εφ. Επι τα πρόσω, 29/6/1890) εμποροβιομήχανος, ιδιοκτήτης^[20] των "Κυλινδρόμυλων Χαραλ. Γ. Τριάντης" και πατέρας του Γεωργίου Χ. Τριάντη.
Πέτρος Μάμος (1920 - 1923), γιος του Λορέντζου Μάμου & της Ελίζας Ι. Φιξ. Με σπουδές στο Βερολίνο εργάστηκε στην Ελλάδα και την Γερμανία. Ιδιοκτήτης της ζυθοποιίας και Παγοποιίας Μάμος.
Κωνσταντίνος Πραπόπουλος (1923 - 1925), ιδρυτής της ανώνυμης εταιρείας Αφοι Πραπόπουλοι και ιδρυτικό μέλος του Συνδέσμου των Εν Πάτραις Βιομηχάνων. Ήταν παντρεμένος με την Ευτέρπη Θωμοπούλου, αδερφή του ζωγράφου Επαμεινώνδα Θωμόπουλου.
Γεώργιος Χ. Τριάντης (1925 - 1927), σταφιδέμπορος και γιος του Χαράλαμπου Τριάντη, γόνου οικογένειας εμπόρων και βιομηχάνων.
Βασ. Τασσόπουλος (1927 - 1931)
Γεώργιος Χ. Τριάντης (1931 - 1935), βλ. παραπάνω.
Ανδρέας Παπανικολάου (1935 - 1937)
Κυριάκος (Κούλης) Αναστασόπουλος (1937 - 1939), γιος του Αναστασίου Αναστασόπουλου, βιομήχανος και ιδιοκτήτης^[21] εργοστασίου εριουργίας στον Άγιο Διονύσιο. Αδερφός του ο Γεώργιος Αναστασόπουλος, συγγραφέας του τριτομου έργου "Η ιστορία της ελληνικής βιομηχανίας, 1840 - 1940".
Γεώργιος Κατσάμπας (1939 - 1943), από τους ιδιοκτήτες της Πειραϊκής Πατραϊκής.
Νίκος Βέτσος (1943 - 1951), βλ. παραπάνω
Πάνος Σκούρας (1951 - 1953), ιδιοκτήτης της μηχανουργικής βιομηχανίας "Δ. Π. Σκούρας".
Νίκος Βέτσος (1953 - 1959), βλ. παραπάνω
Αλέκος Αντωνόπουλος (1959 - 1979), υπάρχει περίπτωση να είναι γιος του Βλάσση Αντωνόπουλου.
Διονύσιος Καζάγλης (1979 - 1986)
Γεώργιος (Τζώτζης) Πραπόπουλος (1986 - 1987), βλ. παραπάνω
Διονύσιος Καζάγλης (1987 - 1989)

Σύλλογος Εισαγωγικού Εμπορίου Πατρών

Νικόλαος Πετσάλης (1904 - 1907), από την γνωστή οικογένεια Πετσάλη. Ιδρυτής σημαντικού εμπορικού οίκου και δραστήριο μέρος της πατραϊκής κοινωνίας. Απεβίωσε το 1908. (Πληροφορίες: Καΐκα - Μαντανία, βλ. παρακάτω)
Χρήστος Σταμπαδός (1907 - 1910), μεγαλέμπορος και ιδρυτής^[22] της Βιοτεχνικής Εταιρίας Πατρών με καταγωγή από το Μεσολόγγι. Πραγματοποίησε πολλές δωρεές και αδερφή του ήταν η Βασιλική Σταμπαδού, σύζυγος του Νικόλαου Κορύλλου, αδερφού του Χρήστου.
Στέφανος Καρανικολός (1910 - 1911), καταγόταν από την Δίβρη Ηλείας, υπήρξε σταφιδέμπορος εγκαταστημένος στην Πάτρα και πραγματοποίησε πολλές δωρεές. Απεβίωσε το 1920. (οι πληροφορίες από το βιβλίο: 'Το πτερόν εις τον πίλον" της Καΐκα - Μαντανίκα Γιώτα, σελ.459, εκδόσεις Πικραμμένος) Υπάρχει πιθανότητα να ήταν ο ιδιοκτήτης της ομώνυμης έπαυλης.
Απόστολος Λάππας (1911 - 1914), έμπορος από την Δρόβιανη της Ηπείρου. Ο τάφος του στο Α΄ Νεκροταφείο Πατρών.
Χαράλαμπος Τριάντης (1914 - 1916), βλ. παραπάνω
Νικόλαος Ζούλλας (1916 - 1919), κτηματίας, ιδρυτικό μέλος της Ελληνικής Εμπορικής Εταιρίας Εισαγωγής - Εξαγωγής (5 Ε) και ιδιοκτήτης της Β.Ε.Σ.Ο. Γιος του ήταν ο Σοφοκλής Ζούλλας.
Σωτήρης Δόγανης (1919 - 1923), από παλιά οικογένεια των Πατρών.
Διονύσιος Γατόπουλος (1923 - 1929)
Μεγακλής Φωτόπουλος (1929 - 1930), έμπορος σιδηρών από την Γορτυνία. Μαζί με τον ανηψιό του Ανδρέα Γαλανάκη διατηρούσαν^[23] εμπορικό οίκο, τον οποίο κατείχε μέχρι το 1998 ο Κωνσταντίνος Γαλανάκης (σελ.200).
Σοφοκλής Ζούλλας (1930 - 1931), γιος του Νικολάου Ζούλλα, εφοπλιστής και ιδιοκτήτης της Β.Ε.Σ.Ο.
Βασίλειος Δημητρόπουλος (1931 - 1938), βλ. παραπάνω
Θεόδωρος Ασημακόπουλος (1938 - 1944), έμπορος που διατηρούσε κατάστημα στην Ερμού. Καταγόταν από την Κυπαρισσία.
Γ. Χαραλαμπόπουλος (1945 - 1947)
Κλείτωρ Δόγανης (1947 - 1949)
Σπύρος Κούλης (1951)
Ανδρέας Παπανδρέου (1956 - 1965), έμπορος με σημαντικη αντιστασιακή δράση κατα την περίοδο της κατοχής (αρχηγός αντιστασιακής οργάνωσης, βλ. διάταγμα 549/6-8-71). Υπήρξε πρόεδρος^[24] της Λιμενικού Ταμείου (1965 - 67) και επίτιμος πρόεδρος του Εμπορικού Εισαγωγικού συλλόγου. Έχω την εντύπωση ότι είχε έναν αδερφό που υπήρξε ζωγράφος και κατα το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του διέμενε στο Παρίσι. Είχε δε γνωρίσει μεταξύ άλλων τον Πικάσσο.
Απόστολος Κούκος (1972 - 1973)

Δικηγορικός Σύλλογος Πατρών

Μερικά απαραίτητα στοιχεία^[25] για τον Δικηγορικό Σύλλογο Πατρών: πριν την ίδρυση του Δ.Σ.Π. ως Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου είχαν γίνει προσπάθειες για ίδρυση επαγγελματικού σωματείου δικηγόρων. Όντως το 1876 ιδρύθηκε το πρώτο επαγγελματικό σωματείο, το οποίο όμως ανέστειλε την λειτουργία του λίγα χρόνια αργότερα. Το 1887 υπήρξε νέα κίνηση για δημιουργία επαγγελματικού συλλόγου, το οποίο διατηρήθηκε μέχρι και το 1909 οπότε και δημιουργήθηκε ο Δ.Σ.Π. με τον νόμο ΓΤΙΖ΄.

Παυσανίας Χοϊδάς, πρώτος πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου, του οποίου εξελέγη τρείς φορές. Καταγόταν από το Ληξούρι και είχε εκλεγεί βουλευτής^[26] (θέση που δεν αποδέχθηκε). Η κόρη του Ελένη είχε παντρευθεί^[27] τον Κωνσταντίνο Λυκουρέζο, εισαγγελέα, δικηγόρο, υπουργό και πατέρα του Παυσανία Λυκουρέζου, δικηγόρου και υπουργού. Δισέγγονος του Χοϊδά είναι ο γνωστός δικηγόρος Αλέξανδρος Λυκουρέζος.
Νεοκλής Καρατζάς, πρώτος πρόεδρος του δεύτερου χρονολογικά Δικηγορικού Συλλόγου. Είχε εκδόσει αρκετά νομικά συγγράματα και είχε διατελέσει^[28] πρόεδρος πρωτοδικών. Απεβίωσε το 1907.
Ανδρέας Σωτηρόπουλος, πρόεδρος του συλλόγου (1894). Απεβίωσε το 1910 και το επικήδειό του εκφώνησε ο Δημήτριος Γούναρης.
Γ. Ν . Παναγόπουλος, τελευταίος^[29] πρόεδρος του επαγγελματικού σωματείου των δικηγόρων (1908).
Ανδρέας Σωτηρόπουλος, πρώτος πρόεδρος του δικηγορικού συλλόγου Πατρών (1909). Βλ. παραπάνω
Ανδρέας Παπαγιαννακόπουλος, δημοτικός αστυνόμος, βουλευτής^[30] Καλαβρύτων & Αχαΐας και υποψήφιος δήμαρχος Πατρέων. Απεβίωσε το 1911.
Γεώργιος Τσερτίδης, ήταν γιος του Κωνσταντίνου Τσερτίδη, γόνου σημαντικής πολιτικής οικογένειας. Εξελέγη^[31] οκτώ φορές σύμβουλος του δημοτικού συμβουλίου Πατρών, του οποίου διετέλεσε πρόεδρος, καθώς και τρείς φορές βουλευτής Πατρών. Πρόεδρος του δικηγορικού συλλόγου υπήρξε το 1911. Απεβίωσε το 1912.
Γεώργιος Αργυρόπουλος, βουλευτής Πατρών^[32] και υπουργός - γενικός διοικητής Θράκης (1935). Απεβίωσε το 1953.
Σωτήριος Γκολφινόπουλος, δραστήριο μέλος της πατραϊκής κοινωνίας, δημοτικός σύμβουλος, πρόεδρος του Καλαβρυτινού Συλλόγου Πατρών και εκδότης^[33] του νομικού περιοδικού "Πνυξ". Απεβίωσε το 1964 και δεν είχε παιδιά.
Ι. Χρυσόπουλος
Κ. Παπαζαφειρόπουλος
Ανδρέας Καφεντζόπουλος, καταγόμενος από παλιά οικογένεια των Πατρών. Διετέλεσε πληρεξούσιος^[34] Αχαΐας (1910). Απεβίωσε το 1929 στον Πειραιά, όπου είχε αποσυρθεί.
Χρήστος Φάκης, ιστοριοδίφης, δημοτικός σύμβουλος Πατρών, πληρεξούσιος στην Δ΄ Εθνοσυνέλευση, γερουσιαστής Αχαϊοήλιδος και δήμαρχος Πατρέων κατα την περίοδο 1945 - 1947. Την περίοδο 1936 - 1945 διετέλεσε πρόεδρος του δικηγορικού συλλόγου Πατρών. Ως γερουσιαστής προήδρευσε στη δίκη του δικτάτορα Παγκάλου. Απεβίωσε το 1954.
Άγγελος Σπηλιωτόπουλος, από αυτά που βρήκα στις τοπικές εφημερίδες της εποχής: πήρε την άσκηση επαγγέλματος το 1889. Φίλος με τον Φινόπουλο.
Α. Γεωργακόπουλος
Ι. Χρυσόπουλος
Κωνσταντίνος Λέων, γεννημένος το 1875, σπούδασε νομικά και διακρίθηκε στη δικηγορία. Υπήρξε πρόεδρος^[35] της Εταιρείας Ψυχικών Ερευνών και απεβίωσε το 1955.
Άγγελος Αγγελόπουλος, βουλευτής Πατρών^[36] εκλεγόμενος για τελευταία φορά το 1928. Απεβίωσε το 1944.
Δημήτριος Πολυχρονόπουλος
Γ. Καννελόπουλος
Άγγελος Σπηλιωτόπουλος, βλέπε παραπάνω
Κωνσταντίνος Φινόπουλος, από αυτά που βρήκα στις τοπικές εφημερίδες της εποχής: πήρε την άσκηση επαγγέλματος το 1889. Φίλος με τον Σπηλιωτόπουλο.
Κωνσταντίνος Παπαζαφειρόπουλος
Νικόλαος Γιαννακόπουλος, γεννημένος στη Δημητσάνα, υπήρξε ιδιαίτερος γραμματέας του Δημητρίου Γούναρη ενώ διετέλεσε δήμαρχος Πατρέων (1945). Απεβίωσε το 1988.
Ανδρέας Λαμπρόπουλος, πρόεδρος^[37] της οργανωτικής επιτροπής του Πανελλήνιου Συνεδρίου Δικηγορικών Συλλόγων στην Πάτρα (1956).
Παναγιώτης Γεωργόπουλος, αντιπρόεδρος του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού. Αεπβίωσε το 1990.
Ιωάννης Μάρκου, πρόεδρος του δικηγορικού συλλόγου την περίοδο 1967 - 1972, οπότε και απεβίωσε. Κατά την περίοδο της Κατοχής φυλακίστηκε^[38] από τους Γερμανούς. Ήταν γιος του Δημητρίου Μάρκου, δικηγόρου, και αδερφός του Ανδρέα, δικηγόρου, βουλευτή και υπουργού.
Κ. Τριανταφύλλου, δεν νομίζω να είναι ιστορικός Κώστας Ν. Τριανταφύλλου.
Βασίλειος Πιλάλης, υποψήφιος δήμαρχος Πατρέων (1975) και υποψήφιος βουλευτής Αχαΐας. Υπήρξε εκτός από πρόεδρος του δικηγορικού συλλόγου και γραμματέας αυτού, συνεργάτης του Βασίλειου Μαραγκόπουλου, μέγας σεβάσμιος της τεκτονικής στοάς "Παλαιών Πατρών Γερμανός" καθώς και γενικός γραμματέας του υπουργείου Δικαιοσύνης (1981).
Π. Μαράντης
Ιωάννης Γιαννόπουλος, διευθυντής συντάξεως της πολιτιστικής επιθεώρησης "Αχαιός" και αδερφός του Γεωργίου Γιαννόπουλου, νομάρχη Αχαΐας και δικηγόρου.
Δημήτριος Ζηνόζης, κύριος εμπνευστής του περιοδικού Αχαϊκή Νομολογία.

Παραπομπές

↑ Οι λίστες των προέδρων του Συλλόγου Εισαγωγικού Εμπορίου Πατρών, του Συνδέσμου των εν Πάτραις Βιομηχάνων, του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Αχαΐας και του Εμπορικού Συλλόγου Πατρών "Ερμής" αντλούνται από τις ειδικές ενότητες που υπάρχουν στο βιβλίο του Νικολάου Σαραφόπουλου "Ιστορικό Λεύκωμα της Αχαΐκής Βιομηχανίας (1825 - 1975)". Η λίστα με τους προέδρους του Δικηγορικού Συλλόγου Πατρών αντλείται από το βιβλίο του Βασίλη Πιλάλη "Δικαστήρια στην Πάτρα" (Πάτρα 1986).
↑ Μπακουνάκης Νίκος, Πάτρα 1828 - 1860, Μια ελληνική πρωτεύουσα στον 19ο αιώνα, εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 1995, σελ.235
↑ Αρχείο Άμβουργερ - Αλεξόπουλος , από τον αρχείο του Εθνικού Λογοτεχνικού και Ιστορικού Αρχείου (Ε.Λ.Ι.Α.)
↑ Μπακουνάκης Νίκος, ο.π., σελ.233
↑
↑ Αρχείο Άμβουργερ - Αλεξόπουλος , από τον αρχείο του Εθνικού Λογοτεχνικού και Ιστορικού Αρχείου (Ε.Λ.Ι.Α.)
↑
↑ Αρχείο Άμβουργερ - Αλεξόπουλος , από τον αρχείο του Εθνικού Λογοτεχνικού και Ιστορικού Αρχείου (Ε.Λ.Ι.Α.)
↑ Τριανταφύλλου Ν. Κώστας, Ιστορικόν Λεξικόν των Πατρών, Πάτρα 1995, τόμος Α΄, σελ.225
↑ Τριανταφύλλου Ν. Κώστας, ο.π., τόμος Α΄, σελ.364
↑ Στο συγκεκριμένο πρόσωπο υπάρχει πρόβλημα τεκμηρίωσης καθώς έχω εντοπίσει τρία πρωτοξάδερφα με το ίδιο ονοματεπώνυμο. Μάλλον πρόκειται για τον Γεώργιο Τριάντη που διετέλεσε δήμαρχος και πρόεδρος του εμπορικού συλλόγου Ερμής.
↑ από το λήμμα της Βικιπαίδειας για την οικογένεια Πραπόπουλου.
↑
↑ Σαραφόπουλος Β. Νικόλαος, Ιστορικό Λεύκωμα Αχαϊκής Βιομηχανίας, 1825 - 1975, Επιστημονικό Πάρκο Πατρών, σελ.437
↑ Τριανταφύλλου Ν. Κώστας, ο.π., τόμος Β΄, σελ.1546
↑ Τριανταφύλλου Ν. Κώστας, ο.π., τόμος Α΄, σελ.346
↑ Τριανταφύλλου Ν. Κώστας, ο.π., τόμος Α΄, σελ.347
↑ Μούλιας Χρήστος, Ιστορικά Σημειώματα Ι, εκδόσεις περι τεχνών, Πάτρα 2007, σελ.128. Επίσης βλέπε το σχετικό άρθρο σχετικά με το καρτελ που είχε δημιουργήσει ο εν λόγω επιχειρηματίας με άλλους οικονομικούς παράγοντες της πόλης.
↑ Τριανταφύλλου Ν. Κώστας, ο.π., τόμος Α΄, σελ.1130
↑Σαραφόπουλος Β. Νικόλαος, ο.π., σελ.4164
↑ Μούλιας Χρήστος, Ιστορικά Σημειώματα Ι, ο.π., σελ.128
↑ Μούλιας Χρήστος, Το λιμάνι της σταφίδας, Πάτρα 1828 - 1900, εκδόσεις περι τεχνών, Πάτρα 2000, σελ.329
↑ Σαραφόπουλος Β. Νικόλαος, ο.π., σελ.200
↑ Τριανταφύλλου Ν. Κώστας, ο.π., τόμος Β΄, σελ.1589, βλέπε επίσης στις σελίδες 132 - 133 του βιβλίου Μαρτυρίες για το Λιμάνι των Πατρών πριν το '60 σε επιμέλεια του Λεωνίδα Σωτηρόπουλου
↑ Πολίτης Νίκος, Πατρινολογήματα, Τόμος Γ΄, εκδόσεις περι τεχνών, Πάτρα 2006, σελ.34 - 45 (ενότητα: ο δικηγορικός σύλλογος)
↑ Τριανταφύλλου Ν. Κώστας, ο.π., τόμος Β΄, σελ.2249
↑ Μαλούχος Γεώργιος, Δικηγορικό Γραφείο Λυκουρέζου (1910 - 2010), εκδόσεις Λιβάνη, Αθήνα 2010
↑ Τριανταφύλλου Ν. Κώστας, ο.π., τόμος Α΄, σελ.989
↑ Πολίτης Νίκος, ο.π., σελ.43
↑ Τριανταφύλλου Ν. Κώστας, ο.π., τόμος Β΄, σελ.1566
↑ Τριανταφύλλου Ν. Κώστας, ο.π., τόμος Β΄, σελ.2118
↑ Τριανταφύλλου Ν. Κώστας, ο.π., τόμος Α΄,σελ.240
↑ Τριανταφύλλου Ν. Κώστας, ο.π., τόμος Α΄, σελ.428
↑ Τριανταφύλλου Ν. Κώστας, ο.π., τόμος Α΄, σελ.1009
↑ Τριανταφύλλου Ν. Κώστας, ο.π., τόμος Α΄, σελ.1139
↑ Τριανταφύλλου Ν. Κώστας, ο.π., τόμος Α΄, σελ.37
↑ Πιλάλης Βασίλειος, Δικαστήρια στην Πάτρα, Πάτρα 1986, σελ. 102
↑Τριανταφύλλου Ν. Κώστας, ο.π., τόμος Β΄, σελ.1231

Διαθήκη Παναγιώτη Σκαγιόπουλου

2011-11-30T03:28:00.001+02:00

Στις 29 Δεκεμβρίου 1929 ο Ελευθέριος Βενιζέλος επισκέφθηκε[1] την Πάτρα για να παρευρεθεί στα εγκαίνια του Σκαγιοπούλειου Ορφανοτροφείου, που προήλθε από την δωρέα Παναγιώτη Σκαγιόπουλου[2] (5 Δεκεμβρίου 1864 - 13 Ιανουαρίου 1942), πλούσιου σταφιδέμπορα που είχε διατελέσει αντιπρόσωπος[3] του Δήμου Πατρέων στην Λιμενική Επιτροπή και αντιπρόεδρος[4] του δημοτικού συμβουλίου. Ήδη από τις 20 Νοεμβρίου 1920 ο Σκαγιόπουλος στην μυστική διαθήκη που είχε συντάξει στο γραφείο του, στην οδό Αγίου Ανδρέου 27, αφιέρωνε όλη τού την περιουσία για έναν σκοπό: για την ανέγερση και τη λειτουργία Ορφανοτροφείου για παιδιά ηλικίας 7 έως 17 χρονών δίνοντας προτεραιότητα όμως στα ορφανά των οποίων ο πατέρας είχε πέσει υπερ της πατρίδος στους τελευταίους πολέμους (για πιο αναλυτικά δείτε στην διαθήκη). Η σύνταξη της διαθήκης έγινε προφανώς για λόγους ασφαλείας σε περίπτωση θανάτου καθώς λίγα χρόνια αργότερα δια συμβολαίου προχώρησε στη σύσταση του ιδρύματος του Ορφανοτροφείου. Οπότε είναι πολύ πιθανό το καταστατικό του ιδρύματος καθώς και τα αρχικά μέλη του διοικητικού συμβουλίου αυτού να διαφέρουν αρκετά από αυτά της διαθήκης. Παρ'όλα αυτά την παρουσιάζω ως ένα ενδιαφέρον ιστορικό έγγραφο της εποχής.

Σε αυτήν ως εκτελεστές της διαθήκης ορίστηκαν τρία εξέχοντα μέλη της πατραϊκής κοινωνίας οι: Κωνσταντίνος Σταμπουλόπουλος, χειρούργος ιατρός και πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου Πατρών (την ίδια περίοδο που ο Σκαγιόπουλος ήταν αντιπρόεδρος), Ανδρέας Μάρκου (1881 - 1946), δικηγόρος με αντιστασιακή δράση κατα την κατοχή που υπήρξε βουλευτής & υπουργός δικαιοσύνης, και Λεωνίδας Θεοφίλου († 1938), πολιτικός μηχανικός και ευεργέτης του Δήμου Πατρέων. Και οι τρείς ορίζονταν ως μέλη του εννιαμελούς διοικητικού συμβουλίου του ιδρύματος. Στο συμβούλιο επίσης ορίζονταν μεταξύ άλλων ως μέλη οι Αλέκος και Σπήλιος Μενούνος, συγγενείς του Σκαγιόπουλου, Βασίλειος Μαραγκόπουλος, βιομήχανος και ευεργέτης της πόλεως, Σωτήριος Γκολφινόπουλος, δικηγόρος & δημοτικός σύμβουλος Πατρέων κ.α. Σε περίπτωση χηρείας κάποιας θέσης στο δ.σ. προβλεπόταν η αντικατάστασή της από έναν εκ των ευεργετών του Ορφανοτροφείου, σε περίπτωση όμως ανυπαρξίας ή άρνησης αυτών προβλεπόταν η αντικατάστασή της από τους προέδρους των Συλλόγων του εισαγωγικού, εξαγωγικού, δικηγορικού και ιατρικού καθώς και ενός προέδρου εκλεγόμενου από τους προέδρους των εν Πάτραις εργατικών σωματείων.

Τέλος στην διαθήκη οριζόταν ρητά η επιθυμία του το Ίδρυμα να μην έχει κανένα δικαίωμα να απαλλοτριώσει και καθ'οποιοδήποτε τρόπο να βαρύνει τις αποθήκες πρωην Θεοχάρη, οι οποίες ζητούσε να παραμείνουν αιωνίως στο Ορφανοτροφείο, όπως βέβαια και το κεντρικό κτίριο του Ορφανοτροφείου.

Την διαθήκη μπορείτε να την κατεβάσετε σε pdf από εδώ.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------

[1] Τριανταφύλλου Ν. Κώστας, Ιστορικό Λεξικό των Πατρών, τυπογραφείο Κούλη, Πάτρα 1995, τόμος Β΄, σελ.1855
[2] Το επώνυμο του πατέρα του ήταν Σπυρόπουλος. Τα παιδιά του όμως ονομάστηκαν "Σκαγιόπουλοι" λόγω της στενής φιλίας που διατηρούσε ο Σπυρόπουλος με κάποιον Σκάγια (από αφήγηση συγγενών).
[3] Τριανταφύλλου Ν. Κώστας, ο.π., σελ.1855
[4] Λάζαρης Βασίλης, Η Πατραϊκή δημαρχία στο Α΄ τέταρτο του 20ου αιώνα (1900 - 1924), έκδοση Δημοτική Βιβλιοθήκης Πατρών, Πάτρα 2007, σελ.279. Επίσης δείτε στο ίδιο βιβλίο την υποσημείωση 3 στη σελίδα 229 (Συνεδρίασις 1ης Αυγούστου 1920) σχετικά με την εμπλοκή του ονόματος του Παναγιώτη Σκαγιόπουλου σε μια επιστολή που είχε σταλεί προς την κυβέρνηση με αίτημα την παύση του δημάρχου και του δημοτικού συμβουλίου.

Αρχείο Καλαμογδάρτη - Δρακοπούλου

2011-11-11T22:35:00.001+02:00

Το αρχείο Καλαμογδάρτη - Δρακόπουλου φυλάσσεται[1] στη βιβλιοθήκη Πατρών και περιέχει[2] 227 έγγραφα που καλύπτουν την περίοδο 1823 - 1921.

Το συγκεκριμένο αρχείο ανήκει[3] στην ποιήτρια Μυρτιώτισσα (Θεώνη Δρακοπούλου, 1881 - 1968), κόρη του διπλωμάτη Αριστομένη Δρακόπουλου (1834 - 1910). Ο τελευταίος ήταν γιος της Θεώνης Καλαμογδάρτη και εγγονός του προκρίτου Ανδρέα Καλαμογδάρτη. Η Θεώνη Δρακοπούλου όρισε με την διαθήκη[3] της το αρχείο να περιέλθει στον ξαδελφό της (τρίτος νομίζω), Γεώργιο Παπαδιαμαντόπουλο που διέμενε στην Αθήνα. Αυτός με την σειρά του το παρέδωσε στον ιστορικό Κώστα Ν. Τριανταφύλλου, ο οποίος το κατέθεσε στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Πατρών ως δωρεά του Παπαδιαμαντόπουλου. Να σημειωθεί ότι με την ίδια διαθήκη η Θεώνη Δρακοπούλου δώρισε[4] την προσωπογραφία της γιαγιάς της, Θεώνης Καλαμογδάρτη, στον Τριανταφύλλου, ο οποίος την προσέφερε στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Πατρών, όπου και εκτίθεται στην κεντρική αίθουσα του αναγνωστηρίου.

Το αρχείο περιλαμβάνει 57 έγγραφα που αφορούν τον Κάρολο Δρακόπουλο (1798 - 1882), σύζυγο της Θεώνης Ανδρ. Καλαμογδάρτη, ενώ τα υπόλοιπα αφορούν μέλη της οικογένειας Καλαμογδάρτη όπως τον Ηλία Καλαμογδάρτη, τον Παναγιώτη Καλαμογδάρτη, βουλευτή, του οποίου ο επικήδειος περιέχεται στα έγγραφα αυτά, την Θεώνη Καλαμογδάρτη, την Καλλιόπη Παπαλεξοπούλου, συγγενή της οικογένειας, την Μαρία Μπερτίνη, επίσης συγγενή, την Αβροκόμη Γκρην, Καλαμογδάρτη το γένος, τον Ερρίκο Γκρην, γιο της προηγούμενης κ.α. Επίσης υπάρχουν και ποιήματα του Αριστομένους Κ. Δρακόπουλου. Γενικά το αρχείο μας δίνει σημαντικά στοιχεία για την δράση των μελών της οικογένειας.

Σχετικά με το αρχείο Καλαμογδάρτη - Δρακόπουλου πληροφορίες δημοσίευσε ο Κώστας Ν. Τριανταφύλλου στα Πελοποννησιακά (Τόμος Ζ΄, Αθήνα 1969 - 1970, σελ.50 επ.) ενώ το ίδιο άρθρο εκδόθηκε και σε ανάτυπο.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------

[1] Στάθη Κουτρουβίδη, Κοινωνική κυριαρχία και έγγειες σχέσεις στον νομό Αχαϊοηλίδος τον 19ο αιώνα: οικονομικές και πολιτιστικές διαστάσεις, ανέκδοτη Διδακτορική Διατριβή, Πανεπιστήμιο Κρήτης - τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Ρέθυμνο 2007, σελ. 525

[2] Στάθη Κουτρουβίδη, ο.π., σελ. 525

[3] Κώστα Τριανταφύλλου, Το αρχείον των οικογενειών Δρακοπουλου και Καλαμογδάρτη, Πελοποννησιακά, Αθήνα 1969 - 1970, τόμος Ζ, σελ. 50

[4] Κώστα Τριανταφύλλου, ο.π., σελ. 55

Εικόνες ντροπής στην Δημοτική Βιβλιοθήκη Πατρών

2011-11-10T13:55:00.000+02:00

Αναφέρομαι στις εικόνες* που αντίκρισε ο πρόεδρος του Πολιτιστικού Οργανισμού κ. Σκιαθάς σε μια ξεχασμένη (;) πτέρυγα της βιβλιοθήκης, στην οποία φυλάσσονται βιβλία και κειμήλια, στον όροφο που βρίσκεται πάνω από το αναγνωστήριο. Δεν χρειάζεται να περιγράψω τις εικόνες, δεν μπορώ όμως να μην αναρωτηθώ πως τόσο καιρό κανείς δεν γνώριζε για το τι συνέβαινε.

Σύμφωνα με τον κ. Σκιαθά τα βιβλία που βρέθηκαν χρονολογούνται[1] από τον 19ο αιώνα ενώ μεταξύ άλλων σε αυτά περιέχεται η δωρεά της οικογένειας Κόλλα καθώς και η βιλιοθήκη του πατρινού πρωθυπουργού Ανδρέα Μιχαλακόπουλου. Για όσους δεν γνωρίζουν η σύζυγος του τελευταίου με βάση την διαθήκη του δώρισε[2] μεγάλο μέρος της βιβλιοθήκης του στην Δημοτική Βιβλιοθήκη Πατρών, η οποία τα παρέλαβε σε κιβώτια. Υπάρχουνι[3] μάλιστα και ευχαριστίριες επιστολές της βιβλιοθήκης προς την οικογένειά του γι'αυτή τη δωρεά στο αρχείο Μιχαλακόπουλου που φυλάσσεται στο Εθνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο στην Αθήνα.

Είναι εξαιρετικά περίεργο που τόσα χρόνια κανείς δεν είχε ενδιαφερθεί γι'αυτή την κατάσταση, η οποία δεν ήταν άγνωστη σε αρκετό κόσμο. Και προκαλεί ερωτήματα καθώς μιλάμε για ένα αρχείο (αυτό του Μιχαλακόπουλου) που αρκετοί μελετητές το αναζητούσαν. Στα αιτήματα αυτών των ιστορικών είμαι πραγματικά περίεργος να μάθω τι απαντούσαν οι υπεύθυνοι! Πριν τέσσερα χρόνια ένας ιστορικός - μελετητής είχε επικοινωνήσει μαζί μου και μεταξύ άλλων με είχε ρωτήσει για το που βρίσκεται η βιβλιοθήκη Μιχαλακόπουλου καθώς δεν είχε καταφέρει να βγάλει άκρη με τους υπεύθυνους της δημοτικής βιβλιοθήκης! Η είκονα εξοργίζει αν αναλογιστεί κανείς ότι σε πιο δύσκολες συνθήκες, όπως στην Κατοχή, τα βιβλία της δημοτικής βιβλιοθήκης διασώθηκαν[4] χαρις τη διάθεση βιβλιοφιλων όπως οι Κώστας Ν. Τριανταφύλλου, Μάριος Πραπόπουλος κ.α.

Πέρα όμως από τις ευθύνες που θα αποδοθούν (υποθέτω), ο κ. Σκιαθάς πρέπει να ασχοληθεί πρωτίστως με αυτό τον αρχειακό θησαυρό και να περισώσει ότι μπορεί. Είναι γνωστός συλλέκτης οπότε έχει, αν θέλετε, και τις απαραίτητες γνώσεις για να απευθυνθεί σε κατάλληλα άτομα. Θα ήταν εξαιρετικά ευχάριστο και ελπιδοφόρο ένα χρόνο από τώρα να δούμε όλα αυτά τα βιβλία συντηρημένα και τοποθετημένα σε ασφαλές και προσβάσιμο μέρος.

* Οι εικόνες προέρχονται από τον ιστότοπο thebest.gr

---------------------------------------------------------------------------------------------------------

[1] Δήλωση Αντώνη Σκιαθά σχετικά με την υπόθεση

[2] Γατόπουλος Δημήτριος, Ανδρέας Μιχαλακόπουλος (1875 - 1938), Η βιογραφία και το έργον του, Εκδοτικός οίκος Ελευθερουδάκης Α.Ε., Αθήνα 1947, σελ.33

[3] Αρχείο Ανδρέα Μιχαλακόπουλου, κωδικοί ανάγνωσης Α.Ε. 14/97 & 32/97, Εθνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (Ε.Λ.Ι.Α.)

[4] Ιστορία Δημοτικής Βιβλιοθήκης Πατρών

Κτήμα Σωτηριάδη

2011-10-02T19:15:00.001+03:00

Έπαυλη Σωτηριάδη

Το "κτήμα Σωτηριάδη" βρίσκεται στο Μονοδέδρι, παραλιακό χωριό λίγο έξω από την Πάτρα που ανήκει σήμερα στο δήμο Βραχναιίκων. Το τοπωνύμιο διατηρείται ακόμα και σήμερα.

Ο Γεώργιος Σωτηριάδης ήταν δικηγόρος από το Αίγιο (ή την Κερπινή Καλαβρύτων), ο οποίος μετά την επανάσταση αγόρασε μεγάλες εκτάσεις (δύο διαφορετικά κτήματα των 25 και 26 στρεμμάτων) στην περιφέρεια των Δρεσθένων εκμεταλλευόμενος[1] τον νόμο "περί προικοδότησης των ελληνικών οικογενειών του 1835", έναν νόμο που ευνοούσε μόνο όσους είχαν αποκτήσει σεβαστά χρηματικά κεφάλαια. Οι εκτάσεις αυτές ανήκαν[2] προεπαναστατικά στον Σεκήρ Αχμέτ Αγά.

Για την καλλιέργεια των εκτάσεών του προσκάλεσε μετακινούμενους πληθυσμούς με σκοπό την μόνιμη εγκατάστασή των στην περιοχή. Ο Σωτηριάδης εκτιμώντας την εργατικότητα των Βραχνιτων τους οδήγησε το 1837 στα σημερινά Βραχναίικα, όπου και τους ανέθεσε την καλλιέργεια των κτημάτων του. Οι Βραχνίτες συνήθιζαν να κατεβαίνουν με συγγενείς ή φίλους ανά εποχές και να συμμετέχουν ως εμφυτευτές σταφίδος σε κτήμματα ευκατάστατων οικογενειών. Ο Σωτηριάδης από την καλλιέργεια και το εμπόριο της σταφίδος απέκτησε τεράστια περιουσία, την οποία διέθεσε σε δωρεές ή επένδυσε για δικούς του σκοπούς. Παράλληλα βέβαια ασχολήθηκε και με τραπεζικές ασχολίες, όπως η δανειοδότηση[3], αυξάνοντας έτσι τις εκτάσεις του καθώς αρκετοί κάτοικοι της περιοχής δεν μπορούσαν να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις των δανείων τους.

Στο κτήμα αυτό λοιπόν ο πρωτότοκος γιος του Γεωργίου, Κωνσταντίνος Σωτηριάδης, κατασκεύασε[4] πολυτελή εξοχική κατοικία, η οποία διατηρείται μέχρι και σήμερα σε έκταση περι των έξι στρεμμάτων. Η έπαυλη αυτή, που δεν αποτέλεσε την μόνιμη κατοικία της οικογένειας, συνδυάζει[5] στοιχεία γοτθικού ρυθμού με στοιχεία νεοκλασικισμού. Ο Κωνσταντίνος Σωτηριάδης αυτοκτόνησε στην έπαυλη αυτή τον Ιούλιο του 1895. Στα τελευταία χρόνια της ζωής του είχε κατηγορηθεί[6] για αρχαιοκαπηλία. Τέλος να σημειωθεί ότι η σύζυγος του Κωνσταντίνου ήταν η Μαρία Μεσσηνέζη, κόρη του πολιτικού Ιωάννη Μεσσηνέζη. Κατά τον ιστορικό Νύση Μεσσηνέζη - Μεταξά το αρχείο του Ιωάννη Μεσσηνέζη είχε καταλήξει στο Μονοδένδρι Πατρών, δεν γνωρίζε όμως που κατέληξε. Αν και δεν διευκρινίζει, το σπίτι δεν μπορεί να είναι άλλο παρά από αυτό βασιζόμενος πάντοτε στη συγγένεια του Ιωάννη Μεσσηνέζη με την Μαρία Σωτηριάδη.

Δεν είναι γνωστό ποιος κληρονόμησε την έπαυλη αυτή, ο Κωνσταντίνος πάντως είχε μια κόρη, την Τέτη, η οποία παντρεύτηκε τον τραπεζίτη Κωνσταντίνο (Κωστή) Ηλιάσκο, διευθυντή τότε του υποκαταστήματος της τράπεζας Αθηνών στη Νέα Υόρκη. Εδώ και αρκετά χρόνια η έπαυλη ανήκει σε έναν Ελληνογάλλο, ο οποίος πριν κάποια χρόνια είχε τοποθετήσει αγγελία πώλησης σε μεσιτικό γραφείο του εξωτερικού.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------

[1] Κώστα Παπαγιαννόπουλου, Βραχνέικα και Μονοδένδρι, έκδοση Δήμος Βραχνέικων Πάτρα 2009, σελ.116

[2] Κώστα Ν. Τριανταφύλλου, Ιστορικό Λεξικό των Πατρών, Πάτρα 1995, λήμμα Βραχναίικα

[3] Στάθη Κουτρουβίδη, Κοινωνική κυριαρχία και έγγειες σχέσεις στον νομό Αχαϊοηλίδος τον 19ο αιώνα: οικονομικές και πολιτιστικές διαστάσεις, ανέκδοτη Διδακτορική Διατριβή, Πανεπιστήμιο Κρήτης - τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Ρέθυμνο 2007, σελ. 218

[4] Στάθη Κουτρουβίδη, ο.π., σελ. 215

[5] Στάθη Κουτρουβίδη, ο.π., σελ. 216
[6] Γιώτα Καΐκα - Μαντανίκα, Το πτερόν εις τον πίλον, εκδόσεις Γιάννης Πικραμένος, Πάτρα, σελ.56 - 57

Έλληνες σκακιστές του 19ου αιώνα

2011-04-19T17:57:00.001+03:00

Πριν δύο περίπου χρόνια, συγκεκριμένα τον Σεπτέμβριο του 2009, ο Παναγής Σκλαβούνος επικοινώνησε με το blog για να ρωτήσει αν γνωρίζω κάτι σχετικά με την οικογένεια Μελισσηνού των Πατρών. Κυρίως τον ενδιέφερε ο δρ Διονύσιος Μελισσηνός, ο οποίος κατοικούσε στην Πάτρα και ασχολείτο με το σκάκι. Ήταν μάλιστα ο πρώτος στην Ελλάδα που δημοσίευσε σκακιστικά προβλήματα. Λόγω του ειδικού θέματος η βοήθεια μου περιορίστηκε στο να του δώσω κάποια τηλέφωνα ανθρώπων που πιθανόν να μπορούσαν να τον βοηθήσουν και στο να του αντιγράψω όσες πληροφορίες βρήκα από τα βιβλία του Κώστα Ν. Τριανταφύλλου και του Πολίτη.

Τον Νοέμβριο του 2010 εκδόθηκε τελικώς το βιβλίο από τον ίδιο με τίτλο "Έλληνες σκακιστές του 19ου αιώνα". Στο βιβλίο αφιερώνονται τριάντα σελίδες στον κύκλο των σκακιστών της Πάτρας, όπως χαρακτηρισικά τους αναφέρει, ο οποίος περιλαμβάνει τους Ιωσήφ Λιμπεράλη, Διονύσιο Μελισσηνό, Ερρίκο Γκρήν, Νικόλαο Κονεμένο, Γεώργιο Παπαρρήτωρα, Περικλή Οικονομόπουλο και Eusebio Dworzak von Walden. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το παράρτημα Β΄ στο οποίο δημοσιεύονται και τα σκακιστικά προβλήματα των παραπάνω. Γενικώς είναι μια καλή έκδοση που περιέχει άγνωστες πτυχές της πολιτιστικής πλευράς των Πατρών. Παρουσιάζει βέβαια κάποια προβλήματα ως προς την μορφοποίηση του κειμένου (είναι λογικό καθώς εκτυπώθηκε από τον ίδιο τον συγγραφέα) αλλά δεν νομίζω ότι έχει σημασία. Σε περίπτωση που κάποιος ενδιαφέρεται να το αποκτήσει μπορεί να επικοινωνήσει με τον συγγραφέα (askl27@otenet.gr). Για μια σφαιρικότερη παρουσίαση του βιβλίου μπορείτε να μπείτε εδώ.

Επιμένοντας παραδοσιακά (Ακαδημία Αθηνών)

2011-04-16T04:09:00.006+03:00

Με ενδιαφέρον παρακολουθώ την συζήτηση που έχει προκύψει με αφορμή την σειρά "1821" που παρουσιάζει ο τηλεοπτικός σταθμός skai. Αυτό που με έχει εντυπωσιάσει είναι η αμηχανία και η επιθετικότητα που παρουσιάζουν θεσμικά όργανα και σύλλογοι απέναντι σε αυτήν την προσπάθεια. Τον τελευταίο καιρό σχετικά με το θέμα διάβασα μια ανακοίνωση του "Πατριωτικού Ομίλου Απογόνων Αγωνιστών του 1821", στην οποία ο όμιλος κατηγορούσε τον συγκεκριμένο τηλεοπτικό σταθμό σχετικά με τις ανακρίβειες που ισχυρίζεται ότι περιέχει η τηλεοπτική σειρά κλείνοντας με μία φράση του Κολοκοτρώνη "Δεν ντρέπεστε μωρέ". Αυτό το ύφος και τις απόψεις πιθανόν να μπορούμε να τις ανεχθούμε από έναν τόσο συγκεκριμένο ως πρός το θέμα και τους σκοπούς του σύλλογο. Προκαλεί όμως αλγεινή εντύπωση να συναντάς τις ίδιες συντηρητικές και αναχρονιστικές απόψεις στην σχετική ανακοίνωση της Ακαδημίας Αθηνών.

Ακαδημία Αθηνών

Αρχικά η ανακοίνωση ξεκινάει με μια υπενθύμιση της 190ης επετείου της Παλιγγενεσίας υπενθυμίζοντας παράλληλα τον εκπαιδευτικό σκοπό της Ακαδημίας Αθηνών (χάριν τόσο των παλαιότερων όσο και των νεώτερων Ελλήνων). Στην συνέχεια υπεισέρχεται στην ουσία του θέματος αναφέροντας ότι προκειμένου να επιχειρηθεί η συνολική επιστημονική θεώρηση του αγωνα για την ανεξαρτησία, θα όφειλαν να υπογραμμιστούν όσοι παράγοντες συντέλεσαν κυρίως σε συνάρτηση και με τον γεωγραφικό χώρο, στην διατήρηση της εθνικής ταυτότητας των Ελλήνων. Παρακάτω αναφέρει διάφορα δεδομένα, τα οποία δεν σχολιάζω καθώς δεν είναι σκοπός μου να ασχοληθώ με το εν λόγω ζήτημα.

Αυτό που εμένα προσωπικά μου προκαλεί εντύπωση είναι η τελευταία παράγραφος, στην οποία η Ακαδημία Αθηνών δίνει συμβουλές στους συντελεστές της εκπομπής, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται και συνάδελφοί πανεπιστημιακοί των μελών της Ακαδημίας. Προτείνεται λοιπόν στους συντελεστές να εξαίρουν περισσότερο τα μείζονα γεγονότα και τις ηγετικές μορφές της Επανάστασης. Από την παραπάνω πρόταση προκύπτουν κάποια ζητήματα όπως τι σημαίνει να εξαίρουν; Να εκθειάζουν; Γιατί απ'όσο γνωρίζω η ιστορία έχει παιδαγωγικό χαρακτήρα και δεν θα πρέπει να δημιουργεί αυταπάτες ή μύθους. Πόσο μάλλον όταν η σειρά απευθύνεται σε ενήλικο κοινό λόγω της ώρας και του ύφους. Επίσης δεν γίνεται αντιληπτό τι αντιλαμβάνονται οι ακαδημαϊκοί ως μείζον γεγονός. Αν οι εμφύλιες διαμάχες που παρ'ολίγον να ανατινάξουν την έκβαση της επαναστάσεως δεν συγκαταλέγονται σε αυτή την κατηγορία τότε δεν ξέρω τι να πώ. Η Ακαδημία Αθηνών βέβαια δίνει μία μικρή ιδέα για το τί θεωρεί μείζον γεγονός (να τονιστεί ότι η δημιουργία ελληνικού ζητήματος και φιλεληνικού ρεύματος διεθνώς οφείλονται στην αναπάντεχη επιβίωση επί τρία χρόνια του αγώνα για την ανεξαρτησία με μόνες τις δυνάμεις της). Καταλήγει η όλη αυτή συμβουλή στην επισήμανση ότι πρέπει να αποφευχθεί η υπερβολική ενασχόληση με εσωτερικές διαφορές και διενέξεις σε βάρος της αναφοράς στο καταλυτικό φαινόμενο της απελευθερωτικής συνέγερσης. Με βάση τα παραπάνω όχι απλώς πρέπει να αποφευχθεί αλλά να αφαιρεθεί. Αυτό υπονοεί χωρίς να το λέει ξεκάθαρα η ανακοίνωση.

Η σειρά του skai σίγουρα αντιμετωπίζει προβλήματα. Είναι λογικό όμως καθώς ο χρόνος είναι περιορισμένος και πολύ πιθανόν κάποια σημεία να μην τονίζονται σωστά. Το "πρόβλημα" δημιουργείται από την αναφορά γεγονότων, που όπως είναι φυσικό δεν περιλαμβάνονται στα σχολικά βιβλίο ιστορίας - σε αντίθεση με την σχετική βιβλιοφραφία, στην οποία αναφέρονται όλα- έχοντας σαν αποτέλεσμα την δημιουργία εκπλήξεων και αντιδράσεων. Είναι κρίμα που η Ακαδημία Αθηνών επέλεξε να ασχοληθεί συγκεκριμένα με αυτή την σειρά αγνοώντας τόσους πανεπιστημιακούς που έχουν κάνει αναφορές σχετικά με τις εμφύλιες διαμάχες εδώ και τόσα χρόνια. Έπρεπε μάλλον να προβληθεί στην τηλεόραση και στο ευρύ κοινό για να ενεργοποιηθούν τα συντηρητικά αντανακλαστικά της Ακαδημίας Αθηνών. Είναι πραγματικά λυπηρό το γεγονός ότι η Ακαδημία Αθηνών συνεχίζει να ακολουθεί μια νοοτροπία που δεν ταιριάζει στην εποχή μας, τουλάχιστον όχι στον υψηλότερο τη τάξει φορέα έρευνας της Ελλάδας. Τέτοιες ανακοινώσεις δεν είναι καινούριες. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι αποτελούν συνέχεια προηγούμενης ανακοίνωσης, την οποία αντέκρουσε εξαιρετικά με άρθρο του ο Τάκης Καμπύλης στην "Καθημερινή". Τελειώνω με ένα εξαιρετικό σχόλιο του Γιώργου Νικολόπουλου που έγραψε σε άρθρο του στο οποίο αναφέρει για την Ακαδημία Αθηνών πώς όταν παρεμβαίνει με λίγες αράδες μόνο, και πολύ σπάνια, είναι με ένα παλαιοδεξιό, αρτηρισοκληρωτικό στυλ, που ανατανακλά και την ηλικία και τις αντιλήψεις των υπερηλίκων μελών της.

Οικογένεια Αχόλου

2011-04-07T22:38:00.013+03:00

Το παρόν άρθρο δημοσιεύθηκε σε τρία μέρη στην εφημερίδα "Αυγή" του Πύργου στις 27/9/11, 4/10/11 και 11/10/11.

Η οικογένεια Αχόλου είναι παλιά οικογένεια του Πύργου Ηλείας, τα μέλη της οποίας διέπρεψαν στον στρατιωτικό και πολιτικό τομέα.

Η καταγωγή της είναι από το Σούλι[1] της Ηπείρου, τα μέλη της όμως αναγκάστηκαν να το εγκαταλείψουν λόγω διώξεων[2] του Αλή Πασά. Η ίδια πηγή αναφέρει ότι αρχικά εγκαταστάθηκαν στην Γαστούνη και εν συνεχεία στον Πύργο. Μαζί δε με τους Βιλαέτηδες αποτελούν τους πρώτους οικιστές του Πύργου. Όπως αναφέρει[3] ο Διονύσιος Κόκκινος “οι απόγονοι των δύο αυτών οικογενειών υπήρξαν πάντοτε πρόκριτοι”. Ο Τάκης Δόξας πιο λυρικά αναφέρει ότι οι Άχολοι κατέβηκαν με τα κοπάδια τους τα ζώα από την Ήπειρο και τα Μεσόγεια για χειμαδιά μα τους καλάρεσε ο τόπος κι έμειναν καλλιεργώντας χωράφια και αμπέλια που τους δόσαν αρκετό βιός.[4] Γίνεται αντιληπτό ότι δίνει μια τελείως διαφορετική περιγραφή ενώ αποσιωπεί τον λόγο της φυγής των. Αρχηγός της οικογένειας φέρεται να ήταν ο μυημένος στην Φιλική Εταιρεία, Δημήτριος Άχολος. Ο Δημήτριος πρίν από την επανάσταση είχε σταλεί στην Κωνσταντινούπολη ως αντιπρόσωπος της επαρχίας του στον Σουλτάνο, είχε δε τιμηθεί από αυτόν με έναν Ιραδέ (φιρμάνι), σύμφωνα με το οποίο το σπίτι του θεωρείτο άσυλο. Σύμφωνα με το δημοσίευμα[5] της εφημερίδας “Πατρίς” το συγκεκριμένο φιρμάνι ήταν επί μαρμαρίνου πλακός χαραγμένος, ευρίσκεται δε η πλαξ αυτή κατωθεν της Αγίας Τραπέζης του ιερού ναού Αγίου Διονυσίου (πρόκειται περί δωρεάς του Αλέκου Αχόλου). Επί τουρκοκρατίας οι Γεώργιος και Σπυρίδων Άχολος ήταν δημογέροντες[6] Πύργου. Η οικία τους κατά την προεπαναστατική περίοδο ήταν στη συνοικία του Αγίου Χαραλάμπου και ήταν μία από τις μεγαλύτερες.[7] Η οικία αυτή καταστράφηκε από τους Τούρκους του Λάλα. Ας δούμε τι αναφέρει[8] για το συγκεκριμένο περιστατικό ο Γεώργιος Χρυσανθακόπουλος: “η εκστρατεία εκείνη των Λαλαίων εστέρησε τους Αχολαίους της μεγάλης των περιουσίας, διότι και αι μεγάλαι συνεχόμεναι οικίαι των με όλα τα πολυτελή έπιπλα και πολύτιμα αντικείμενα επυρπολήθησαν ως και αι αποθήκαι των πλήρεις εμπορευμάτων και τροφίμων”. Στο "Χρονικό του Πύργου" (σελ.15) γίνεται αναφορά στον Δημήτριο Άχολο, ο οποίος το 1818 παρουσιάζεται ως υποκινητής εξέγερσης εναντίον των Τούρκων χωρίς απ'ότι φαίνεται επιτυχία.

Κατά τη διάρκεια της επανάστασης η οικογένεια Αχόλου έλαβε ενεργή συμμετοχή διαδραματίζοντας σημαίνοντα ρόλο στην άμυνα της περιοχής. Με το ξέσπασμα της επανάστασης του 1821, ο γόνος της οικογένειας, Χριστόδουλος Άχολος, ανακηρύχθηκε[9] υπαρχηγός των Πυργίων μαζί με τον Ιωάννη Διάκο, τον Λυκούργο Κρεστενίτη, τον Αναγνώστη Παπασταθόπουλο και τον Πέτρο Μήτζο υπό την αρχηγία του Χαράλαμπου Βιλαέτη. Τον Απρίλιο του 1821 κατά την επιδρομή των Λαλαίων στον Πύργο, οι Αχολαίοι πρότειναν να οχυρωθούν στις μεγάλες οικίες του Πύργου και να μην αντιμετωπίσουν τους Λαλαίους στην πεδιάδα. Η συμβουλή της κρίνεται σωστή, αν και τελικά παρ’ολη την άμυνα δεν κατάφεραν να διατηρήσουν ανέπαφο τον Πύργο καθώς αναγκάστηκαν εν τέλει να τον εγκαταλείψουν για να σωθούν. Αξίζει να σημειωθεί πως οι Αχολαίοι έφυγαν από την πόλη τελευταίοι. Φυσικά τα μέλη της οικογένειας συμμετείχαν και σε άλλες μάχες όπως στην εκστρατεία εναντίον του Λάλα, το σχέδιο της οποίας καταστρώθηκε στο ίδιο το σπίτι των Αχολαίων[10].

Από την εφ. Πατρίς (1931)

Σχετικά με τα μέλη της οικογένειας. Ο Δημήτριος Άχολος, που αναφέρθηκε παραπάνω, είχε έναν γιό, τον Αλέκο Άχολο, βουλευτή Ηλείας κατά την εν Αθήναις Β΄ Εθνική των Ελλήνων Συνέλευσης και μετέπειτα. Ο τελευταίος απέκτησε τρία παιδιά: τον Γεώργιο, τον Δημήτριο και τον Ιωάννη Άχολο. Για τα παιδιά του πληροφορίες μας δίνει και το ιστορικό αρχείο του Καποδιστριακού πανεπιστημίου Αθηνών. Ο Γεώργιος Άχολος είχε σπουδάσει νομικά, της επιστήμης της οποίας ήταν διδάκτωρ και είχε εκδόσει την εφημερίδα “ο Σκαπανεύς" (1889). Το ίδιο έτος πέρασε με επιτυχία τις εξετάσεις στον Άρειο Πάγο για δικηγόρος. Σε δημοσίευμα τοπικής εφημερίδας (1915) εμφανίζεται να έχει κληρωθεί μεταξύ των ενόρκων. Ο Ιωάννης Άχολος ήταν επίσης δικηγόρος, είχε δε αποφοιτήσει από την Βαρβάκειο σχολή την 5η Ιουλίου 1893 (σας παραθέτω και το σχετικό link). Αν και διέμενε στην Αθήνα διατηρούσε επαφή με τον Πύργο προσφέροντας μάλιστα και γενναιόδωρα ποσά για την επισκεύη του Αγίου Αθανασίου. Ο τρίτος, ο Δημήτρης Άχολος, απόφοιτος της Βαρβακείου Σχολής και γιατρός. Σύγχρονος του Δημητρίου (όχι του προηγούμενου) ήταν και ο Σπυρίδων Άχολος, δημογέροντας Πύργου, ο οποίος είχε τρία παιδιά: τον Γεώργιο, τον Παναγιώτη και τον Χριστόδουλο. Ο Γεώργιος Άχολος υπήρξε πρόκριτος και έλαβε μέρος στην επανάσταση του 1821, ο Παναγιώτης Άχολος συμμετείχε στην β΄ πολιορκία του Μεσολογγίου και στις εκστρατείες κατά του Δράμαλη ενώ υπήρξε κατά τον Δάβο πληρεξούσιος[11] της Ηλείας στην Πελοποννησιακή Γερουσία (28/7/1822). Ο τρίτος γιός, ο Φιλικός Χριστόδουλος Άχολος, ασχολήθηκε κυρίως με την εκπροσώπηση της οικογένειας στα πολιτικά πράγματα της εποχής διατελώντας πληρεξούσιος στις εθνοσυνελεύσεις του 1822 και 1823 (Άστρος & Επιδαύρου) καθώς και γερουσιαστής στην Πελοποννησιακή Γερουσία (κατά τον Αμβρόσιο Φρατζή). Αντιλαμβάνεστε ότι υπάρχει διχογνωμία σχετικά με το ποιος συμμετείχε στην Πελοποννησιακή Γερουσία, αν δηλαδή ήταν ο Παναγιώτης ή ο Χριστόδουλος Άχολος. Νομίζω πάντως ότι πρόκειται περί λάθους του Δάβου. Εκτός από την πολιτική πάντως δράση είχε να επιδείξει και στρατιωτική καθώς είχε συμμετάσχει στην πολιορκία της Τριπολιτσάς κ.α. Υπήρξε άλλωστε και στενός συνεργάτης του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. Τέκνα[12] του Γεωργίου Αχόλου φαίνεται να είναι οι Αλέκος, Ιωάννης και Χρυσανθάκης Άχολος. Ο πρώτος υπήρξε αγωνιστής του 1821 και χίλιαρχος, ο δεύτερος επίσης αγωνιστής, έφερε τον βαθμό του επίτιμου λοχαγού, ο δε τρίτος εφονεύθη[13] το 1825 κατά την εισβολή του Ιμπραήμ στον Πύργο. Αναφέρονται επίσης οι Αλέξανδρος Άχολος, αγωνιστής, Ζαφείριος Άχολος, εκλογικός αντιπρόσωπος το 1861, και Ιωάννης Άχολος, ο οποίος μετέβη ύστερα από διαταγή του Τούρκου δοικητή στην Τρίπολη πρίν την επανάσταση με αποτέλεσμα να φυλακιστεί, να βασανιστεί και να βρεί τραγικό θάνατο. Να σημειώσω για τον τελευταίο ότι στο έργο του Ζαφειρόπουλου "Οι Αρχιερείς και οι Προύχοντες εντός της εν Τριπόλει Φυλακής εν ετει 1821" δεν αναφέρεται. Από τον Πύργο αναφέρονται μόνο ο Ιωάννης Βιλαέτης και ο Επίσκοπος Ωλένης Φιλάρετος.

Πιθανολογώ ότι τα μέλη της οικογένειας Αχόλου είχαν εγκαταλείψει τον Πύργο τουλάχιστον από την δεκαετία του 1940. Στο βιβλίο του Νάκη Αυγερινού “Μνήμες από το παρελθόν” ο συγγραφέας αναφέρει ότι είχε συναντήσει έναν απόγονο της οικογένειας, γιό ανώτερου αξιωματικού, τον Χαράλαμπο Άχολο, βιοχημικό στο επάγγελμα. Διαβάστε τι λέει σχετικά: “ο Άχολος όταν συναντώμεθα με ερωτά με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον Πύργο, που έχει πολλά χρόνια να επισκεφθεί, αφού άλλως τε κανείς δικός του δεν υπάρχει πλέον”[14]. Ύστερα από μια μικρή έρευνα ανακάλυψα τον Χρήστο Άχολο γεννημένο το 1885 στον Πύργο Ηλείας, ο οποίος είχε ανέλθει μέχρι τον βαθμό του ταγματάρχη πεζικού αποστρατευθείς το 1926. Λογικά αυτός ήταν ο πατέρας του Χαράλαμπου.

Επιστολή Υψηλάντη προς Άχολο

Ολοκληρώνοντας τη δημοσίευση απλώς θα ήθελα να σημειώσω ότι μου έκανε εντύπωση το άρθρο της εφημερίδας “Πατρίς” για την οικογένεια Αχόλου καθώς οι πληροφορίες που περιέχει δεν αναφέρονται σε κανένα άλλο βιβλίο (απ’όσο έχω υπόψην μου πάντα). Συγκεκριμένα το ότι κατάγονταν από το Σούλι και το ότι υπήρχε φιρμάνι περί ασύλου, το οποίο μάλιστα δωρήθηκε στον Άγιο Διονύσιο, δεν νομίζω να γράφεται σε κάποιο σχετικό βιβλίο ιστορίας.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------

[1] Εφημερίδα “Πατρίς”, ημερομηνία: 18 Φεβρουαρίου 1931, αριθμός φύλλου: 13841

[2] Μεγάλη Πελοποννησιακή Εγκυκλοπαίδεια, Αθήνα 1961, λήμμα: Άχολος, σελ.368

[3] Κόκκινος Διονύσιος, Επιδρομαί των Λαλαίων κατά του Πύργου και της Αγουλινίτσης, σελ. 25, από το βιβλίο του Τάκη Δόξα, “Ηλειακή Γραμματολογία”, Πύργος Ηλείας 1963

[4] Δόξας Τάκης, Το χρόνικό του Πύργου, Πύργος 1965, σελ.10
[5] Εφημερίδα “Πατρίς”, ο.π.

[6] Μεγάλη Πελοποννησιακή Εγκυκλοπαίδεια, ο.π., σελ.369

[7] Χρυσανθακόπουλος Γεώργιος, Η Ηλεία επί τουρκοκρατίας, Αθήνα 1950, σελ.161

[8] Χρυσανθακόπουλος Γεώργιος, ο.π., σελ.110

[9] Κόκκινος Διονύσιος, ο.π., σελ.26

[10] Δόξας Τάκης, Το Χρονικό του Πύργου, ο.π., σελ.18
[11] Δάβος Βύρων, Στον Πύργο και στην Ηλεία του 1821 – 1930, Αθήνα 1996, σελ.9

[12] Μεγάλη Πελοποννησιακή Εγκυκλοπαίδεια, ο.π., σελ.269

[13] Χρυσανθακόπουλος Γεώργιος, ο.π., σελ.109

[14] Αυγερινός Νάκης, Μνήμες από το παρελθόν, 2009, σελ.233

Αιμίλιος Μπεντερμάχερ - Γερούσης, κάτοικος Ρίου

2011-04-01T03:57:00.003+03:00

Ερευνόντας το γενεαλογικό δέντρο της οικογένειας Γερούση, δεν είναι δυνατό το μάτι να μην πέσει στο βαρύ ακουστικά επώνυμο Μπεντερμάχερ. Πρόκειται για τον Αιμίλιο Μπεντερμάχερ - Γερούση, απόγονο της παλιάς αυτής οικογένειας.

Συγκεκριμένα είναι γιός της Πόπης Γερούση και του Ιωσήφ Μπεντερμάχερ. Από την πλευρά της μητέρας του προέρχεται από παλιά πλούσια οικογένεια της Πάτρας, τα μέλη της οποίας διέπρεψαν στο εμπόριο. Παππούς του ήταν ο Αιμίλιος Γερούσης, γιατρός και δημοτικός σύμβουλος ενώ προπάππους του ήταν ο έμπορος Κωνσταντίνος Γερούσης. Στοιχεία για την ζωή του Γερούση - Μπεντερμάχερ αντλούμε από το "Ιστορικό Λεξικόν των Πατρών" του Κώστα Τριανταφύλλου. Γεννημένος το 1915, σπούδασε νομικά και δικηγόρησε στην Πάτρα την περίοδο 1937 - 1950. Το 1961 εξελέγη υφηγητής του ιδιωτικού Διεθνούς Δικαίου στη νομική σχολή του πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και το 1970 εξελέγη τακτικός καθηγητής. Να σημιεωθεί ότι το 1944 μαζί με μια ομάδα Πατρινών (Πραπόπουλος, Τριανταφύλλου κ.α.) μετέφερε κιβώτια με τόμους από την Δημοτική Βιβλιοθήκη στην οικία του δημάρχου Ιωάννου Βλάχου και εν συνεχεία στην οικία Καραμανδάνη προκειμένου να προστατευθούν αυτά από τις πολεμικές συγκρούσεις και από ενδεχόμενη καταστροφή.

Είχε συγγράψει πλήθος νομικών συγγραμάτων μεταξύ των οποίων: ο δικαστικός έλεγχος της διακριτικής ευχέρειας στην απέλαση του αλλοδαπού, η εξ'αδιαθέτου κληρονομική διαδοχή (Αθήνα, 1954) Ζητήματα τινά εκ του εργατικού διεθνούς δικαίου (1964), διεθνείς γάμοι (1968), ελληνικό δίκαιο ιθαγένειας (Θεσσαλονίκη, 1971), η έννομος θέση του αλλοδαπού εν Ελλάδι (Θεσσαλονίκη, 1974) κ.α.

Ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον βιβλίο που έχει γράψει αφορά το Ρίον (έπεσε στα χέρια μου πρόσφατα ύστερα από μια εξόρμηση στα παλαιοπωλεία των Εξαρχείων). Ο ολοκληρωμένος τίτλος είναι "Ρίον, Το στολίδι της Πάτρας, 1915 - 1985, 70 χρόνια αναμνήσεις" (Αθήνα 1986). Αν και περιέχει ένα μικρό ιστορικό χρονογράφημα, πρόκειται επί της ουσίας για μια περιγραφή της κοινωνίας του Ρίου και των παλιών οικογενειών αυτής. Στο βιβλίο μάλιστα αναφέρει ότι στο κτήμα (περιοχή Αγίου Γεωργίου Ρίου) της Αμαλίας Γερούση - Μομφεράτου, αδερφής της μητέρας του και συζύγου του Ιωάννη Μομφεράτου, παραθέριζε προπολεμικά με την μητέρα του και τα ξαδέρφια του. Το κτήμα αρχικά ανήκε στα αδέρφια Δημοσθένη και Δημήτρη Τσικλητήρα και ήταν πάνω από 100 στρέμματα. Το 1931 όμως λόγω οφειλής του Δημήτρη Τσικλητήρα, όπως αναφέρει ο Γερούσης πάντα, τα 65 στρέμματα βγήκαν σε πλειστηριασμό και αγοράστηκαν από τον Γιώργη Αρβανίτη. Τα υπόλοιπα 50 στρέμματα παρέμειναν στον Δημοσθένη Τσικλητήρα, α΄ σύζυγο της Αμαλίας Γερούση - Μομφεράτου. Στο κτήμα αυτό υπήρχε ένα διώροφο σπίτι. Δεν γνωρίζω τι απέγινε το σπίτι, αναφέρει όμως ότι το 1961, μετά τον θάνατο της θείας του Αμαλίας, το κτήμα περιήλθε σε πολλούς κληρονόμους και αφού κατατεμαχίσθηκε, πωλήθηκε. Ο ίδιος ο Αιμίλιος Γερούσης έκτισε έπαυλη μέσα σε οικόπεδο δύο στρεμμάτων, στο ίδιο μέρος, και από τότε παραθέριζε με την οικογενειά του.

Αν κάποιος αναγνώστης έχει πληροφορίες σχετικά με το τι απέγινε το αρχικό σπίτι στο μεγάλο αυτό κτήμα ας επικοινωνήσει και ευχαρίστως να τις παρουσιάσουμε.

Αθήνα 1986

Δικαστικό Μέγαρο Πατρών

2011-04-01T03:55:00.004+03:00

Τα τελευταία χρόνια πληθαίνουν τα δημοσιεύματα του τοπικού τύπου για την απαράδεκτη κατάσταση που επικρατεί στο δικαστικό μέγαρο Πατρών. Σοβάδες που κρέμονται, σπασμένες κολώνες και τζάμια συνθέτουν μια "ωραία" εικόνα σε έναν από τους κεντρικότερους δρόμους της πόλεως.

Το δικαστικό μέγαρο κατασκευάστηκε ύστερα από επίμονες προσπάθειες του δικηγόρου και πολιτικού Κωνσταντίνου Γκότση (1862 - 1958). Αποτελεί έργο του Πάνου Καραθανασόπουλου, ο οποίος επιλέγει ύστερα από διαγωνισμό, και η κατασκευή του ξεκίνησε το 1926. Ολοκληρώθηκε δε το 1931, οπότε και ανακαινίσθηκε την 1η Οκτωβρίου 1931. Η Ευγενία Γατοπούλου - Φρούντζου σημειώνει για το κτίριο αυτό πώς "έχει στοιχεία νεοκλασικισμού με έμφαση στην μνημειακότητα των έργων και με στοιχεία μορφολογικά όπως δωρικούς κίονες και αετώματα, καθώς και συμμετρία στις όψεις". Έργα του Αθηναίου αρχιτέκτονα υπάρχουν στην Αθήνα και το Άργος. Στα εγκαίνια παρευρέθησαν οι Ν. Αβραάμ και Παναγής Βουρλούμης, υπουργοί δικαιοσύνης και εθνικής οικονομίας αντίστοιχα.

Παλιότερα τα δικαστήρια φιλοξενούντο στις οικίες Μακρυγιάννη (νυν Δημαρχείο), Γκρην (επί της πλατείας Γεωργίου), Πατρινού (επί της πλατείας Γεωργίου), Λάγγουρα (Μαιζώνος & Βότση) κ.α. Περισσότερα στοιχεία σχετικά με τα δικαστήρια και γενικότερα την δικαιοσύνη στην Πάτρα περιέχει το βιβλίο "Δικαστήρια στην Πάτρα" (Πάτρα, 1986) του Βασιλείου Πιλάλη.

51 Χρόνια από τον θάνατο του Λαλάκη Ρούφου

2011-03-30T20:50:00.002+03:00

Την 26η Μαρτίου που πέρασε συμπληρώθηκαν 51 χρόνια από τον θάνατο του πρώην δημάρχου Πατρέων, Λαλάκη Ρούφου. Αναδημοσιεύω το πρωτοσέλιδο της εφημερίδας "Πελοπόννησος" με την αναγγελία του θανάτου τού.

Η "Πελοπόννησος" για τον θάνατο του Λαλάκη Ρούφου

Ανδρέας Σ. Λόντος (Μέρος Β)

2011-03-27T23:32:00.001+03:00

Η δημοσίευση για τον βίο του Ανδρέα Λόντου θα πραγματοποιηθεί σε τρία μέρη. Στο πρώτο μέρος περιγράφονται τα πρώιμα χρόνια, στο δεύτερο η ανάμειξή του με την επανάσταση και στο τρίτο η μετέπειτα πορεία του στον πολιτικό στίβο. Στο τελευταίο και ολοκληρωμένο ποστ (και τα τρία μέρη μαζί) θα προστεθούν και παραπομπές.

Ο Ανδρέας Σ. Λόντος

Η ανάμειξή του με την προετοιμασία της επανάστασης φέρεται να ξεκίνησε λίγο μετά την μύησή του στην Φιλική Εταιρία από τον Πελοπίδα το 1818. Οι αρχές και τα συμφεροντά του όμως συγκρούονταν με την ιδέα της επανάστασης και του ξεσηκωμού, γεγονός που γίνεται αντιληπτό από τις πράξεις του καθ'όλη την διάρκεια της περιόδου 1819 - 1821. Στη συνέλευση της Βοστίτσας συντάχθηκε με την άποψη του Παλαιών Πατρών Γερμανού σύμφωνα με τον οποίο η εναρκτήρια ημερομηνία της επανάστασης έπρεπε να αναβληθεί. Να σημειωθεί ότι η πρώτη συγκέντρωση μεταξύ προκρίτων, επισκόπων και Παπαφλέσσα πραγματοποιήθηκε στην οικία του.

Μετά το τέλος της συνέλευσης μαθεύτηκε ότι η επανάσταση είχε προδοθεί στους Οθωμανούς και ότι οι τελευταίοι καλούσαν τους κοτζαμπάσηδες στην Τρίπολη προκειμένου να δώσουν εξηγήσεις. Ο Λόντος μαζί με τον Δεσπότη Γερμανό και τον Ανδρέα Ζαΐμη κατέφυγαν στην Μονή της Αγίας Λαύρας. Σε συνάντηση που είχαν με άλλους προκρίτους αποφασίστηκε να μην κατευθυνθούν στην Τρίπολη φοβούμενοι για την ζωή τους χωρίς όμως παράλληλα να πάρουν κάποια επαναστατική πρωτοβουλία. Με αυτό ως δεδομένο ο Λόντος αναχώρισε για το Διακοφτό. Παράλληλα όμως στην Μεσσηνία και την Αχαΐα που βρίσκονταν σε αναβρασμό άρχισαν να πραγματοποιούνται επαναστατικές κινήσεις όπως ληστείες κ.λπ. Στη Βοστίτσα οι Τούρκοι κάτοικοι, έχοντας πληροφορηθεί για τον κίνδυνο επαναστατικού κινήματος, εγκατέλειψαν τις εστίες τους και κατέφυγαν στην Ρούμελη με την βοήθεια του Λόντου.

Στην Πάτρα κατέφθασε στις 23 Μαρτίου με 200 αγωνιστές και ύψωσε το πρώτο λάβαρο της επανάστασης, μια κόκκινη σημαία με έναν σταυρό. Μαζί με τον Μπενιζέλο Ρούφο, τον Παλαιών Πατρών Γερμανό, τον Ανδρέα Ζαΐμη, τον Σωτήρη Θεοχαρόπουλο και τον Ιωάννη Παπαδιαμαντόπουλο κήρυξαν την επανάσταση στην πλατεία Αγίου Γεωργίου. Κατά τον Φιλήμωνα για την μεταφορά των πυροβολών εκ του λιμένα κατέβαλεν προσωπική προσπάθεια. Μετά την διάλυση της πολιορκείας ο Λόντος επέστρεψε στην Βοστίτσα, η οποία όμως λεηλατήθηκε λίγες μέρες αργότερα. Για να συμμετάσχει στις πολεμικές και πολιτικές συγκρούσεις προσέλαβε διαφόρους οπλαρχηγούς και ένα σώμα 300 Ρουμελιωτών μισθοφώρων ("Είχε μισθώσει τους Κραβαρίτες Ξυδαίους"). Εκτός αυτού εγκατέστησε στρατόπεδο στα Σελά, το οποίο κατά τον Σταματόπουλο δεν εβοήθησε πουθενά καθώς δεν μπόρεσε να προστατέψει ούτε μια φορά την επαρχία του. Το στρατόπεδο διατηρήθηκε μέχρι το 1827. Μια από τις πρώτες μάχες που πήρε μέρος ήταν και αυτή του Γηροκομείου στην οποία ενίσχυσε σημαντικά τους πατρινούς αγωνιστές (Καρατζά κ.λπ.)

Με ετοιμοπόλεμο στρατό δίπλα του, ο Λόντος κατάφερε να επιβληθεί στην επαρχία του φροντίζοντας να εκμεταλλευθεί τις εθνικές γαίες και τους φόρους. Ήρθε δε σε σύγκρουση με την παλιά οικογένεια των Μελετόπουλων, και συγκεκριμένα με τον Δημήτρη Μελετόπουλο. Ο Λόντος μαζί με τον Ζαΐμη και τον Παλαιών Πατρών Γερμανό αποτελούσαν την τριανδρία του Αρχοντικού Κόμματος, το οποίο διαδραμάτισε σημαίνοντα ρόλο στα πολιτικά πράγματα της εποχής. Εν τω μεταξύ η πολιορκία της Πάτρας διαλύθηκε. Ο Κωστής Παπαγιώργης σημειώνει ότι κύριοι υπεύθυνοι για την παραμονή της Πάτρας στα χέρια των Τούρκων ήταν οι Λόντος και Ζαΐμης, οι οποίοι φοβούμενοι τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη δεν τον άφηναν να συμμετάσχει στην πολιορκία. Αδαείς όπως ήταν στα στρατιωτικά, δεν κατάφεραν να συντονίσουν την πολιορκία με αποτέλεσμα η Πάτρα να μην απελευθερωθεί παρά μόνο λίγο πρίν την λήξη της επανάστασης.

Όχι όμως μόνο η Πάτρα αλλά και η Βοστίτσα επλήγει λόγω της ακατανόητης συμπεριφοράς του Λόντου. Οι Τούρκοι στις 7 Σεπτεμβρίου εισέβαλαν και λεηλάτησαν για δεύτερη φορά την Βοστίτσα. Ο Φωτάκος για το συγκεκριμένο περιστατικό αναφέρει ότι ο Λόντος έλεγε λόγους μεγάλους αλλά πράγματα μικράν έπραττεν. Στη συνέχεια του αγώνα ο Λόντος επέδειξε μεγαλύτερη τόλμη συμμετέχοντας σε στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Ρούμελη και βοηθώντας τους Μεσολογγίτες. Η εκστρατεία του δεν είχε επιτυχία, βοήθησε όμως σημαντικά. Τον Νοέμβριο του 1822 ξαναπέρασε στο Μεσολόγγι συμμετέχοντας αυτή τη φορά με 400 άνδρες στην ίδια την άμυνα της πόλης. Η πολιορκεία λύθηκε και έτσι επέστρεψε στον Μοριά και συγκεκριμένα στην Ακράτα όπου οι Έλληνες πολιορκούσαν τους Τούρκους. Λόγω των διαφορών που προέκυψαν μεταξύ των κοτζαμπάσηδων, των καπεταναίων και του Ανδρούτσου δεν στάθηκε δυνατό να νικηθούν.

Το 1823 με εκατοντάδες άντρες πέρασε στην Ρούμελη σε μια προσπάθεια να αποδυναμωθεί ο τουρκικός στρατός και να προστατευθεί ο Μοριάς και το Μεσολόγγι. Στην μάχη που πραγματοποιήθηκε στα στενά της Καλλιακούδας ο ελληνικός στρατός ηττήθηκε, ο δε Λόντος απουσίαζε καθώς είχε καθυστερήσει να φτάσει. Τότε ο Κωνσταντίνος Μεταξάς, γενικός έπαρχος Δυτικής Ελλάδος, έγραψε στον Λόντο "προτρέπων αυτόν να κινήση άνευ αναβολής δια την Δυτικήν Ελλάδα", πράγμα το οποίο ο Λόντος δεν έπραξε αναχωρώντας για την ιδιαίτερη πατρίδα του. Μαζί του πήρε και τους Σουλιώτες. Γι'αυτό το τελευταίο ο Μεταξάς τον κατηγόρησε ότι αντί να ενισχύσει την άμυνα του Μεσολογγίου με την απόφασή του να τους πάρει την μείωσε τελικά.

Η σύγκρουση μεταξύ Φιλικών - Στρατιωτικών και κοτζαμπάσηδων - πλοιοκτητών άρχισε να γίνεται φανερή ήδη από την Α΄ εθνοσυνέλευση. Ο Υδραίος Αντώνης Οικονόμου, ο οποίος βρισκόταν περιορισμένος σε μοναστήρι, προκειμένου να συμμετάσχει δραπέτευσε. Οι Υδραίοι πλοιοκτήτες φοβούμενοι τον ερχομό του Οικονόμου λόγω των λαϊκών ερεισμάτων που είχε αποφάσισαν να τον σκοτώσουν στέλνοντας τον Λόντο με τους 300 Ρουμελιώτες του. Παράλληλα και ο Κολοκοτρώνης έστειλε άντρες για να προστατέψουν τον Οικονόμου. Ο Λόντος όμως είχε κινηθεί πιο γρήγορα καταφέρνοντας να τους προλάβει και τελικώς να σκοτώσει τον Οικονόμου, μια από τις πιο αγνές μορφές του Αγώνα. Η ευθύνη βέβαια που φέρει για αυτή τη δολοφονία ο Λόντος δεν νομίζω ότι χρειάζεται να συζητηθεί. Ούτε και τα κίνητρά του.

Κατά τη διάρκεια της Β΄ Εθνοσυνέλευσης του Άστρους διετέλεσε φρούραρχος αυτού. Ο παραμερισμός των Στρατιωτικών/Φιλικών οδήγησε στην πολιτική όξυνση, η δε πρόθεση του Κολοκοτρώνη να καταλάβει την Πάτρα εισερχόμενος έτσι στην περιοχή του Ζαΐμη και του Λόντου οδήγησε στην στρατιωτική σύγκρουση και στην κατάληψη της Ακροκορίνθου από τον τελευταίο. Στη συνέχεια προχώρησε με κυβερνητικό στρατό στην Τρίπολη, την οποία κατέλαβε και λεηλάτησε. Κάπως έτσι, πολύ συνοπτικά, τελείωσε ο α΄ εμφύλιος πόλεμος. Αμέσως μετά, τον Ιούλιο του 1824, ο Λόντος διορίστηκε στρατοπεδάρχης της Πάτρας, θέση σημαντική καθώς μπορούσε να ελέγχει όλη την περιοχή. Δεν πρόλαβε όμως να εκμεταλλευθεί τα οφέλη αφού οι νικητές του πρώτου εμφυλίου είχαν αρχίσει να συγκρούονται μεταξύ τους. Η σύγκρουση κοτζαμπάσηδων/στρατιωτικών με τους πλοιοκτήτες, οι οποίοι απολάμβαναν την στήριξη του Μαυροκορδάτου και του Κωλέττη, θα οδηγήσει στο ξέσπασμα του δεύτερου εμφυλίου. Η κυβέρνηση Κουντουριώτη προέβαλε αρκετά εμπόδια στη χρηματοδότηση της πολιορκίας της Πάτρας, ο δε Λόντος θέλοντας να ασχοληθεί με τα πολιτικά πράγματα αποφάσισε να διαλύσει την πολιορκία. Η απόφασή του αυτή εξόργισε την κυβέρνηση, η οποία τον κάλεσε να απολογηθεί. Ο Λόντος αρνήθηκε και αμέσως άρχισαν νέες εμφύλιες συγκρούσεις. Οι Κολοκοτρώνης, Ζαΐμης και Λόντος συνασπίστηκαν αυτή τη φορά για να αντιμετωπίσουν τους κυβερνητικούς. Αν και προσπάθησε, δεν κατάφερε τελικώς να καταλάβει το Παλαμήδι. Ο θάνατος δε του Πάνου Κολοκοτρώνη, οδήγησε στην αποστασιοποίηση του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη και στην αποδυνάμωση της ομάδας των κοτζαμπάσηδων. Προκειμένου να διασωθεί κατέφυγε αρχικά στα Τρίκαλα Κορινθίας, τα οποία όμως εγκατέλειψε λόγω Γκούρα, και στη συνέχεια στην Κερπινή Καλαβρύτων, όπου ηττήθηκε ύστερα από μάχη. Για να σωθεί κατέφυγε στην Γλαρέτζα μαζί με τον Ζαΐμη και εν συνεχεία στη νήσο Κάλαμο.

Η σημαία του Λόντου

Ο ερχομός του Ιμπραήμ, σήμανε και την επιστροφή του Λόντου. Τον Απρίλιο του 1825 αποβιβάστηκε στην Γλαρέτζα και ύστερα από συνεννόηση επέστρεψε στην επαρχεία του χωρίς όμως να καταφέρει να προστατέψει την Βοστίτσα από μια ακόμη λεηλασία. Συμφιωλιώθηκε με τους Κουντουριώτηδες και στην Γ΄ Εθνοσυνέλευση κατάφερε μαζί με τον Ζαΐμη να επικρατήσει. Ο τελευταίος διορίστηκε πρόεδρος της διοικητικής επιτροπής ενώ ο αδερφός του Ανδρέα, ο Αναστάσιος Λόντος, διορίστηκε μέλος της διοικητικές επιτροπής. Για να ικανοποιηθεί ο Λόντος, η κυβέρνηση του ανέθεσε να συλλέξει τους φόρους από την επαρχεία της Βοστίτσας παραμερίζοντας έτσι τον έτερο πρόκριτο, Δημήτριο Μελετόπουλο.

Λόγω της κρίσιμης κατάστασης διατάχθηκε από την κυβέρνηση να εκστρατεύσει στην Αττική. Προφασιζόμενος διάφορες δικαιολογίες καθυστερούσε συνεχώς την αναχώρησή του. Φοβούμενος να εκστρατεύσει έμεινε τελικώς στην επαρχία του, εκμεταλλεύθηκε δε την αναχώρηση του Νοταρά για την Αττική και κατέλαβε την Ακροκόρινθο τρομοκρατώντας και λεηλατώντας τον τοπικό πληθυσμό. Ύστερα απο καταγγελίες στη Γ΄ Συνέλευση, ο Λόντος καταδικάστηκε για τους βασανισμούς και η αρχηγία του στρατεύματος του αφαιρέθηκε. Την θέση του στην Βοστίτσα ανέλαβε ο τοπικός αντίπαλός του, Δημήτριος Μελετόπουλος. Κάπως έτσι τελειώνει η διαδρομή του Λόντου κατά την επανάσταση του 1821. Από την καταδίκη του και μετά ο Λόντος προσπάθησε με διάφορα τεχνάσματα να ξανακερδίσει την αρχηγία του στρατού, όλα όμως αποδείχτηκαν ανεπαρκή.

Κτήμα Συγγρού

2011-03-20T15:30:00.002+02:00

Ο ακρωτηριασμένος "Πάρης" του γλύπτη Γεωργίου Μπονάνου (1863 - 1939)

Ανεβάζω μια φωτογραφία του έργου του Γεωργίου Μπονάνου από την σημερινή βόλτα μου στο κτήμα Συγγρού. Το γλυπτό βρίσκεται μπροστά από την οικία του Ανδρέα Συγγρού, η δε κατάστασή του όπως φαίνεται και από την φωτογραφία δεν είναι καθόλου καλή.

Πατήστε πάνω για να δείτε πιο καθαρά

Ανδρέας Σ. Λόντος (Μέρος Α)

2011-03-16T03:47:00.006+02:00

Ανδρέας Λόντος, έργο του Louis Dupre

Ο Ανδρέας Σ. Λόντος (1786 - 1846) πρόκειται για μια απο τις σημαντικότερες φυσιογνωμίες της επανάστασης του '21. Η λέξη βέβαια "σημαντικός" δεν είναι δυνατό να εξαντλείται μόνο στην καλή του πλευρά καθώς η σταση του σε όλη την περίοδο της ζωής του ήταν αρκετά διφορούμενη. Μαζί με τον Αναγνώστη Δηλιγιάννη και τον Ανδρέα Ζαΐμη, ο Λόντος αποτελεί αναμφισβήτητα τον χαρακτηριστικότερο τύπο του κοτζαμπάση με το πιο τραγικό τέλος απο όλους.

Γεννήθηκε στα 1784 στη Βοστίτσα (σημερινό Αίγιο) και ήταν γιός του κοτζαμπάση Σωτηράκη Λόντου και δισέγγονος του Γκολφίνου Ανδρούτσου Λόντου, του γενάρχη του κλάδου της Βοστίτσας. Κατα τον Αιγιώτη ιστορικό Σταυρόπουλο, οι Λόντοι κατάγονταν «απο παλιά βυζαντινή οικογένεια της Κωνσταντινούπολης ονόματεια Στρατολάται, η οποία κατήλθε κατα τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας στον Κάλανο των Νεζερών». Την εκδοχή της βυζαντινής καταγωγής όμως αμφισβητεί έντονα ο Τάκης Σταματόπουλος χαρακτηρίζοντας μάλιστα τον συγγραφέα αυτής ως "ευφάνταστο". Είναι γνωστό οτι ο Σταυρόπουλος πράγματι είχε την τάση να εξιδανικεύει πρόσωπα και καταστάσεις προσδίδοντας ηρωϊκό χαρακτήρα σε αυτά.

Οι Λόντοι του Καλάνου είχαν κερδίσει πολλά προνόμια απο τους Ενετούς που κατείχαν την περιοχή, διετέλεσαν πρόκριτοι της περιοχής, είχαν πύργο ενώ αρκετοί είχαν διατελέσει και διερμηνείς του Ενετού προξένου πρωταγωνιστώντας όμως σε αρνητικά επεισόδια. Τα ερείπια μάλιστα του πύργου των Λόντωνν σύμφωνα πάλι με τον Σταυρόπουλο υπάρχουν ακόμα ή τουλάχιστον υπήρχαν την δεκαετία του 1950. Μετά το 1711, όταν δηλαδή οι Ενετοί αποχώρησαν απο την Πελοπόννησο, οι Λόντοι διασκορπίστηκαν. Εκεί δημιουργήθηκαν οι δύο κλάδοι των Λόντων: ο ένας των Πατρών και ο άλλος της Βοστίτσας. Γενάρχης του κλάδου της Βοστίτσας όπως αναφέρθηκε και παραπάνω θεωρείται ο Γκολφίνος Λόντος του Ανδρούτσου. Ο Γκολφίνος πρέπει να ήταν ο γιός του περίφημου Ανδρούτσου Λόντου, διερμηνέα του προξένου των Ενετών που τόσες φορές είχε προκαλέσει την μήνη του Πασά, των Εβραίων και του λαού.

Η ακμή των Λόντων έφτασε στο απόγειό της επι εποχής Σωτηράκη Α. Λόντου. Ο Σωτηράκης Λόντος εκμεταλλευόμενος την ισχύ και τον πλούτο της οικογένειας εξελέγη προεστός της Βοστίτσας και σύντομα δημιούργησε τον δικό του πυρήνα κοτζαμπάσηδων που επηρέαζε όλον τον Μοριά. Το 1807 διορίστηκε απο τον Πασά του Μοριά, μωρογιάννης κάτι σαν πρωθυπουργός. Παράλληλα διατηρούσε το προνόμιο να εγκρίνει τους αρχιερείς της Πελοποννήσου που εκλέγονταν από το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Το 1812 όμως ο νέος Πασάς, Ιντζελί, διέταξε ύστερα απο κατηγορίες για διαφθορά του αντιπάλου του Δεληγιάννη, τον αποκεφαλισμό του Σωτηράκη, ο οποίος και έγινε με τυπικές διαδικασίες.

Μετά την δολοφονία του πατέρα του ο Ανδρέας Λόντος αναλαμβάνει να περισώσει την οικογένειά του. Ο Λόντος είχε λάβει ικανοποιητική μόρφωση φοιτώντας μάλιστα δίπλα στον Ευστάθιο Παλαμά, αδερφό του προ-πάππου του Κωστή Παλαμά (περισσότερα για τους Παλαμάδες σε προηγούμενη δημοσίευση). Ο αποκεφαλισμός όμως του πατέρα του, τον ανάγκασε να καταφύγει στην Κωνσταντινούπολη, όπου είχε υπηρετήσει ως Βεκίλης ο πατέρας του. Εκεί σύναψε φιλίες με ισχυρούς Τούρκους (μεταξύ των οποίων και τον νέο Μόρα Βαλεσή Σακήρ Αχμέτ) και Έλληνες του Πατριαρχείου ενώ βρήκε και άτομα που γνώριζαν τον πατέρα του απο παλιά και ήταν πρόθυμα να τον βοηθήσουν. Επέστρεψε έτσι τρία χρόνια αργότερα στη Βοστίτσα και άρχισε να ξαναοργανώνει τον δικό του κύκλο. Με τη βοήθεια των Ζαΐμηδων πέτυχε τον αποκεφαλισμό του Δεληγιάννη με προφανή λόγο να πάρει εκδίκηση. Το 1818 εξελέγη πρόκριτος της Βοστίτσας. Τα οικονομικά έξοδα του Ανδρέα που επιβαρύνονταν και απο τις σπουδές του αδερφού του Αναστάση Λόντου στην Ιταλία τον ανάγκασαν σύντομα να αρχίσει να δανείζεται. Για να τα φέρει εις πέρας άρχισε να καταπιέζει τους κατοίκους της Βοστίτσας επιβάλλοντας τους συνεχώς νέους φόρους. Για την εκμετάλλευση του λαού της Βοστίτσας από τους κοτζαμπάσηδες είχε αναφερθεί και ο Πουκεβίλ σε μια επίσκεψή του το 1818: "αν οι Κοτζαμπάσηδες δεν καταπίεζαν τους Έλληνες τόσο σε αυτά τα μέρη η Βοστίτζα θα είχε γίνει η πλουσιότερη πόλη του Μοριά".

Αθωώνοντας έξι Εκτελεσθέντες

2011-03-14T19:06:00.003+02:00

Από το περιοδικό Vice Versa

Ο άνθρωπος που ομόρφυνε την Πάτρα

2010-02-25T02:49:00.016+02:00

Ένας επισκέπτης περνώντας απο την Πάτρα αποκλείεται να μην περάσει για να δεί το δημοτικό θέατρο στην πλατεία Γεωργίου, έργο του Ερνέστου Μαυρικίου Θεοδώρου Τσίλλερ (1837 - 1923). Αν και οι περισσότεροι γνωρίζουμε το όνομά του, λίγοι γνωρίζουν την ιστορία του γνωστού αυτού αρχιτέκτονα.

Γεννημένος σε μια πόλη της Σαξονίας ήταν πρώτοτοκος γιός του Χριστιανού Τσίλλερ, κτηματία, αρχιτεκτόνος, οικοδόμου, με την παλιότερη έννοια, και αποφοίτου του πολυτεχνείου της Δρέσδης. Λόγω της ιδιότητας του πατέρα του ήρθε απο νωρίς σε επαφή με το επάγγελμα. Σπούδασε την περίοδο 1855 - 1858 στην βασιλική σχολή της αρχιτεκτονικής, στην οποία διακρίθηκε. Στη συνέχεια μαζί με τον αδερφό του ταξίδεψε στην Βιέννη, όπου ο αδερφός του εργάστηκε ως ξυλουργός. Ο ίδιος ο Τσίλλερ προσλήφθηκε στο γραφείο του Θεοφίλου Χάνσεν. Το 1861 εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα ως αντιπρόσωπος του Χάνσεν. Στο ημερολόγιο του γράφει χαρακτηριστικά για τις πρώτες του εντυπώσεις: "η Αθήνα μου φάνηκε σαν μεγάλο χωριό".

Αρχικά ασχολήθηκε με την Ακαδημία, κτίριο που είχε αρχίσει να κατασκευάζεται ένα χρόνο πριν απο τον Χάνσεν. Συμμετείχε επίσης στις ανασκαφές για την εύρεση της Τροίας και έτσι ήρθε σε επαφή με τον Ερρίκο Σλήμαν. Η έξωση όμως του Όθωνα ανέβαλε τις εργασίες της ακαδημίας με αποτέλεσμα να επιστρέψει στην Αυστρία απ'οπου επέστρεψε λίγα χρόνια αργότερα. Το 1872 διορίστηκε καθηγητής στο σχολείο των τεχνών στην Αθήνα. Μέσω άλλων ήρθε σε επαφή με το βασιλικό περιβάλλον αναλαμβάνοντας έτσι πολλά έργα όπως αυτά των ανακτόρων στους Πεταλιούς, του διαδόχου, στο Τατόι κ.α.

Παρ'όλο που εμφανίστηκε στην εποχή του νεοκλασικισμού, τα κτιριά του έχουν ρομαντικά και αναγεννησιακά στοιχεία. Ανέλαβε τον σχεδιασμό της εθνικής βιβλιοθήκης, του εθνικού θεάτρου, του Μεγάρου Σλήμαν (Ηλίου Μέλαθρον) , του μεγάρου Μελά κ.α. Η αγάπη του για την Ελλάδα τον οδήγησε στην απόφαση να πάρει την ελληνική ιθαγένεια. Η πτώχευση όμως του ελληνικού κράτους άλλαξε αρκετά απο τα σχέδιά του καθώς πολλά έργα του ματαιώθηκαν και αρκετές προτάσεις του για τον πολεοδομικό σχεδιασμό της πόλης των Αθηνών απορρίφθηκαν. Τελικώς απεβίωσε τον Νοέμβριο του 1923 στην Αθήνα.

Στην δυτική Ελλάδα τα έργα του είναι αρκετά. Στο Αίγιο η δημοτική αγορά αλλά και 3-4 ναοί είναι δικά του δημιουργήματα. Και στον Πύργο δραστηροποιήθηκε σχεδιάζοντας το Κρόνιο, την δημοτική αγορά και κατα πάσα πιθανότητα τον Άγιο Αθανάσιο και το Μανωλοπούλειο δημοτικό νοσοκομείο. Λέω κατα πάσα πιθανότητα γιατί δεν έχει εξακριβωθεί με σιγουριά η πατρότητα του έργου. Στην Πάτρα τα έργα του είναι τέσσερα: το Δημοτικό Θέατρο και η οικία Παπαγιάννη στην πλατεία Γεωργίου, η οικία Περιβολαρόπουλου και το Μέγαρο Τριάντη. Το δεύτερό του έργο είναι λιγότερο γνωστό καθώς οι περισσότεροι ούτε καν γνωρίζουν που βρίσκεται.

Το δημοτικό θέατρο κατασκευάστηκε το 1872 και ένα ίδιο υπήρχε και στη Ζάκυνθο. Καταστράφηκε όμως το τελευταίο απο το σεισμό του 1953. Η οικία Περιβολαρόπουλου (νυν Μελιγκώνη) κατασκευάστηκε γύρω στα 1900 και αποδίδεται σε σχέδια του Τσίλλερ (δεν είναι απολύτως σίγουρο). Όπως παρατηρεί η Ευγενία Γατοπούλου - Φρούντζου "το αξιοσημείωτο είναι ότι ο όροφος του φέρεται επάνω σε κάναβο από 22 μαρμάρινους κίονες". Το Μέγαρο Τριάντη βρίσκεται πίσω απο το ξενοδοχείο "Αστέρας" και πρόκειται για το παλιό κτίριο της τράπεζας της Ελλάδος. Περιήλθε στο κράτος γύρω στη δεκαετία του ΄20 όταν και η οικογένεια Τριάντη είχε περιπέσει σε οικονομική παρακμή. Σύμφωνα με δημοσιεύματα του τοπικού τύπου το οίκημα διαπραγματευόταν να αγοράσει ο πατρινός βιομήχανος Πέττας.

Γενεαλογικά Αυγερινών

2009-05-02T03:46:00.012+03:00

Στην ¨Πελοποννησιακή εγκυκλοπαίδεια", της οποίας δυστυχώς κυκλοφόρησαν μόνο 3 τόμοι, αναφέρεται οτι η οικογένεια Αυγερινού εγκαταστάθηκε το 1680 στο χωριό Δούκα Ηλείας προερχόμενη απο τα Αυγερινάτα Κεφαλλονιάς. Στον Πύργο φέρεται να εγκαταστάθηκε λίγο αργότερα, το 1770. Γενάρχης της οικογένειας ήταν ο Δημήτρης Αυγερινός, ο οποίος αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τα Αυγερινάτα λόγω συγκρούσεών του με τις εκεί αρχές. Ο Βύρων Δάβος στο βιβλίο του "Η ζωή των κατοίκων της Ηλείας κατά την Τουρκοκρατία" βασιζόμενος σε έγγραφα της εποχής αναφέρεται στην δραστηριότητα του Γεώργιου Αυγερινού ως γραμματικού των Τούρκων αγάδων. Λόγω της μόρφωσής του βοηθούσε τους αγάδες στο εμπόριο με τους Επτανήσιους ενώ παράλληλα νοίκιαζε τις εκτάσεις των πρώτων αποκτώντας έτσι τεράστια κέρδη. Η ισχύς της οικογένειας αποδεικνύεται και απο το γεγονός οτι το 1807 φιλοξένησαν τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη καθώς προσπαθούσε να διαφύγει για τη Ζάκυνθο. Εκτός απο το εμπόριο και την καλλιέργεια των τουρκικών εκτάσεων, εκτάσεις διατηρούσαν και στην Κεφαλλονιά.

Έχοντας τα ηνία της τοπικής εξουσίας κατά την προεπαναστατική περίοδο, τα μέλη της ήρθαν σε επαφή με την Φιλική Εταιρεία, στην οποία και μυήθηκαν. Συμμετείχαν στην επανάσταση είτε εκπροσωπώντας τον Πύργο είτε λαμβάνοντας μέρος σε μάχες ως αρχίατροι (Αγαμέμνων) ή οπλαρχηγοί. Μετά την επανάσταση ασχολήθηκαν σχεδόν όλοι με την πολιτικοί εκλεγόμενοι βουλευτές, δήμαρχοι Λετρινων, πρόεδροι της βουλής κ.α.

Ο Γεώργιος Αυγερινός λοιπόν αν και δεν ξέρουμε με ποιά ήταν παντρεμένος γνωρίζουμε ότι είχε τουλάχιστον τρείς γιούς και μια κόρη: τον Αγαμέμνωνα, τον Δημήτριο, τον Χριστόδουλο και τον Αναστάσιο. Το όνομα της κόρης μας διαφεύγει, είναι όμως γνωστό ότι παντρεύτηκε τον Ιωάννη Σισίνη, πρόκριτο Γαστούνης και αδερφό του Γεώργιου Σισίνη (η οικογένεια Αυγερινού είχε στενές σχέσεις με τους Σισίνηδες ήδη απο πολύ παλιά) Ο Δημήτριος Αυγερινός έμπορος στο επάγγελμα, εκλεγμένος πληρεξούσιος Πύργου και αποκαλούμενος ως γραμματικός απέκτησε τον Ανδρέα (1820 - 1895) και τον Πετράκη Αυγερινό. Ο πρώτος ασχολήθηκε με την πολιτική εκλεγόμενος πολλάκις βουλευτής και διατελώντας υπουργός εσωτερικών, οικονομικών, παιδείας, ναυτιλίας και πρόεδρος της βουλής ενώ ο δεύτερος, ο Πετράκης, εξελέγη βουλευτής Ηλείας και διετέλεσε για πολλά χρόνια δήμαρχος Λετρίνων. Παντρεύτηκε μάλιστα την Γεωργίτσα Δαραλέξη, κόρη του βουλευτή Χρίστου Δαραλέξη και αδερφή του βουλευτή, συγγραφέα και προέδρου της ΕΣΗΕΑ, Θεμιστοκλή Δαραλέξη. Ο Αγαμέμνων Αυγερινός ήταν ο μόνος σπουδασμένος της πρώτης γενιάς. Σπούδασε ιατρική στην Ιταλία, εξελέγη πληρεξούσιος Ηλείας, διετέλεσε υπουργός και πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων. Συγγενείς των παραπάνω ήταν οι Διονύσιος Αυγερινός, που πνίγηκε στον Αλφειό κατά τη μάχη της Αγουλινίτσας, Πλάτων Αυγερινός, μάλλον ανηψιός του Χριστόδουλου και Αποστόλης Αυγερινός, που πολέμησε στην μάχη των Πατρών.

Γιός του Αναστάσιου Αυγερινού ήταν ο Αυγερινός Αυγερινός. Γιός του τελευταίου ήταν ο Χαράλαμπος Αυγερινός, δήμαρχος Πύργου, του οποίου ο γιός, Νάκης Αυγερινός, εξελέγη αρκετές φορές βουλευτής Ηλείας. Ο Νάκης Αυγερινός (1911 - 2002) ήταν ο τελευταίος αρρένας απόγονος της οικογένειας και ήταν παντρεμένος με την Λουκία Σωτηροπούλου. Κόρη του είναι η Χρυσαφούλα Αυγερινού - Σακελλαρίου. Αδερφή του Χαράλαμπου Αυγερινού ήταν η Ελένη Αυγερινού, σύζυγος Παναγούλη, παππού του Αλέκου Παναγούλη.

Η διαμονή Καλαμογδάρτη εις το Λιβόρνο

2009-04-30T22:49:00.007+03:00

Ο Αντώνιος Καλαμογδάρτης διέμεινε στο Λιβόρνο την περίοδο 1850-1854 ενώ κατά πάσα πιθανότατα πρέπει να επανήλθε μετά το 1856, για μικρό χρονικό διάστημα. Ο λόγος της μετάβασής του πρέπει να σχετίζεται με την ασθένειά του, τους ρεματισμούς που τον ταλαιπωρούσαν απο την εποχή που βρισκόταν φυλακισμένος στο Μπούρτζι ως αντικαποδιστριακός. Η εγκατάστασή του οικογενειακώς στο Λιβόρνο συνοδεύθηκε με τον διορισμό του απο το υπουργείο εξωτερικών στην θέση του υποπροξένου της Ελλάδας στην περιοχή αυτή της Ιταλίας. Ανάμεσα στις υποχρεώσεις του ήταν η είσπραξη των προξενικών δικαιωμάτων. Να σημειωθεί οτι δεν προβλεπόταν μισθός για την θέση.

Στη θέση του υποπροξένου μέχρι τότε βρισκόταν ο Στέριος Ευθυμιάδης, υπάλληλος στο κατάστημα του Κωνσταντίνου Τοσίτζα και προστατευόμενός του. Ο Κωνσταντίνος Τοσίτζας ήταν γενικός πρόξενος και είχε δώσει μάχη με το υπουργείο εξωτερικών το 1843 για τον διορισμό του Ευστρατιάδη στη θέση του υποπροξένου. Η απόφαση του υπουργείου επέφερε βέβαια την αντίδραση του Τοσίτζα, ο οποίος με επιστολή του προς το υπουργείο εξωτερικών επιχειρούσε να υποτιμήσει την θέση του υποπροξένου. Σε απάντηση της επιστολής του Τοσίτζα, το υπουργείο διόρισε στις 25 Ιανουαρίου τον Καλαμογδάρτη πρόξενο της Ελλάδας στο Λιβόρνο.

Η αφορμή για νέα διαμάχη μεταξύ υπουργείου - Τοσίτζα δεν άργησε να βρεθεί. Η απουσία του Καλαμογδάρτη, κατόπιν αδείας, απο τα καθήκοντά του για μήνες λόγω της ασθένειας που τον ταλαιπωρούσε δημιούργησε κενό εξουσίας, το οποίο έσπευσε να εκμεταλλευτεί ο Τοσίτζας. Συγκεκριμένα αν και ο Αντώνιος Καλαμογδάρτης είχε ορίσει ως προσωρινό αντικαταστάτη του τον γραμματέα του τον Σπυρίδωνα Σιδέρη, οι αρχές της Τοσκάνης αρνήθηκαν να τον αναγνωρίσουν καθώς ο Κωνσταντίνος Τοσίτζας, ο οποίος διέμενε στην Φλωρεντία, όπου είχε μεταφερθεί η έδρα του γενικού προξενίου, ως γενικός πρόξενος, είχε ορίσει ως αντικαταστάτη του στο Λιβόρνο, τον Ευστρατιάδη. Τον Ιούλιου του 1831 ο Σιδέρης παραιτήθηκε ύστερα απο την αντίδραση που δημιουργήθηκε εξαιτίας μιας πράξεώς του σχετικά με δύο Έλληνες ναύτες. Την ίδια περίοδο ο Καλαμογδάρτης ζήτησε νέα άδεια, η οποία διήρκησε πάνω απο ένα χρόνο.

Στις 19 Δεκεμβρίου 1954, ύστερα απο αρκετές απουσίες λόγω ασθένειας, εκδόθηκε βασιλικό διάταγμα σύμφωνα με το οποίο ο Καλαμογδάρτης αντικαθίστατο απο τον Θεόδωρο Τοσίτζα, υιό του Κωνσταντίνου. Περισσότερα στοιχεία για την θητεία Καλαμογδάρτη αναφέρονται στο βιβλίο της Δέσποινας Βλάμη "Το Φιορίνι, το σιτάρι και η οδός του κήπου, Έλληνες έμποροι στο Λιβόρνο (1750-1868)".

Η φυγή Μεταξά απο την Πάτρα

2009-01-08T19:48:00.006+02:00

Έτσι για να είμαστε στην επικαιρότητα σκέφτηκα να ασχοληθώ και εγώ με το λιμάνι της Πάτρας ως πύλη εξόδου. Με τη διαφορά οτι θα πάμε στα 1923 σε μια αρκετά κρίσιμη καμπή της ελληνικής ιστορίας.

Ήταν τότε που ξεσπούσε το κίνημα Λεοναρδόπουλου-Γαργαλίδη την 21η Οκτωβρίου του 23΄. Το κίνημα αυτό που χαρακτηρίστηκε ως "αντιπανάστασις" είχε ως κύριο στόχο, αν και απο την προκήρυξής της δεν φαινόταν κάτι τέτοιο, την πτώση της ηγεσίας της επαναστάσεως του 22΄ που την αποτελούσαν οι Πλαστήρας, Γονατάς κ.λπ. Στην Πάτρα, που μας ενδιαφέρει και περισσότερο, το κίνημα επικράτησε σχεδόν αμέσως αφού το Β΄ Σώμα Στρατού που έδρευε στην πόλη μας εστασίασε όλο πλην του διοικητού της υποστράτηγου Κ. Μαννέτα, ο οποίος και στη συνέχεια οδηγήθηκε στην Τρίπολη. Για το κίνημα γνώριζε και ο Ιωάννης Μεταξάς, ο οποίος προσπάθησε να ηγηθεί αυτού χωρίς επιτυχία.

Ύστερα απο παρασηνιακές διεργασίες στην Κορινθο, όπου είχαν συγκεντρωθεί οι ηγέτες του κινήματος, και μετά την άρνηση των να ακολουθήσουν τις οδηγίες του, ο Μεταξάς συνειδητοποίησε οτι το κίνημα αργά ή γρήγορα θα αποτύγχανε. Αποφάσισε λοιπόν να κατευθυνθεί στην Πάτρα με το αυτοκίνητό του και να διαφύγει καθώς υπήρχε ο κίνδυνος συλλήψεώς του απο την κυβέρνηση. Τελικώς στην Πάτρα έφτασε με αμαξοστοιχία (που χρησιμοποιήθηκε ειδικά για την μεταφορά του) κατόπιν διαμεσολάβησης του Κωνσταντίνου Μανιαδάκη, του μετέπειτα υπουργού ασφαλείας της 4ης Αυγούστου και φρούραρχου τότε της Κορίνθου. Αφού αποβιβάστηκε στο Ρίου, διέμεινε μαζί με τον γαμπρό του Διάκο στην Πάτρα στο σπίτι κάποιου Γεωργίου. Μάλλον πρόκειται για τον Μιχαήλ Γεωργίου που όπως μας πληροφορει ο Τριανταφύλλου ήταν "πολιτευόμενος Πατρινός, φίλος του Μεταξά που διετέλεσε νομάρχης Κεφαλληνίας την περίοδο 1936-1941".

Όταν τα νέα περι αποτυχίας του κινήματος έφτασαν στην Πάτρα, ο Μεταξάς με τη βοήθεια ενός υπολιμενάρχου ονόματει Δασκαλάκη, επιβιβάστηκε σε ένα νορβηγικό φορτηγό πλοίο με το όνομα "Μπλαζέ" που φόρτωνε βακαλάο και διέφυγε στην Ιταλία. Στην φυγή του δεν τον ακολούθησε ο Διάκος, ο οποίος και συνελλήφθη λίγο αργότερα. Για τον υπολιμενάρχη Δασκαλόπουλο δεν βρήκα πολλά. Απ'οτι κοιταξα σε κάτι εκδόσεις για την ιστορία του Λιμενικού Σώματος μάλλον πρόκειται για τον Βασίλειο Δασκαλάκη, υπαξιωματικό του πολεμικού ναυτικού που μετατάχθηκε στο Λ.Σ. το 1920 με τον βαθμό του αρχιλιμενοφύλακα Β΄ και ο οποίος με τον νόμο του 1936 απο αρχικελευστής έγινε σημαιοφόρος Πληρωμάτων Λιμενικού Σώματος (ΠΛΣ). Το 1941 βρέθηκε να υπηρετεί ως βοηθός μαζί με τον αντιπλοίαρχο Αλεξανδράκη στο προξενικό λιμεναρχείο της Λισσαβώνας, το οποίο δεν υπάρχει σήμερα, φέροντας τον βαθμό του υποπλοιάρχου ΠΛΣ. Αξίζει να σημειωθεί οτι λιμενάρχης εκείνη την περίοδο ήταν Παύλος Ζουμης, ο οποίος αποστρατεύθηκε το 1926.

Αυτά τα oλίγα.

Δημήτριος Μάξιμος

2008-12-25T03:35:00.009+02:00

Καθημερινά στις τηλεοράσεις βλέπουμε εικόνες με τους υπουργούς να μπαινοβγαίνουν στο Μέγαρο Μαξίμου. Το Μέγαρο Μαξίμου είναι λογικώς συνιφασμένο με την πρωθυπουργική κατοικία και οχι με τον παλαιό ιδιοκτήτη του που προσδιορίζεται απο την κτητική. Αυτή η γενική κτητική λοιπόν αναφέρεται στον Πατρινό πρωθυπουργό και οικονομολόγο, Δημήτριο Μάξιμο.

Γεννήθηκε την 8η Ιουλίου του 1873 στην Πάτρα και ήταν το δεύτερο παιδί του Επαμεινώνδα Μάξιμου (1830-1877) και της Ασπασίας Λόντου (1845-1927). Απο την πλευρά του πατέρα του καταγόταν απο σπουδαία Χιώτική εμπορική οικογένεια, μέλη της οποίας διακρίθηκαν στο εμπόριο, τον τραπεζικό κλάδο και την πολιτική. Η γιαγιά του απο την πλευρά του πατέρα του ήταν το γένος Ροδοκανάκη. Η δε μητέρα του ήταν κόρη του προέδρου της βουλής και δημάρχου Πατρέων, Ανδρέα Χ. Λόντου. Σπούδασε νομικά, οικονομικά και πολιτικές επιστήμες στην Αθήνα και ολοκλήρωσε τις σπουδές του στο Παρίσι. Η παράδοση της οικογένειας τον έσπρωξε προς τα οικονομικά. Έτσι παράλληλα με τις σπουδές του, το 1891, προσλήφθηκε στην εθνική τράπεζα και λίγα χρόνια αργότερα έγινε υποδιευθυντής της εθνικής τράπεζας της Πάτρας. Εδώ πρέπει να σημειωθεί οτι υποδιοικητής της Εθνικής τράπεζας την περίοδο 1889-1896 και εν συνέχεια διοικητής αυτής εως το 1911 ήταν ο θείος του, σύζυγος της αδερφής της μητέρας του, Βικτωρίας Λόντου, Στέφανος Στρέϊτ. Το 1901 έγινε μέλος της λιμενικής επιτροπής Πατρών.

Το 1911 ανέλαβε την διεύθυνση του κεντρικού καταστήματος των Αθηνών και το 1914 έγινε υποδιοικητής αυτής. Επτά χρόνια αργότερα εξελέγη διοικητής της Εθνικής τράπεζας, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι το 1922 οπότε και απομακρύνθηκε απο την επαναστατική κυβέρνηση Πλαστήρα. Λίγο αργότερα αναχώρησε μαζί με την σύζυγό του για την Φλωρεντία όπου εγκαταστάθηκε. Το 1927 επέστρεψε στην Ελλάδα και προσλήφθηκε ως οικονομικός σύμβουλος του λαϊκού κόμματος, μέλος του οποίου ήταν τα πρώτα του ξαδέφια, Δημήτριος Λόντος, βουλευτής και υπουργός, και Γεώργιος Στρέϊτ, νομικός και βουλευτής. Η πρώτη σημαντική συμμετοχή του στα πολιτικά δρώμενα της εποχής αφορούσε τα χρυσά καλύμματα της Εθνικής Τράπεζας. Η διαφωνία αυτή οδήγησε τον Αύγουστο του 1927 στην αποχώρηση των μελών του Λαϊκού κόμματος απο την οικουμενική κυβέρνηση.

Κατα τη διάρκεια της δεκαετίας του '30 ο Μάξιμος αναμείχθηκε ενεργά στα πολιτικά πράγματα, ιδιαίτερα απο παρασκηνιακό επίπεδο. Στις 8 Ιουλίου 1931 ο Βενιζέλος συναντήθηκε μυστικώς με τον Μάξιμο παρακαλώντας τον να πείσει τον Τσαλδάρη, αρχηγό του λαϊκού κόμματος να αναγνωρίσει το πολίτευμα. Είναι γεγονός οτι ο Μάξιμος αν και ήταν μέλος του Λαϊκού Κόμματος διατηρούσε επαφές με τον Βενιζέλο και ήταν αποδεκτός απο όλες τις παρατάξεις, κυρίως λόγω των γνώσεών του πάνω στα οικονομικά ζητήματα. Αυτό άλλωστε φάνηκε και τον Σεπτέμβριο του 1931 όταν ο Βενιζέλος μετά την παραίτηση του Διομήδη απο την διοίκηση της Εθνικής Τράπεζας και εν μέσω οικονομικής κρίσης, του πρότεινε την θέση του διοικητού, την οποία και αρνήθηκε λόγω βασικών διαφωνιών ως προς τον τρόπο διοίκησης. Αν και δεν δέχθηκε την θέση που του προτάθηκε μέσω αρθρογραφίας προσπάθησε να προτείνει λύσεις προς την κυβέρνηση μεταξύ των οποίων ήταν η δημιουργία κοινής διοίκησης μεταξύ Εθνικής και τράπεζας Ελλάδος κ.α. Μετά τη δημοσίευση των απόψεων εκλήθη απο τον πρωθυπουργό Ελευθέριο Βενιζέλο χωρίς όμως δυστυχώς να υπάρξει συμφωνία ως προς την αντιμετώπιση της κρίσης. Τον Απρίλιο του 1932 μετά την παραίτηση Μαρή του προσφέρθηκε απο τον Βενιζέλο το υπουργείο οικονομικών το οποίο όμως αρνήθηκε.

Στις εκλογές του 1933 το Λαϊκό Κόμμα υπερίσχυσε του κόμματος των Φιλελευθέρων. Οι στρατηγοί όμως που ήταν βενιζελικοί αρνήθηκαν να παραδώσουν την εξουσία στον Τσαλδάρη επιδιώκοντας τον σχηματισμό στρατιωτικής κυβέρνησης. Γι'αυτό τον λόγο ο Βενιζέλος επικοινώνησε με τον Μάξιμο για να τον πληροφορήσει για τα γεγονότα προτρέποντας παράλληλα να ενημερώσει τον Τσαλδάρη, πράγμα που έκανε. Ο Τσαλδάρης παρ'ολα αυτά αρνήθηκε να δώσει την συγκατάθεσή του εμμένοντας στην άποψή του για σχηματισμό κυβέρνησης απο του λαϊκούς. Τελικά οι στρατηγοί μη μπορώντας να συμφωνήσουν, αναγκάστηκαν να αφήσουν τον Τσαλδάρη να σχηματίσει κυβέρνηση στην οποία συμμετείχε και ο Μάξιμος, έχοντας το υπουργείο των εξωτερικών, αν και εξωκοινοβουλευτικός. Τον ίδιο χρόνο εξελέγη αριστιδίν γερουσιαστής. Στις 7 Μαρτίου στο σπίτι του, το γνωστό Μέγαρο Μαξίμου, πραγματοποιήθηκε συνάντηση μεταξύ Οθωναίου και Τσαλδάρη, ο οποίος ακόμα δεν είχε σχηματίσει επίσημα κυβέρνηση προκειμένου να βολιδοσκοπήσει ο πρώτος τις σκέψεις του δεύτερου σχετικά με το θέμα της αμνηστίας του Πλαστήρα.

Παράλληλα εκρεμούσε και το θέμα της παραπομπής του Βενιζέλου σχετικά με την ηθική αυτουργία του στο παρ'ολιγον πραξικόπημα του '33. Ο Μάξιμος ως υπουργός εξωτερικών είχε ήδη ενημερώσει τον Τσαλδάρη οτι η διεθνής κοινότητα δεν θα αποδεχόταν καμία απόφαση καταδίκης του Βενιζέλου συμβουλευοντάς τον παράλληλα να τον αμνηστεύσει. Πράγματι ο Τσαλδάρης, αφού σχημάτισε και ο ίδιος άποψη, αποφάσισε να βαδίσει προς την κατεύθυνση που του είχε υποδείξει ο Μάξιμος αμνηστεύοντας τον Βενιζέλο.

Όσον αφορά την θητεία του Μάξιμου στο υπουργείο εξωτερικών αυτή μόνο επιτυχής μπορεί να θεωρηθεί. Οι καλές εντυπώσεις που δημιούργησε στις διεθνείς διασκέψεις όπως σε αυτές της Διεθνης νομισματικής διάσκεψης και της δημοσιονομικής πολιτικής της ΚΤΕ, αλλά και τα διάφορα σύμφωνα που υπέγραψε με τις γείτονες χώρες βελτίωσαν την εικόνα της Ελλάδας προς το εξωτερικό. Συγκεκριμένα κατόπιν πρωτοβουλίας του Τούρκου υπουργού εξωτερικών υπεγράφη το ελληνοτουρκικό σύμφωνο αμοιβαίας εγγυήσεως της εδαφικής ακεραιότητας των δύο χωρών (14 Σεπτεμβρίου 1933) ενώ άρχισαν και οι συζητήσεις για την υπογραφή συμφώνου μεταξύ των βαλκανικών χωρών. Το πρόβλημα βέβαια που δημιουργήθηκε ήταν αν θα συμμετείχε η Βουλγαρία που είχε μεγάλη σημασία για την Τουρκία και την Ελλάδα. Η άρνηση της Βουλγαρίας ανάγκασε τον Μάξιμο να επισκεφθεί τις ηγεσίες των γειτονικών χωρών και να αρχίσει τις επαφές με τις Μεγάλες Δυνάμεις προκειμένου να πιεστεί η βουλγαρική ηγεσία να υπογράψει. Τον Δεκέμβριο του ίδιο χρόνο συναντήθη με τον βασιλιά της Γιουγκοσλαβίας Αλέξανδρο, απο τον οποίο και ρωτήθηκε αν υπήρχε κάποια μυστική συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας στο σύμφωνο του '28, κάτι βέβαια που αρνήθηκε. Αν και μεταξύ των βαλκανικών κρατών πλην Βουλγαρίας υπήρχε συμφωνία, δεν συνέβαινε το ίδιο και με τις Μεγάλες Δυνάμεις. Η Μ. Βρετανία και η Ιταλία προσπαθούσαν να καθυστερήσουν την υπογραφή του συμφώνου λόγω της σημαντικής συμμετοχής στην επίτευξη αυτού της Γαλλίας. Στα ταξίδια που πραγματοποίησε ο Μάξιμος στη Ρώμη και το Λόνδίνο φάνηκε η αντίθεση των χωρών αυτών. Με την επιστροφή του Μάξιμου στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε συμβούλιο πολιτικών αρχηγών στο οποίο αποφασίστηκε η υπογραφή του βαλκανικού συμφώνου μεταξύ της Ελλάδας, της Γιουγκοσλαβίας, της Ρουμανίας και της Τουρκίας. Πράγματι στις 9 Φεβρουαρίου 1934 υπεγράφη στην Αθήνα παρά την αντίρρηση της Αγγλίας και της Ιταλίας. Η πληροφορία όμως οτι το συγκεκριμένο σύμφωνο υπήρχε περίπτωση να οδηγήσει την Ελλάδα σε πόλεμο με την Ιταλία προκάλεσε τις έντονες αντιδράσεις της αντιπολίτευσης κατα της κυβερνήσεως, η οποία με διευκρινιστικές ερμηνείς προσπάθησε να εκτονώσει την όλη κατάσταση. Τελικώς η κυβέρνηση υποχώρησε αρνούμενη να υπογράψει τις στρατιωτικές συμβάσεις με τις άλλες χώρες, που αποτελούσαν ίσως και το ουσιαστικότερο κομμάτι του συμφώνου.

Τον Ιανουάριου του 1935 παραιτήθηκε απο το υπουργείο εξωτερικών προκειμένου να ταξιδέψει στο εξωτερικό για λόγους υγείας. Η παραίτησή του έγινε δεκτή μόλις στις 2 Μαρτίου 1935, εποχή που είχε ξεσπάσει το κίνημα του '35. Τελικά επανήλθε στην θέση του υπουργού εξωτερικών την 13η Ιουλίου.

Με τον σχηματισμό της κατοχικής κυβέρνησης Τσολάκογλου, ο πρωθυπουργός προσκάλεσε πολιτικούς άνδρες της εποχής προκειμένου να στηρίξουν την νέα κυβέρνηση. Μεταξύ αυτών που απεδέχθησαν την πρόσκληση και τον επισκέφθηκαν ήταν και ο Δημήτριος Μάξιμος. Η κίνησή του βέβαια να τον επισκεφθεί δεν ήταν πράξη αποδοχής του νέου καθεστώτος αλλά μάλλον ένδειξη ανοχής προς την νέα κυβέρνηση, η οποία έπρεπε να θέσει κάποιες βάσεις έτσι ωστε να βγεί απο το οικονομικό τέλμα που βρισκόταν το κράτος λόγω του πολέμου. Εκτός απο τον Μάξιμο, τον Τσολάκογλου επισκέφθησαν οι Πάγκαλος, Γονατάς, Κωνσταντίνος Τσαλδάρης, Παπανδρέου κ.α. Το 1947 σε μια δύσκολη περίοδο για την Ελλάδα με τη βοήθεια των Αμερικανών σχημάτισε κυβέρνηση συνασπισμού (Επτακέφαλος Κυβέρνησις). Λόγω της αποτυχίας της κυβερνήσεως στο στρατιωτικό σκέλος, ο Μάξιμος υπέβαλε παραίτηση στα τέλη Αυγούστου του ίδιου χρόνου.

Απεβίωσε απο συγκοπή καρδιάς στις 16 Οκτωβρίου του 1955 στην Αθήνα. Η κηδεία του πραγματοποιήθηκε στην εκκλησία του Α΄ νεκροταφείου Αθηνών όπου και ενταφιάστηκε. Ήταν ανεπίσημη και δεν αποδόθησαν τιμές πρωθυπουργού κατόπιν παρακλήσεως της οικογένειας. Τάφος της οικογένειας Μαξίμου υπάρχει και στο α΄ νεκροταφείο Πατρών όπου είναι ενταφιασμένος ο πατέρας του Επαμεινώνδας. Συγκεκριμένα βρίσκεται δίπλα σε αυτούς των Λόντου και Χαραλάμπη (συγγενικοί δηλαδή-Η πεθερά του Επαμεινώνδα ήταν το γένος Χαραλάμπη) στον λόφο των αγωνιστών. Δυστυχώς επειδή δεν κατοικούν απόγονοι αυτών των οικογενειών, απ'οσο μπορώ να γνωρίζω, στην Πάτρα τα ταφικά αυτά μνημεία έχουν περιέλθει σε κακή κατάσταση. Ήταν παντρεμένος με την Ειρήνη Μανούση και δεν είχε απογόνους. Ανηψιός του ήταν ο Γεώργιος Οικονομόπουλος, υπουργός δικαιοσύνης στην κυβέρνηση εθνικής ενότητας.

Η βιβλιοθήκη του Μάξιμου δωρήθηκε μετά τον θάνατό του, σύμφωνα μάλλον με την διαθήκη του, στον δήμο Πατρέων. Το όνομά του άλλωστε υπάρχει στην εντοιχισμένη πλάκα των δωρητών της βιβλιοθηκης. Για να τον τιμήσει ο δήμος Πατρέων έδωσε το όνομά του σε έναν δρόμο της πόλης, στην περιοχή Χαλκωματά, κοντά στο Σκαγιοπούλειο. Σχετικά τώρα με το ομώνυμο μέγαρο που βρίσκεται επι της Ηρώδου Αττικού και φιλοξενεί την πρωθυπουργική κατοικία πληροφορίες μπορείτε να βρείτε εδώ.

Δημήτριος Μάξιμος

Οικογένεια Κόλλα

2008-12-11T17:38:00.004+02:00

Είμαι σίγουρος οτι οι περισσότεροι γνωρίζουν το επώνυμο "Κόλλα" απο το ομώνυμο εμπορικό κέντρο της πλατείας Γεωργίου Α΄. Δεν θα έπρεπε όμως αν αναλογιστεί κανείς τη σημαντική παρουσία των στην οικονομική, κυρίως, ζωή της Πάτρας.

Η ιστορία της οικογένειας αυτής στην Πάτρα ξεκινάει το 1828 όταν και εγκαθίσταται στην Πάτρα, προερχόμενος απο τη Ζάκυνθο, ο γενάρχης του πατραϊκού κλάδου, Μιχαήλ Δ. Κόλλας (1797 - 1873). Η καταγωγή του ήταν απο τη Χίο αλλά μετά την καταστροφή της απο τους Οθωμανούς κατέφυγε στη Ζάκυνθο για να καταλείξει στην Πάτρα. Σχεδόν αμέσως ασχολήθηκε με το εμπόριο σταφίδας και το Real estate, όπως θα λέγαμε σήμερα την αγορά εκτάσεων και ακινήτων, απο τα οποία απέκτησε τεράστια κινητή και ακίνητη περιουσία. Εκτός απο το εμπορικό κατάστημα στην Πάτρα, άνοιξε και υποκατάστημα στο Λονδίνο, το οποίο κυρίως διαχειρίστηκαν οι γιοί του Ανδρέας και Δημήτριος Κόλλας.

Ήδη απο το 1866 η οικογένεια παρουσιάζεται να έχει δανειστικές δραστηριότητες που δεν περιορίζονται μόνο στην Πάτρα αλλά επεκτείνονται στην ευρύτερη περιοχή της Πελοποννήσου. Ειδικά απο τα τέλη του 19ου αιώνα τα τραπεζικά προνόμια της οικογενειακής επιχείρησης αυξάνονται καθώς λόγω της σταφιδικής κρίσης το κράτος παραχώρησε αρκετά δικαιώματα μεταξύ των οποίων αυτό της εκποίησης του ενεχύρου κ.α. Στη σταφιδική κρίση του 1893 ο εμπορικός οίκος Κόλλα ήταν ένας εκ των λιγοστών που κατάφερε να περάσει σχεδόν αλώβητος την κρίση. Όπως παρατηρεί ο Χρήστος Μούλιας στο βιβλίο του "Το λιμάνι της σταφίδας " (εκδόσεις περι τεχνών) ο λόγος για τον οποίο απέφυγε την καταστροφή ήταν γιατί εμπορευόταν κατα παραγγελία ή επι προμήθεια. Με την παράλληλη πτώχευση της πλειονότητας των ελληνικών εμπορικών οίκων, η οικογένεια Κόλλα ενίσχυσε ακόμη περισσότερο την παρουσία της. Αξίζει να σημειωθεί οτι τον ενεργότερο ρόλο απο τους γιούς του Μιχαήλ διαδραμάτισε ο Ανδρέας Μ. Κόλλας, ο οποίος διατηρούσε κατάστημα επι της Ρήγα Φεραίου, εκεί που σήμερα είναι το εμπορικό κέντρο "Κόλλα". Επί της Ρήγα Φεραίου υπάρχει η πόρτα του σπιτιού με την επιγραφή στο πάνω μέρος "Μιχαήλ Α. Κόλλα". Άλλωστε η δύναμη της οικογένειας αποτυπώνεται και στην δολοφονική επίθεση του αναρχικού Μάτσαλη εναντίον του Ανδρέα Κόλλα και του Διονυσίου Φραγκόπουλου, που είχε ως αποτέλεσμα τον τραυματισμό του πρώτου και τον θάνατο του δεύτερου, και αυτό γιατί στις δηλώσεις του είπε: "Φονεύσας δεν απέβλεψα εις τα πρόσωπα, αλλά κτύπησα το Κεφάλαιον", γεγονός που σημαίνει οτι ο Ανδρέας Κόλλας αποτελούσε τον χαρακτηριστικότερο εκπρόσωπο του λεγόμενου κεφαλαίου. Η παρακμή του λιμανιού της Πάτρας και η ενασχόληση των μελών της οικογενείας με άλλους τομείς πέραν του εμπορίου οδήγησαν στο κλείσιμο του εμπορικού οίκου το 1954 που μέχρι τότε υπολειτουργούσε.

Τα μέλη της οικογένειας Κόλλα λόγω της συχνής επαφής τους με τα ευρωπαϊκά ήθη και έθιμα αλλά και λόγω της οικονομικής τους ευχέρειας αποτέλεσαν μέλη της πατρινής ελιτ εισάγοντας καινοτόμες συνήθειες, προοδευτικές για την τότε εποχή. Χακτηριστική περίπτωση είναι το τέννις club που είχε ιδρύσει μια ολιγομελής ομάδα πατρινών και ξένων εμπόρων, και στην οποία συμμετείχαν οι Φωκίων, Κωνσταντίνος και Μιχαήλ Κόλλας. Εδώ πρέπει να σημειωθεί οτι ήταν οι μοναδικοί Έλληνες-μέλη του club αυτού καθώς οι άλλοι ήταν μέλης της αγγλικής παροικίας. Αλλά και άλλος ένας, ο Σοφοκλής Κόλλας, ασχολήθηκε με τον αθλητισμό διατελώντας πρόεδρος του Ναυτικού Ομίλου Πατρών καθώς και αθλητής του σκί, όντας μάλιστα ο πρώτος δάσκαλος του σκι του Ορειβατικού συλλόγου Πατρών. Το ίδιο και ο Δημήτριος Κόλλας που ήταν μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Παναχαϊκής την περίοδο 1904-1905 & 1908-1909.

Εκτός απο τον αθλητισμό τα μέλη της οικογένειας Κόλλα δεν θα μπορούσαν να λείπουν και απο τις κοινωνικές και καλλιτεχνικές δραστηριότητες. Ο Μιχαήλ Κόλλας ήταν ένας απο τους χρηματοδότες του δημοτικού θεάτρου προσφέροντας το ποσό των 1.000 δραχμών ενώ ο Ανδρέας συμμετείχε στην επιτροπή ανεγέρσεως του α΄ νεκροταφείου Πατρών και είχε χρηματίσει πρόεδρος του πτωχοκομείου. Η ισχύ της οικογενείας αποδεικνύεται και απο την θέση του οικογενειακού τάφου τους στο Α΄ νεκροταφείο Πατρών καθώς βρίσκεται στην Αλέα των τραπεζιτών, στο κεντρικότερο και ακριβότερο σημείο του νεκροταφείου. Αλλά και το μέγεθος αυτού αναδεικνύει την αίγλη της οικογένειας. Η Καϊκά - Μαντανίκα περιγράφοντας το ταφικό μνημείο λέει οτι "πρόκειται για εναν ναϊσκο ιωνικού ρυθμού υψωμένο σε κρηπίδωμα, ο οποίος αποτελεί στολίδι του νεκροταφείου".

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η έπαυλις της οικογενείας στο Μπεγουλάκι που σήμερα βρίσκεται στο χώρο των ΤΕΙ. "Κατασκευασμένη στα τέλη του 19ου αιώνα παραπέμπει σε αγροτόσπιτα ιταλικής επαρχίας ενώ χαρακτηριστικοί είναι οι πυργίσκοι που υπάρχουν και που προσδίδουν γραφικότητα και κοσμοπολίτικη διάθεση" αναφέρει η Μαρία Κακούρη-Βουδούρογλου στο βιβλίο της "Πάτρα-Παλαιά σπίτια, κτίσματα και μνημεία" (εκδόσεις Εστία). Παλιότερα μάλιστα υπήρχε και τερέν τέννις, το οποίο αποτυπώνεται σε ορισμένες φωτογραφίες που υπάρχουν στο βιβλίο με το αρχείο Μόρφυ. Οι αποθήκες Κόλλα, που βρίσκονται επι της Πατρέως και Αγίου Ανδρέα, δωρήθηκαν στη δημοτική βιβλιοθήκη απο τους Φωκίων και Μιχαήλ Κόλλα. Επίσης υπάρχει το τοπωνύμιο Κολλαριά Ξυροκάμπου, στο Καστρίτσι, που προέρχεται απο εκτάσεις των παραπάνω.

Οι Κωνσταντίνος και Κίμων Κόλλας ακολούθησαν το διπλωματικό σώμα. Ο πρώτος γεννήθηκε στην Πάτρα το 1881, σπούδασε νομική και το 1908 εισήλθε στο διπλωματικό σώμα, στο οποίο παρέμεινε μέχρι το 1947. Ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος μάλιστα στο "Ημερολόγιο" αναφέρεται στον Κωνσταντίνο Κόλλα, τον οποίο συναντούσε συχνά λόγω της θητείας του ως πρέσβη της Ελλάδας στο Κάϊρο την περίοδο της κατοχής. Ο Κίμων Κόλλας γεννημένος το 1882 αποχώρησε από το διπλωματικό σώμα το 1948. Ένα άλλο μέλος της οικογένειας, η Σοφία Κόλλα, κόρη του Ανδρέα, παντρεύτηκε τον Γεώργιο Τοπάλη, σταφιδέμπορα και δήμαρχο Πατρέων. Επίσης η Ανθίππη Κόλλα, κόρη του Μιχαήλ, παντρεύτηκε τον σταφιδέμπορα Διονύσιο Στάμο και απέκτησαν: την Ευανθία Κρεμμύδη, την Σοφία, σύζυγο του σταφιδέμπορα Μακρυγιάννη, την Αγλαΐα Κρόκου κ.α. Τέλος σχετικά με το αρχείο των Κόλλα πρέπει να αναφερθεί το ακόλουθο περιστατικό. Κατα τη διάρκεια της κατασκευής του εμπορικού κέντρο "Κόλλα", το αρχείο της οικογένειας πετάχτηκε στα σκουπίδια. Η Αναστασία Κολοκοτσά που διατηρεί μαγαζί στην περιοχή βρήκε το αρχείο και το μάζεψε απο τα σκουπίδια. Στη συνέχεια ο απόγονος των Κόλλα, και πρώην ιδιοκτήτης του αρχείου, το διεκδίκησε καταφεύγοντας στα δικαστήρια. Η μήνυση τελικά αποσύρθηκε και το αρχείο παρέμεινε στην κ. Κολοκοτσά ενώ άλλο ένα μέρος αυτού βρίσκεται στα γενικά αρχεία του κράτους. Πραγματικά ελπίζω να ασχοληθεί κάποιος με το αρχείο και γενικότερα με τους Κόλλα καθώς η προσφορά της ακόμη και σήμερα δεν έχει αναγνωριστεί.

Σήμερα κανένας απόγονος αυτής δεν διαμένει στην Πάτρα.

Έπαυλις Λυμπερόπουλου

2008-11-28T01:20:00.009+02:00

Ίσως μερικοί απο εμάς να έχουν παρατηρήσει καθώς περνάνε απο το νοσοκομείο 409 μια παλιά εγκαταλελειμένη και ετοιμόρροπη βίλλα που πολύ συχνά στην εξώπορτα αυτής υπάρχουν αφημένα μερικά στεφάνια. Αν κάποιος σταθεί και την κοιτάξει καλύτερα γρήγορα θα συνειδητοποιήσει οτι πρόκειται για ένα παλιό αρχοντικό που σίγουρα αποτελεί κόσμημα για την ευρύτερη περιοχή. Πέραν όμως της αρχιτεκτονικής του και αισθητικής του αξίας έχει και μεγάλη ιστορική σημασία.

Η έπαυλις Λυμπερόπουλου πήρε το όνομά της απο τον πατρινό αρχιμανδρίτη Αθανάσιο Λυμπερόπουλο, ο οποίος με διαθήκη του ίδρυσε το ίδρυμα "Άρτος ζωής" στο οποίο και κληροδότησε όλη την περιουσία του μεταξύ των οποίων ήταν και αυτή η έπαυλις. Κατα την περίοδο της κατοχής στην Πάτρα, η έπαυλις χρησιμοποιήθηκε ως φυλακή με αποτέλεσμα να βρούν τραγικό θάνατο πολλοί Έλληνες αγωνιστές. Το οίκημα βρίσκεται σε μια αρκετά μεγάλη έκταση στρεμμάτων ενώ στην άκρη του οικοπέδου βρίσκεται και ένα εκκλησάκι.

Παρ'ολη βέβαια την ιστορική αξία του το οίκημα βρίσκεται σε πραγματικά αξιοθρήνητη κατάσταση. Το ίδρυμα "Άρτος ζωής", το οποίο εδρεύει στην Αθήνα, δεν φαίνεται να ενδιαφέρεται για την συντήρησή του. Οικονομικό πρόβλημα δεν νομίζω να υπάρχει καθώς έχει μεγάλη περιουσία όπως για παράδειγμα ο ναός του Αγίου Γεωργίου Χωματιανών στο Μαρούσι, ναός με εξαιρετική ιστορία καθώς εκεί υπάρχουν και οι τάφοι της πλούσιας αθηναϊκής οικογένειας των Χωματιανών, ο οποίος πουλήθηκε απο το ίδρυμα το 1989, με απόφαση του εφετείου, παρ'ολο που Αθανάσιος Λυμπερόπουλος το είχε κληροδοτήσει με τον όρο του αναπαλλοτρίωτου!

Αν και τα μέλη του δ.σ. του ιδρύματος δεν έχουν ενδιαφέρθει, απ'οτι φαίνεται, για την έπαυλη, φρόντισαν να ενδιαφερθούν μην κανείς πατήσει το πόδι του στο εγκαταλελειμένο αυτό κτίριο τοποθετώντας τον τελευταίο, υποθέτω, χρόνο προειδοποιητικές πινακίδες στην περίμετρο του οικοπέδου που γράφουν: "Ιδιοκτησία ιδρύματος Άρτος Ζωής. Απαγορεύεται Αυστηρώς η είσοδος".

Παρακάτω παρουσιάζονται παλιότερες φωτογραφίες που τραβήχτηκαν πριν την ανάρτηση της απαγορευτικής πινακίδας. Επίσης ενημερωτικά σας λέω οτι υπάρχει μια παλιά φωτογραφία με την έπαυλη στο βιβλίο ¨Η Πάτρα στις αρχές του 20ου αιώνα, μέσα απο γυάλινες φωτογραφικές πλάκες" (εκδόσεις TYPORAMA).

Περι καταγωγής Βαρουξήδων

2008-11-11T20:30:00.003+02:00

Σε αρκετά ιστορικά βιβλία αναφέρεται οτι οι Βαρουξήδες κατάγονται απο τους Σπηλιωτοπουλαίους της Δημητσάνας χωρίς όμως να περιέχονται κάποια περαπάνω στοιχεία. Ας δούμε λοιπόν απο που προκύπτει αυτή η σχέση. Οι Σπηλιωτοπουλαίοι ήταν παλιά και πλούσια οικογένεια της Δημητσάνας, μέλη της οποίας διακρίθηκαν στους απελευθερωτικούς αγώνες του 1821, στον στρατό και την πολιτική. Πιθανολογείται μάλιστα οτι προέρχονται απο τουςΓαβράδες του Βυζαντίου, εκδοχή βέβαια που αμφισβητείται. Αναφέρεται μάλιστα οτι γενάρχης τους ήταν ο Σπήλιος Γαβράς εκ Τραπεζούντας.

Για τις ανάγκες του αγώνα της ανεξαρτησίας ο Αντώνιος Σπηλιωτόπουλος κατόπιν προτροπών των αδερφών του εγκαταστάθηκε στις αρχές του 1821 στο Δούκα της Ηλείας προκειμένου να φτιάξει πυριτιδόμυλους και να ενισχύσει τον εκεί αγώνα των επαναστατών. Ο Αντώνιος Σπηλιωτόπουλος ήταν σύμφωνα με ένα παλιό ανυπόγραφο φυλλάδιο σχετικά με την οικογένεια Σπηλιωτόπουλου α΄ εξάδελφος του Σπυρίδωνα Σπηλιωτόπουλου, υπασπιστή του Κολοκοτρώνη, πληρεξούσιου, στρατηγού και δημάρχου Ναυπλίου, και του Νικολάου Σπηλιωτόπουλου, αδερφού του προηγούμενου και αγωνιστή του '21. Οι απόγονοι του Αντωνίου πήρα το όνομα Μπαρουξής, που στη συνέχεια μετατράπηκε σε "Βαρουξής". Η προέλευση του ονόματος προφανώς έχει σχέση με την ιδιότητα των μελών της οικογένειας κατα τη διάρκεια της επαναστάσεως του '21 που δεν ήταν άλλη απο την κατασκευή μπαρουτιού. Το επάγγελμα του μπαρουξή άλλωστε ειδικά στην Δημητσάνα ήταν αρκετά διαδεδομένο.

Γιός (μάλλον) του Αντωνίου ήταν ο Ανάστος Μπαρουξής που έδρασε κατα τη διάρκεια του 1821 συντηρώντας δικό του στρατιωτικό σώμα. Απο ένα σημείο και μετά οι Βαρουξήδες εμφανίζονται εγκατεστημένοι στον Πύργο Ηλείας να ασχολούνται κυρίως με την δημοσιογραφία και περιστασιακά με την πολιτική όπως οι Αναστάσιος, ίσως(;) εγγονός του Ανάστου, και Λεωνίδας Βαρουξής, δήμαρχος Πύργου και πολιτευτής αντίστοιχα. Ο τελευταίος είναι ο ιδρυτής της γνωστής εφημερίδας "Πατρίς" ενώ είχε εργαστεί και στον Βλάσση Γαβριηλίδη, τον "πατέρα της δημοσιογραφίας". Και ο αδερφός του Κωνσταντίνος εργάστηκε ως δημοσιογράφος διατηρώντας δική του εφημερίδα την "Αυγή". Σχετικά με τον τύπο της Ηλείας σημαντικές πληροφορίες περιέχονται σε ένα μικρο φυλλάδιο με τίτλο "Οι εφημερίδες της Ηλείας" του Βύρωνος Δάβου. Η συνέχεια νομίζω είναι γνωστή.

Τα Ζαϊμαίικα

2008-11-04T18:22:00.007+02:00

Τα Ζαϊμαίικα/Ζαϊμέϊκα βρίσκονται στον δρόμο που οδηγεί για το Ρίο, λίγο πιο πέρα απο το Καζίνο Ρίο. Η ονομασία βεβαίως προήλθε απο τα κτήματα που απέκτησε μεταπεναστατικώς η οικογένεια Ζαΐμη. Λόγω της προσφοράς αυτών στο Έθνος, αλλά και της πολιτικής δύναμης που προφανώς είχαν, το κράτος παραχώρισε τιμής ένεκεν εθνικές γαίες, πρώην τουρκικές εκτάσεις, στην περιοχή. Απο παλιά οι Ζαΐμηδες έμεναν εκεί όταν επέστρεφαν απο την πρωτεύουσα με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τον πρωθυπουργό Θρασύβουλο Ζαΐμη.

Στο κτήμα Ζαΐμη εκτός απο την εξοχική κατοικία, υπάρχει και το εκκλησάκι της Αγίας Λουκίας, που είναι αφιερωμένο στην Λουκία Φωκίωνος Νέγρη, σύζυγο του Ασημάκη Ζαΐμη, αντιστράτηγου και γιού του Θρασύβουλου. Μέσα στο εκκλησάκι υπάρχουν ταφικές κρύπτες για τα μέλη της οικογένειας. Να σημειωθεί οτι ο τάφος του Αλέξανδρου Ζαΐμη, πρωθυπουργού και προέδρου της Δημοκρατίας, δεν βρίσκεται στο εκκλησάκι αλλά στην είσοδο του Α΄ νεκροταφείου Αθηνών. Την εικονογράφηση του παρεκκλησιού έχει κάνει ο σπουδαίος αγιογράφος Φώτης Κόντογλου (1935). Στούς τοίχους παριστάνονται διάφορα τοπία της περιοχής (όπως η Βαράσοβα απέναντι). Στο "Ιστορικό λεξικό των Πατρών" ο Τριανταφύλλου περιλαμβάνονται εσωτερικές περιγραφές όπως αυτή του Ζία που αναφέρει οτι "στην τοιχογραφία πάνω απο την πόρτα οι έξι Ζαΐμηδες με επικεφαλής τον γηραιό πρόεδρο της δημοκρατίας κρατούν ομοίωμα της εκκλησίας" ενώ η Λουκία Ζαΐμη, σε άλλο σημείο της τοιχογραφίας παρουσιάζεται ως ανάερη μορφή που ανεβαίνει στους ουρανούς. Κατά την μαρτυρία όμως του κ. Μιλτιάδη Δάλλα (θα την δείτε στα σχόλια παρακάτω), εγγονού του Θρασύβουλου Ζαΐμη, στην τοιχογραφία δεν απεικονίζεται ο πρόεδρος Αλέξανδρος Θρ. Ζαίμης αλλά ο Ασημάκης Θρ. Ζαΐμης με τους πέντε γιούς του: τον Θρασύβουλο Ασ. Ζαΐμη (Αντιστράτηγο, Γενικό Επιθεωρητή Στρατού), τον Φωκίωνα Ασ. Ζαΐμη (Νομικό, Υπουργό), τον Αλέξανδρο Ασ. Ζαΐμη (Νομικό, Επιχειρηματία), τον Φίλιππο Ασ. Ζαΐμη (Χημικό, Επιχειρηματία), τον Κωνσταντίνο Ασ. Ζαΐμη (Νομικό, Αγρότη, Φιλόσοφο).

Ακόμα πέρα της Λουκίας Ζαΐμη – Νέγρη να ανεβαίνει προς τους ουρανούς απεικονίζεται το κτήμα, η θέα προς τον Πατραϊκό κόλπο με τα απέναντι βουνά της Αιτωλοακαρνανίας και στην κάτω δεξιά γωνία τέσσερα μικρά παιδιά, η Ελένη-Χρυσάνθη Δάλλα – Θρ. Ζαΐμη (Αρχιτέκτων), η Λουκία Δρούλια - Θρ. Ζαΐμη (Δρ. Φιλόλογος – Ιστορικός), η Ελισάβετ Παπασπύρου - Φ. Ζαΐμη (Σκηνογράφος – Ενδυματολόγος) και ο Ανδρέας Φ. Ζαΐμης (Πολιτικός). (Κατα μαρτυρία του κ. Δάλλα)

Στο εξοχικό σπίτι που υπάρχει στο κτήμα φιλοξενείται μεγάλο μέρος του αρχειακού υλικού της οικογένειας, τα οποία ανήκουν στον πρώην υπουργό Ανδρέα Φ. Ζαΐμη. Ένα ρεπορτάζ για το κτημα Ζαΐμη είχε κάνει ο δημοσιογράφος Αρβανίτης όταν παρουσίαζε στην ερτ την εκπομπή "απο που κρατα η σκούφια μας", στην οποία ήταν καλεσμένος ο Ανδρέας Φ. Ζαΐμης.

Ορίστε και ένα ποίημα του Θοδωρή Γκόνη με τίτλο "Στο χτήμα του Ζαΐμη":

Στο χτήμα του Ζαΐμη

Στα χίλια στρέμματα

ένα πρωί φύτρωσαν

τα δυό σου ψέμματα

Μα την Σάντα Λουκία

πούναι προστάτης μου

δεν πίστευα να γίνεις

ο παραβάτης μου

Γεμίσαν οι βραγιές μου

με λόγια άφυλλα

μαράθηκαν τα κρίνα

τα τριαντάφυλλα

Μα τον Διοσκουρίδη

μα τον Γεννάδιο

σε νόμιζα για φίλο

σε είχα γι΄Άγιο

Μαράθηκαν τα κρίνα

τα τριαντάφυλλα

τ'απατηλά σου λόγια

τα λόγια τ' άφυλλα

Μια πατρινή αρχόντισσα στο γηροκομείο Αθηνών

2008-10-25T17:35:00.006+03:00

Κοιτάζοντας στο αρχείο μου με ελληνικές εφημερίδες της δεκαετίας του ΄60 έπεσα τυχαία σε ένα δημοσίευμα της εφημερίδας "Η Βραδυνή" του Παύλου Κριναίου, το οποίο πραγματικά μου δημιούργησε αίσθηση (φύλλο:14.826). Ο τίτλος είναι "δύο γρηούλες πριγκίπισσες στο γηροκομείο των Αθηνών". Φαινομενικά δεν φαίνεται να υπάρχει κάποια σχέση του άρθρου με την Πάτρα. Διαβάζοντας όμως παρακάτω την επεξήγηση αυτού βλέπω: Η αιωνόβια πατρινή αρχόντισσα αφηγείται τη ζωή της και θυμάται το αρχοντικό τους. Φιλοξενούσαν βασιλείς και πρίγκιπες. Πρόκειται βέβαια για την Ελένη Φραγκοπούλου, κόρη του πλούσιου εμπόρου και τραπεζίτη Διονύσιου Φραγκόπουλου.

Ο Διονύσιος Φραγκόπουλος ήταν ένας απο τους επιφανέστερους οικονομικούς παράγοντες της Πάτρας καθώς ο τραπεζικός και εμπορικός οίκος του κατατασόταν στους σημαντικότερους της Ελλάδας. Ήταν μάλιστα και στενός φίλος με τον Ανδρέα Κόλλα, της ομώνυμης οικογενείας με την οποία θα ασχοληθούμε στην επόμενη δημοσίευση. Το αρχοντικό του επι των οδών Αγίου Ανδρέου-Πατρέως-Όθωνος Αμαλίας ήταν το μεγαλύτερο στην Πάτρα και είχε φιλοξενήσει κατα καιρούς τον Βασιλιά Γεώργιο Α΄, ο βασιλιάς της Γαλλίας Ναπολέων Γ΄ κ.α. Η ζωή του τέλειωσε βίαια και άδοξα στις 3 Νοεμβρίου του 1896 όταν και δέχθηκε επίθεση με μαχαίρι απο τον αναρχικό Δημήτριο Ματσάλη. Στην επίθεση αυτή χτυπήθηκε και ο Ανδρέας Κόλλας.

Πληροφορίες για την οικογένειά του δεν ήξερα, και δεν νομίζω οτι αναφέρονται σε κάποιο πατρινό βιβλίο, πέρα απο το ότι ήταν γιος του Ιωάννη Φραγκόπουλου και αδερφός του Αναστάση Φραγκόπουλου. Αν επίσης θυμάμαι καλά στο ταφικό μνήμα της οικογενείας στο Α΄ νεκροταφείο Πατρών δεν υπήρχε κάποιο άλλο όνομα (γι'αυτό όμως επιφυλάσσομαι). Με βάση όμως αυτό το δημοσίευμα αποδεικνύεται οτι είχε τρία παιδιά: την Ελένη Φραγκοπουλου, τον Γιάννη Φραγκόπουλο, ιατρό, και τον Δ. Φραγκόπουλου, διευθυντή της τεχνικής εταιρείας Πατρών. Παρακάτω φιλοξενούνται αποσπάσματα με τα λόγια της Ελένης Φραγκοπούλου
καθώς και δύο φωτογραφίες της που υπάρχουν στην εφημερίδα.

Το δημοσίευμα

Η Ελένη Φραγκοπούλου παρ'ολη την σεβαστήν ηλικίαν της, των 94 ετών της, διατηρεί την μνήμη της και την πνευματικήν της ευστροφίαν, είναι πολύ ευγενική και πρόθυμη, δεν μισεί αλλά και ούτε δυσφορεί για την μοίρα της, είναι σχεδόν ευχαριστημένη για την ηρεμία και την γαλήνη που ευρίσκει στο φιλόξενο και στοργικό ίδρυμα. Η φιλοσοφία της είναι απλή και καλοδιάθετη. Γιατί να φαρμακώνωμαι λέει για την ανάποδη την μοίρα μου; Αυτό ήτανε το θέλημα του θεού και η βουλή του πεπρωμένου μου. Το σπίτι μας στην Πάτρα ήτανε το μεγαλύτερο και ωραιότερο αρχοντικό της πολιτείας. Διατηρείται ακόμα στη συμβολή των οδών Αγίου Ανδρέου και Πατρέων με τα μπαλκόνια του, τις ξυλοσκαλισμένες οροφές του, τα μαρμάρινα τζάκι. Το αγόρασε προ πολλών ετών κάποιος που ήτανε στα νειάτα του γυρολόγος, μικροπωλητής και το διατηρεί στο παληό δομικό του ύφος χωρίς να αλλάξη τίποτε απο το εσωτερικό και εξωτερικό του. Ο πατέρας μου ήτα ο γνωστός Πατρτινός μεγαλέμπορος Διονύσιος Φραγκόπουλος που εδολοφονήθη το 1896 απο κάποιον κακοποιόν. Απο τα αδέρφια μου, ο Γ. Φραγκόπουλος ήταο γιατρός και ο Δ. Φραγκόπουλος, διευθυντής της τεχνικής εταιρείας Πατρών. Η περιουσία μας εξανεμίστηκε και αλλεπάλληλες οικογενειακές συμφορές μας εβύθισαν εις την φτώχειαν, την οδύνη, την οικονομική συντριβή... Στο πατρικό μας σπίτι φιλοξενήσαμεν επανειλη΄μένως τον βασιληά Γεώργιο τον Α΄, τον διάδοχο Κωνσταντίνο, τους πρίγκηπες Ανδρέα, Νικόλαον, Χριστόφορο, την πριγκήπισσα Μαρία Βοναπάρτη, σύζυγο του ύπατου αρμοστή της Κρήτης (μεταξύ των ετών 1896 - 1900). Στο αρχοντικό μας που αποτελέιται απο 24 μεγάλα δωμάτια και σαλόνια διατηρούσαμε 5-6 δωμάτια για τους φιλοξενούμενούς μας... Το καλοκαίρι πηγαίναμε στην Αιδηψό με την βασιλική οικογένεια...

-Σίγουρα θα γνωρίσατε κ. Φραγκοπουλου και τον αείμνηστο πολιτικό Δημήτριο Γούναρη και τις λοιπές προσωπικότητες της παλαιάς εποχής.

-Ο αείμνηστος Δημήτριος Γούναρης ήτο στενός φίλος με τον πατέρα μου και ερχότανε τα βράδυα στο σπίτι μας για να κουβεντιάση με φίλους του. Τον άκουγα με εκστατικό θαυμασμό να μιλάη και να αναπτύσση τις πολιτικές και κοινωνικές του ιδέες. Η φωνή του ήτο γλυκιά, τρυφερή και ευχάριστη, κι η ρητορική του ευφράδεια ήτο μοναδική και απαράμιλλη. Έβλεπα τον πατέρα μου με τους φίλους του να τον ακούνε σχεδόν μαγευμένοι. Γνώρισα επίσης του Ολυμπιονίκες του 1896 και 1900 Τόφαλο και Τσικλητήρα, τον διευθυντή της Ελευθέρας Σκηνής Κωνσταντίνο Χρηστομάνο, τις κορυφαίες τραγωδούς της παληάς εποχής, Παρασκευοπούλου, Βερώνη, Κοτοπούλη,. Τώρα δεν με απομένει, μου λέει με τραγική, χιουμοριστική παρατήρησιν, η παληά πατρινή δέσποινα παρα να γνωρίσω και τον μοιραίον Αρχάγγελο που θα με καλέση για το μεγάλο ταξίδι εκτός εάν η μοίρα μου μου επιφυλάσσει να κερδίσω τον τίτλο της αιωνόβιας. Εδώ στο φιλόξενο αυτό ίδρυμα που με φιλοξενεί προ διετίας ακόμα και τα γεροντάκια των 70 χρονών θεωρούνται... ανήλικοι ή ηλικιωμένοι έφηβοι.

Δυστυχώς δεν θα μάθουμε αν τελικά κέρδισε τον τίτλο της αιωνόβιας...

Προς αποκατάσταση της αλήθειας

2008-10-19T18:45:00.012+03:00

Σχετικά με το τελευταίο δημοσίευμα της εφημερίδας Κόσμος:

Δεν αναφέρθηκα σε καμία περίπτωση στο ρεπορτάζ για την κόντρα στην μασονική στοά της Πάτρας, που με αφήνει παντελώς αδιάφορο, παρα μόνο στην αναφορά για την ιστορία αυτής.
Το κείμενο δεν προέρχεται απο τη Βικιπαίδεια. Άλλωστε δεν περιέχεται καν σε αυτή γι'αυτό και υπάρχει η αόριστη αναφορά του κ. Φλαμή "τα στοιχεία τα έχω λάβει - αν ενθυμούμαι καλώς- απο τη Βικιπαίδεια". (Είδατε κανενα λινκ προς την επίμαχη σελίδα που επικαλείται;) Τυχαίνει μάλιστα να είμαι και διαχειριστής στην Βικιπαίδεια οπότε γνωρίζω την αλήθεια και απο πρώτο χέρι.
Το συγκεκριμένο άρθρο που αφορά την ιστορία της μασονίας στην Πάτρα δημοσιεύται μόνο σε αυτο το ιστολόγιο και αυτό αποδεινύεται εύκολα απο μια έρευνα στο google.
Το κείμενο στο δημοσίευμα της εφημερίδας Κόσμος δημοσιεύθηκε αυτούσιο, πραγμα το οποίο κακώς διαψεύδει ο κ. Φλαμής, και προς απόδειξη παραθέτω παρακάτω το δημοσίευμα της εφημερίδας καθώς και το κείμενο του ιστολογίου. Η δημοσίευση του ιστολογίου βρίσκεται εδώ

Νομίζω οτι ο κ. Φλαμής αρκέστηκε σε κάτι λιγότερο απο την μισή αλήθεια, γεγονός που προσωπικά με λυπεί ιδιαίτερα. Η δε αναφορά του στα υβριστικά σχόλια ανωνύμων (που δεν υπήρξαν) ήταν μάλλον παραπλανητική αφού ουσιαστικές απαντήσεις δεν έδωσε. Το μόνο που έδωσε ήταν το δικαίωμα σε μένα να ισχυρίζομαι ορθά οτι έκλεψε το συγκεκριμένο κείμενο απο το ιστολόγιο μου (Νομίζω η παραπάνω εικόνα τα λέει όλα). Δεν πρόκειται λοιπόν να δώσω συνέχεια στο όλο θέμα καθώς ήδη έχω ασχοληθεί αρκετά.

Ίδρυμα Ρόδη Κανακάρη - Ρούφου

2008-10-16T23:11:00.004+03:00

Το ίδρυμα Ρόδη Κανακάρη - Ρούφου δεν είναι αρκετά γνωστό στους Πατρινούς, για να μην πώ δεν είναι καθόλου γνωστό. Εν μέρει είναι λογικό, αν αναλογιστεί κανείς οτι το συγκεκριμένο ίδρυμα δεν δραστηροποιείται στην περιοχή των Πατρών, και οτι ο Ρόδης Κανακάρης - Ρούφος δεν έζησε καθόλου στην Πάτρα για να αφήσει κάποιο όνομα. Στην πατρινή βιβλιογραφία, με μία βέβαια σχετική επιφυλακτικότητα, δεν νομίζω να γίνεται καμία αναφορά στην λειτουργία αυτού του ιδρύματος.

Δεδομένου οτι ο Ρόδης Ρούφος ήταν πατρινός στην καταγωγή και οτι ήταν γιός του Λουκά Κανακάρη Ρούφου, υπουργού και βουλευτή Πατρών, θα έπρεπε έστω να υπάρχει μια αναφορά. Το ίδρυμα λοιπόν αυτό ιδρύθηκε θεωρητικώς το 1972, έτος θανάτου του Ρόδη. Το καταστατικό και η βασική ιδέα υπήρχε στην διαθήκη του, η οποία ομως κρατήθηκε κρυφή για δύο χρόνια καθώς μέσα σε αυτήν αναφέρονταν αντιδικτατορικές ιδέες, γεγονός που θα δημιουργούσε προβλήματα στην οικογένεια Ρούφου. Σύμφωνα με την διαθήκη σκοπός του ιδρύματος είναι η χορήγηση προπτυχιακών και μεταπτυχιακών υποτροφιών σε φοιτητές ελληνικής υπηκοότητας που σπουδάζουν επιστήμες, οι οποίες σχετίζονται με τον κοινωνικό προβληματισμό και την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Για το σκοπό αυτό κληροδότησε στο ίδρυμα και μερικά ακίνητα στο κέντρο των Αθηνών.

Αν και η διαθήκη του Ρούφου δημοσιεύθηκε μετά την πτώση της Χούντας, το ίδρυμα λειτουργούσε άτυπα απο το 1972. Ένας μάλιστα απο τους πρώτους που πήραν υποτροφία ήταν ο Μάκης Παρασκευόπουλος, σημερινός δήμαρχος του Πύργου. Στο διοικητικό συμβούλιο του ιδρύματος ήταν μεταξύ άλλων οι Γιάγκος Πεσματζόγλου, Αναστάσιος Πεπονής (ακόμα), Αλιβιζάτος, συνταγματολόγος, (ακόμα) κ.α. Πρόεδρος του ιδρύματος απο ιδρύσεώς του είναι η Αριέττα Ρούφου, το γένος Σκαναβή, σύζυγος του Ρόδη. Στο πρώτο διοικητικό συμβούλιο συμμετείχαν μεταξύ άλλων οι Βίκτωρ Μελάς, δικηγόρος, Αναστάσιος Πεπονής, Αλέξανδρος Μαγκάκης κ.α. Το ίδρυμα μέχρι σήμερα λειτουργεί κανονικά χορηγώντας υποτροφίες σε φοιτητές. Η έδρα του είναι στο Κολωνάκι.

Οι παραπάνω πληροφορίες σχετικά με το ιστορικό του ιδρύματος προέρχονται απο τον γιό του Ρόδη, Θάνο Κανακάρη Ρούφο που είχε τον χρόνο να μου τα διηγηθεί.

Ρόδης Κανακάρης - Ρούφος - Ποιός ήταν;

Γεννήθηκε το 1924 στην Αθήνα και ήταν γιος του Λουκά Κανακάρη Ρούφου, υπουργού, και εγγονός του Αθανασίου Κανακάρη Ρούφου, δημάρχου Πατρέων και υπουργού. Πήρε μέρος στην αντίσταση και σπούδασε νομικά στο πανεπιστήμιο Αθηνών. Ακολούθησε διπλωματική καριέρα (1949) και ανέλαβε διπλωματικές θέσεις στην Λευκωσία, την Βιέννη και το Παρίσι. Απο την εμπειρία του μάλιστα στην Λευκωσία εμπνεύστηκε και για τα θέματα κάποιων απο τα βιβλία του. Ενώ ήταν σχεδόν έτοιμος ο διορισμός του ως πρέσβης στο Λονδίνο ξέσπασε το κίνημα της 21ης Απριλίου. Ο Ρούφος αρνήθηκε να παρουσιαστεί στην υπηρεσία του με αποτέλεσμα αρχικώς να παυθεί για ένα εξάμηνο. Το ίδιο σκηνικό συνέχιστηκε και για τα επόμενα δύο εξάμηνα με αποτέλεσμα να παυθεί οριστικώς.

Μετά την απόλυσή του ασχολήθηκε ολοκληρωτικώς με την λογοτεχνία. Το σπίτι του μάλιστα κατα τη διάρκεια της Χούντας έγινε αντιδικτατορικό κέντρο. Ήταν μάλιστα απο αυτούς που προσπαθούσαν να πείσουν τον Σεφέρη να σπάσει την σιωπή του και να καταγγείλει την Χούντα των συνταγματαρχών. Απεβίωσε τελικώς σε νεαρή ηλικία στο Κολωνάκι το 1972. Είχε τιμηθεί με το βραβείο κρατικού μυθιστορήματος, Δώδεκα και Ουράνη.

Θαλλής Θεοδωρίδης

2008-10-09T20:07:00.002+03:00

Ο Θαλλής Θεοδωρίδης σαν προσωπικότητα κατατάσσεται στις δευτερεύουσες της επαναστάσεως του ΄21 καθώς η δράση του ήταν αρκετά περιορισμένη σε σχέση με αυτή των άλλων παραγόντων της Ηλείας όπως των Σισιναίων, των Αυγερινών κ.α. που είχαν πανελλήνια δράση. Όσον αφορά όμως την περιφέρεια της Ηλείας, ο Θεοδωρίδης διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στα τεκταινόμενα της εποχής και γι'αυτό και διακρίθηκε.

Γεννημένος το 1809, μάλλον στον Πύργο, καταγόταν απο την εύπορη οικογένεια Θεοδωρίδη, η οποία ήταν από τις πρώτες οικογένειες που εγκαταστάθηκαν με τα κοπάδια τους στη νεοσύστατη τότε πόλη του Πύργου εγκαταλείποντας την Δίβρη. Ως νέος μαθήτευσε δίπλα στον Λυκούργο Κρεστενίτη, ο οποίος του μετέδωσε την αγάπη του για τους Αρχαίους. Απόδειξη αυτής ήταν η μετατροπή του βαφτιστικού του "Διονύσης" σε "Θαλλής".

Με το ξέσπασμα της επανάστασης έσπευσε να πολεμήσει συγκροτώντας δικό του σώμα που υπαγόταν στους Σισίνηδες. Συμμετείχε έτσι σε μάχες στην Ηλεία (Σκαφιδιά κ.α), την Αττική καθώς και σε αυτή του Ριόλου. Παράλληλα για μια εποχή διετέλεσε γραμματέας και υπασπιστής των Σισινέων. Από την θέση αυτή απέκτησε τη δυνατότητα να βρίσκεται κοντά στις εξελίξεις, γεγονός που τον βοήθησε στις μετέπειτα συγγραφικές του ανησυχίες. Για την προσφορά του στον αγώνα τιμήθηκε πολλάκις απο την επίσημη πολιτεία.

Μετά την επανάσταση κατέλαβε διάφορες πολιτικές θέσεις όπως αυτή του αποθηκάριου του Πύργου. Ως αποθηκάριος δέχτηκε πολλές κατηγορίες για διαφθορά. Συγκεκριμένα κατηγορήθηκε οτι μαζί με τον πατέρα του και τον Πέτρο Αυγερινό, πιθανόν τον μετέπειτα δήμαρχο Πύργου, καταχράζονταν την κρατική περιουσία αποκομίζοντας τεράστια κέρδη. Παράλληλα με την πολιτική του σταδιοδρομία συνέγραψε την ιστορία της επαναστάσεως απο την δική του σκοπιά προκειμένου να διορθώσει ανακρίβειες άλλων ιστορικών.

Απεβίωσε κάπου στα 1880. Γιος του ήταν ο μεγαλοκτηματίας, δημοσιογράφος και διευθυντής της πρώτης σταφιδικής τράπεζας Αριστομένης Θεοδωρίδης και εγγονοί του οι Θαλλής και Βασίλειος Θεοδωρίδης, πολιτικός ο πρώτος και δημοσιογράφος (αριστεριστής) ο δεύτερος.